منو

صفحه اصلی

اخبار

زحل با نزدیک به ۳۰۰ قمر، پادشاه قمرهای منظومه شمسی

زحل با داشتن ۲۹۳ قمر تأیید شده، رکورددار تعداد قمر در منظومه شمسی است. ستاره‌شناسان همچنان قمرهای جدیدی در اطراف زحل کشف می‌کنند که بسیاری از آن‌ها هنوز نامگذاری نشده‌اند.

به گزارش اطلاعات آنلاین به نقل از Space.com، زحل در اطراف خود قمرهای بزرگ و کوچک بسیاری دارد که بزرگ ترین آنها «تایتان» است. تایتان تنها قمر منظومه شمسی است که دریاچه های هیدروکربنی دارد. دومین قمر بزرگ آن «رئا» است که سیستم حلقه های نازک مخصوص به خود را دارد. بسیاری از قمرهای زحل کوچک هستند؛ برای مثال قطر ۳۴ تای آنها کم تر از ۱۰ کیلومتر است.

شاید مشتری پادشاه همه سیارات باشد، اما اکنون این زحل است که پادشاه قمرها لقب می گیرد، زیرا ستاره شناس ها هر ساله تعدادی قمر زحل را که تا قبل ناشناخته بوده اند را کشف می کنند و بسیاری از آنها هنوز نام مشخصی ندارند.

زحل تا ژوئن ۲۰۲۶، ۲۹۳ قمر با مدارهای تأیید شده دارد که بیشترین تعداد در بین سیارات منظومه شمسی است. پس از این تاریخ چند قمر دیگر برای این سیاره معرفی شده اند. قمرهای زحل از نظر اندازه متنوع هستند؛ از قمرهای کوچک گرفته تا تایتان که بزرگتر از سیاره عطارد و دومین قمر بزرگ منظومه شمسی است. سه مورد از این قمرها دارای ویژگی‌های قابل توجه ویژه‌ای هستند: تایتان دارای جوی غنی از نیتروژن و چشم‌اندازی با شبکه‌های رودخانه‌ای و دریاچه‌های هیدروکربنی است. انسلادوس از ناحیه قطب جنوب خود فواره‌هایی از یخ منتشر می‌کند و با لایه‌ای عمیق از برف پوشیده شده است و یاپتوس دارای نیمکره‌های سیاه و سفید متضاد و همچنین رشته کوه‌های استوایی گسترده‌ای است که از بلندترین کوه‌های منظومه شمسی هستند.

همه این قمرهای تازه کشف شده کوچک هستند و قطر تقریبی آنها حدود ۵ کیلومتر است. برخی از آنها مدارهای مخالف گرد دارند؛ به این معنی که در جهت مخالف گردش زحل به دور آن می چرخند. بیش از سه سال زمینی طول می کشد تا چند قمر یک دور کامل به دور زحل بزنند. همه آنها تقریباً در فواصل مختلفی از زحل قرار گرفته اند.

تصاویر تعدادی از این قمرها با استفاده از تلسکوپ سوبارو با یک ساعت اختلاف از یکدیگر گرفته شده اند. دوره گردش مداری یکی از قمرهای موافق گرد تازه کشف شده بیش از سه سال زمینی طول می کشد؛ در حالی که برخی از قمرهای موافق گرد دیگر هر دو سال یک بار یک دور کامل در مدار خود می زنند.

فاصله زیادی که تا سیاره زحل وجود دارد سبب می شود قمرهایی با قطر کم تر از ۵ کیلومتر برای رصد کردن بیش از اندازه کم نور باشند. حتی پیدا کردن آنهایی که به قطر ۵ کیلومتر هستند تنها با استفاده از بزرگ ترین تلسکوپ ها که سوبارو یکی از آنهاست و بر فراز کوه مونوکی در هاوایی ساخته شده است امکان پذیر شد.

قمرهای تازه رصد شده زحل روی مدارهای دور افتاده ای گردش می کنند که ۱۶ تا ۲۷ میلیون کیلومتر خارج از زحل هستند؛ یعنی بیش از ۴۰ برابر فاصله زمین تا ماه. فاصله آنها تا زحل در حدی است که حتی نیروی گرانش عظیم زحل می تواند جلوی خارج شدن آنها از جای خود توسط نیروهای کششی ناشی از سیاراتی مثل مشتری یا اورانوس را بگیرد.

قمرهای زحل به سه گروه تقسیم بندی می شوند که بزرگ ترین آنها پیش از این کشف شده اند. هر کدام از این گروه ها ویژگی های مداری متفاوتی دارند. این نشان می دهد که اعضای آنها منشأ مشترکی دارند. آنها به احتمال زیاد تکه هایی از قمرهای قدیمی تر هستند که در اثر برخورد سیارک ها یا دنباله دارهای دیگر خرد شده اند.

چند قمر مخالف گرد در زمره قمرهای «گروه نورس» (Norse group) طبقه بندی می شوند که پارامترهای مداری مشترکی با یکدیگر دارند. قمرهای گروه نورس به طور کلی در خلاف جهت سیستم سیاره ای زحل گردش می کنند. این قمرها متنوع هستند اما مدارها و شیب آنها نشان می دهد که همه از یک جرم واحد پدید آمده اند. از میان قمرهای موافق گرد، دو قمر با زاویه ۴۶ درجه از صفحه اصلی زحل منحرف شده اند. این دو قمر که داخلی ترین قمرهای مدار زحل هستند در «گروه اینویت» قرار می گیرند. قمر موافق گرد سوم با زاویه ۳۶ درجه منحرف شده است و خارجی ترین قمر موافق گرد در میان قمرهای تازه کشف شده است. این قمر می تواند در گروه گالیک طبقه بندی شود، اما در حال حاضر هنوز قطعی نشده است. اعضای گروه گالیک در مدار کم شیب تری قرار گرفته اند.

هر کدام از این گروه های قمری شاید مدرکی از یک برخورد در زمانی بسیار دور باشند که یک قمر بزرگ تر را که در آن منطقه در حال گردش بوده منهدم کرده است.

ستاره شناس ها بر این باورند که وجود این گروه ها، محل قرار گیری آنها و مدارهایشان حاکی از این است که آنها از سیاره های اصلی و اولیه ای به قطر ۵۰ کیلومتر به وجود آمده اند؛ سیاره هایی که زحل پس از پایان دوره شکل گیری به سوی خود جذب کرده است. این قمرها بقایای اجرامی هستند که به شکل گیری سیارات کمک کردند. بنابراین با مطالعه آنها می توان پی برد که سیارات از چه چیزی شکل گرفتند.

قمرهای بیرونی اطراف مشتری نیز دسته بندی شده اند. وجود این قمرها نشان دهنده برخوردهای شدیدی است که یا در سیستم سیاره ای مشتری بین قمرها اتفاق افتاده اند یا از برخوردهایی حکایت دارد که آنها با اجرام خارجی مانند سیارک ها و دنباله دارهای در حال گذر داشته اند.

ستاره شناس ها اکنون با کمک برخی از بزرگ ترین تلسکوپ های دنیا در حال تکمیل کردن فهرست قمرهای کوچکی هستند که به دور سیاره های غول پیکر گردش می کنند. قمرها نقش بسیار مهمی در روشن کردن نحوه شکل گیری و تکامل سیاره های منظومه شمسی ایفا می کنند.

برای مثال، وجود قمرهای تازه کشف شده حاکی از این است که برخوردهایی که باعث شکل گرفتن آنها شدند پس از این که زحل به طور کامل تشکیل شد رخ دادند؛ یعنی زمانی که این غول گازی را در حال شکل گیری دیسکی از غبار و گاز احاطه کرده بود. اگر این قمرهای کوچک همه این گاز و غبار را در مسیر خود به دور زحل شخم می زدند و پیش می رفتند، سایش و اصطکاک سرعتشان را کم می کرد و آنها را با حرکتی مارپیچی به درون سیاره گسیل می داشت.

به عقیده ستاره شناس ها، حدود ۱۰۰ قمر دیگر در اطراف زحل وجود دارند که اندازه آنها بیش از یک کیلومتر است. اما برای پیدا کردن آنها تلکسوپ های بزرگ تری که در آینده ساخته خواهند شد مورد نیاز هستند.

#تایتان #منظومه شمسی #ستاره شناسی #زحل #قمر
منبع: اطلاعات آنلاین