به گزارش اقتصادنیوز، در کمتر از یک هفته، دو شرکت از سه شرکت بزرگ رایانش ابری جهان، قراردادهایی ۲۰ ساله برای خرید برق هسته‌ای امضا کردند. آمازون ۶۹۰ مگاوات از نیروگاه «کالورت کلیفز» شرکت Constellation در مریلند و گوگل نیز قراردادی برای تأمین ۸۹۰ مگاوات ظرفیت جدید هسته‌ای در ایالات متحده امضا کرده‌اند. این قراردادها شامل ساخت راکتور جدیدی نمی‌شوند، بلکه هزینه افزایش تولید از راکتورهای موجود را پوشش می‌دهند؛ راکتورهایی که برخی از آنها حتی از خود این شرکت‌ها قدیمی‌تر هستند.
چنین توافق‌هایی تا چند سال پیش غیرقابل تصور بود. انرژی هسته‌ای پس از حوادثی مانند «تری مایل آیلند» در سال ۱۹۷۹، چرنوبیل در ۱۹۸۶ و فوکوشیما در ۲۰۱۱ محبوبیت خود را از دست داده بود. اما امروز، مایکروسافت قراردادی ۲۰ ساله برای خرید برق از یک راکتور سالم در «تری مایل آیلند» امضا کرده که در حال بازگشت به چرخه فعالیت است. وزارت انرژی آمریکا نیز وام‌هایی تا سقف ۴.۴ میلیارد دلار برای راه‌اندازی مجدد سه نیروگاه تعطیل‌شده اختصاص داده است.
تغییر استراتژی در برابر مصرف سیری‌ناپذیر
تا همین اواخر، پاسخ صنعت به مشکل انرژی هوش مصنوعی، افزایش بهره‌وری بود. اما این بهبودها تقاضای کلی برق را کاهش نداد. هر پیشرفتی به سرعت برای پروژه‌های بزرگ‌تر مانند مدل‌های زبانی پیچیده‌تر یا تولید ویدیو به کار گرفته شد. این پدیده مشابه «پارادوکس جونز» در سال ۱۸۶۵ است که نشان داد موتورهای بخار کارآمدتر باعث مصرف بیشتر زغال‌سنگ شدند، نه کمتر.
آژانس بین‌المللی انرژی تخمین می‌زند که تقاضای جهانی برق مراکز داده تا سال ۲۰۳۰ بیش از دو برابر خواهد شد. به همین دلیل، استراتژی صنعت تغییر کرده است: شرکت‌ها که قادر به کاهش تقاضا نیستند، اکنون در حال خرید عرضه هستند.
مشکل زمان‌بندی و هزینه‌ها
با این حال، پول نمی‌تواند همه مشکلات را به سرعت حل کند. ساخت یک راکتور بزرگ جدید بیش از یک دهه زمان می‌برد. راه‌اندازی مجدد و ارتقای نیروگاه‌های موجود گزینه‌های سریع‌تری هستند، اما «سریع» در اینجا به معنای سال‌های ۲۰۲۷، ۲۰۲۸ یا حتی بعد از آن است. این در حالی است که چرخه عمر فناوری‌های هوش مصنوعی بسیار کوتاه‌تر است و تراشه‌هایی که امسال نصب می‌شوند، ممکن است مدت‌ها قبل از پایان قراردادهای ۲۰ ساله برق، منسوخ شوند.
اینجاست که داستان دیگر فقط مربوط به فناوری نیست. بسیاری از این معاملات در حوزه فعالیت PJM، اپراتور شبکه‌ای که به حدود ۶۷ میلیون نفر در ۱۳ ایالت آمریکا خدمات می‌دهد، انجام می‌شود. هزینه‌های تأمین برق در نهایت از طریق قبوض به مصرف‌کنندگان منتقل می‌شود. طبق برآوردها، تقاضای مراکز داده در چهار حراج اخیر ظرفیت برق، حدود ۲۹.۴ میلیارد دلار هزینه به سیستم تحمیل کرده است. در واقع، خانوارها هم‌اکنون هزینه‌های بالاتری برای برق پرداخت می‌کنند که بخشی از آن به دلیل تقاضای پیش‌بینی‌شده از سوی مراکزی است که شاید هرگز ساخته نشوند. تخمین زده می‌شود که تا سال ۲۰۲۸، هزینه برق یک خانوار معمولی ممکن است ماهانه ۷۰ دلار افزایش یابد.
واکنش‌ها و راه‌حل‌های داوطلبانه
این افزایش هزینه‌ها پیامدهای سیاسی نیز داشته است. نظرسنجی‌های اخیر در آمریکا نشان‌دهنده نارضایتی فزاینده عمومی از مراکز داده است. در واکنش، ایالت ویرجینیا تعرفه برق جداگانه‌ای برای مراکز داده تعیین کرده و ایالت‌های دیگر نیز در حال بررسی اقدامات مشابهی هستند.
رویکرد گوگل در توافق اخیر خود، گامی سازنده برای کاهش فشار بر شبکه برق است. اصل این توافق بر این است که مصرف‌کنندگان بزرگ جدید، باید ظرفیت تولید برق اضافی ایجاد کنند تا با کاربران فعلی برای منابع محدود رقابت نکنند. با این حال، این رویکرد داوطلبانه است، زیرا رگولاتورهای فدرال پیشنهاد PJM برای اجباری کردن این شرط را رد کرده‌اند.
درسی برای کشورهای حاشیه خلیج فارس
تجربه ایالات متحده هشداری برای کشورهای حاشیه خلیج فارس است که در حال برنامه‌ریزی برای توسعه زیرساخت‌های هوش مصنوعی خود هستند. کشورهایی مانند قطر، امارات و عربستان سعودی برنامه‌های عظیمی برای ساخت مراکز داده دارند. مزیت رقابتی این منطقه در دسترسی به منابع انرژی قابل توجه است.
با این حال، مقیاس این پروژه‌ها نیازمند بررسی دقیق است. به عنوان مثال، اگر پروژه ۱.۵ گیگاواتی قطر تکمیل شود، تقاضای برق آن معادل ۱۲ درصد از کل ظرفیت تولید برق این کشور خواهد بود. برقی که به زیرساخت هوش مصنوعی اختصاص می‌یابد، نمی‌تواند همزمان برای اهداف دیگر استفاده شود، بنابراین هزینه‌های فرصت این پروژه‌ها باید جدی گرفته شود.
کشورهای حاشیه خلیج فارس در موقعیت نادری قرار دارند که می‌توانند پیش از اجرای پروژه‌های بزرگ، قوانین بازی را تعیین کنند: تعرفه صنعتی چه خواهد بود، چه کسی بودجه تولید جدید را تأمین می‌کند، و چه مزایای اقتصادی بلندمدتی فراتر از درآمدهای انرژی و تعداد محدود مشاغل، برای کشور حاصل خواهد شد. فرصت استراتژیک بزرگ‌تر، نه در میزبانی از زیرساخت هوش مصنوعی، بلکه در تعیین شرایطی است که این زیرساخت تحت آن فعالیت می‌کند.