هجوم گسترده مهاجران به شهرهای خودمختار اسپانیا در سبته و ملیلیه در هفته گذشته، مادرید را در موقعیت تدافعی قرار داده و بحثها را پیرامون وضعیت این دو شهر در شمال آفریقا و ادعاهای دیرینه مراکش بر سر آنها دوباره داغ کرده است.
سهولت عبور دهها هزار مهاجر از مرزها، احساس آسیبپذیری در برابر حملات ترکیبی را تشدید کرده است. این نگرانی با ترس از اینکه متحدان سنتی در ناتو، یعنی ایالات متحده و اتحادیه اروپا، به دلیل اختلافات سیاسی با پدرو سانچز، نخستوزیر سوسیالیست اسپانیا، دیگر قابل اعتماد نباشند، دوچندان شده است.
رباط با بهرهگیری از روابط گرمتر با دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، در حال استفاده از این فرصت است و در رسانههای دولتی خود، ادعاهای مالکیت بر سبته و ملیلیه را که آنها را قلمروهای اشغالی میداند، تقویت میکند. اما نکته نگرانکنندهتر برای مادرید این است که این استدلال دیگر تنها از سوی رباط مطرح نمیشود؛ بلکه پرسشهایی درباره کنترل چندصدساله اسپانیا بر این شهرهای دژمانند در گزارش کنگره آمریکا و توسط سفیر اسرائیل در سازمان ملل نیز مطرح شده است.
مارگاریتا روبلز، وزیر دفاع اسپانیا، روز دوشنبه در یک کنفرانس مطبوعاتی گفت: «سبته و ملیلیه نباید لمس شوند. همه باید به وضوح بدانند که تمامیت ارضی و حاکمیت اسپانیا قابل بحث نیست.»
با این حال، رد ادعاهای مراکش توسط دولت اسپانیا، نگرانیها را در این کشور درباره پیامدهای افزایش فشار از سوی رباط کاهش نداده است. روزنامههای ملی اسپانیا در هفته جاری مملو از ستونهایی بودند که نسبت به وقوع یک «راهپیمایی سبز ۲» ابراز نگرانی میکردند و به شباهتهای آن با بسیج تودهای مراکش برای تصرف صحرای اسپانیا در سال ۱۹۷۵ اشاره داشتند.
خوزه مانوئل گارسیا-مارگالو، وزیر خارجه سابق اسپانیا، تأکید کرد که برای اسپانیا حیاتی است نشان دهد کنترل این شهرها غیرقابل مذاکره است. وی افزود: «آیا فکر میکنید بریتانیاییها اجازه میدادند ۶۰ هزار اسپانیایی وارد جبلالطارق شوند؟ من دولت فعلی را تشویق میکنم که کمی بریتانیاییتر رفتار کند.»
میراث امپراتوری
سبته و ملیلیه از بقایای امپراتوری وسیع اسپانیا هستند که به ترتیب از سالهای ۱۶۶۸ و ۱۴۹۷ تحت حاکمیت مادرید بوده و بخشهای کاملاً یکپارچه اسپانیا و اتحادیه اروپا محسوب میشوند. با این حال، مراکش از زمان استقلال از فرانسه در سال ۱۹۵۶، همواره بر این مناطق ادعای حاکمیت داشته است.
در گزارش کنگره آمریکا که توسط ماریو دیاز-بالارت ارائه شده، آمده است که «شهرهای تحت اداره اسپانیا یعنی سبته و ملیلیه در قلمرو مراکش واقع شدهاند و همچنان موضوع ادعای دیرینه مراکش هستند.» اگرچه سخنگوی وزارت خارجه آمریکا تأکید کرده که این گزارش منعکسکننده قانون ایالات متحده نیست و واشنگتن «به طور قاطع از حاکمیت اسپانیا بر سبته و ملیلیه حمایت میکند»، اما این تحولات همچنان تنشهای دیپلماتیک را افزایش داده است.
دنی دانون، سفیر اسرائیل در سازمان ملل نیز در واکنش به تصاویر هجوم مهاجران، با انتقاد از موضع مادرید در قبال جنگ غزه، حضور اسپانیا در سبته و ملیلیه را زیر سوال برد و نوشت: «شاید قبل از اینکه به ما درس اخلاق بدهند، زمان آن رسیده که به جهان توضیح دهند چرا هنوز مستعمرات خود را در آفریقا حفظ کردهاند.»
شبح راهپیمایی سبز
برای بسیاری از اسپانیاییها، ایده اینکه مراکش بتواند شرایطی را برای الحاق قلمرو مهندسی کند، فراتر از یک گمانهزنی نظری است. خوزه لوئیس رودریگز خیمنز، استاد تاریخ دانشگاه ری خوان کارلوس، معتقد است که پادشاه محمد ششم ضعف دولت سانچز را شناسایی کرده است. او میگوید: «آنچه هفته گذشته رخ داد، تمرینی برای یک تهاجم احتمالی بود و رباط ناتوانی کامل مادرید در دفع این حمله را مشاهده کرد.»
در حالی که فرناندو گرانده-مارلاسکا، وزیر کشور اسپانیا، تأکید دارد که این بحران نشاندهنده «قدرت» و احترام به اسپانیا به عنوان یک بازیگر منطقهای است، اما تردیدها درباره تعهد ناتو به دفاع از این شهرها در صورت بروز درگیری جدی، همچنان به عنوان یک دغدغه بزرگ برای مادرید باقی مانده است.