عصرایران- سیاه شدن مدفوع همیشه نشانه بیماری نیست. مکمل های آهن، داروهای حاوی بیسموت و برخی مواد غذایی تیره می توانند رنگ مدفوع را تغییر دهند. با این حال، مدفوع کاملا سیاه، قیری و چسبنده ممکن است نشانه خونریزی در بخش بالایی دستگاه گوارش باشد و باید جدی گرفته شود.
چه چیزهایی باعث سیاه شدن مدفوع می شوند؟
یکی از شایع ترین دلایل بی خطر سیاه شدن مدفوع، مصرف مکمل آهن است. این تغییر رنگ معمولا با مصرف آهن ایجاد می شود و به تنهایی نشانه خونریزی نیست. داروهای حاوی بیسموت نیز می توانند مدفوع را سیاه کنند. برخی مواد غذایی بسیار تیره مانند شیرین بیان سیاه و بلوبری نیز ممکن است رنگ مدفوع را موقتا تغییر دهند.
بنابراین اگر تغییر رنگ مدفوع پس از شروع مصرف آهن یا داروی حاوی بیسموت ایجاد شده باشد، ممکن است علت مشخصی داشته باشد. با این حال، ظاهر مدفوع و علائم همراه نیز اهمیت دارند و نباید هر مدفوع سیاهی را به غذا یا مکمل نسبت داد.
مدفوع سیاه ناشی از خونریزی
مدفوع سیاه ناشی از خونریزی دستگاه گوارش «ملنا» نام دارد. این حالت معمولا زمانی رخ می دهد که خونریزی از قسمت های بالایی دستگاه گوارش، مانند معده یا اثنی عشر، اتفاق افتاده باشد. خون در مسیر عبور از دستگاه گوارش تغییر رنگ می دهد و به همین دلیل مدفوع ممکن است به جای قرمز، سیاه دیده شود.
ملنا معمولا با مدفوعی سیاه، قیری، چسبنده و گاهی بسیار بدبو همراه است. زخم معده یا اثنی عشر، التهاب یا آسیب مخاط معده، واریس مری یا معده و پارگی مخاط مری پس از استفراغ شدید از جمله علت های احتمالی این نوع خونریزی هستند.
برخی داروها نیز می توانند خطر خونریزی گوارشی را افزایش دهند؛ از جمله داروهای ضدالتهاب غیراستروئیدی مانند ایبوپروفن و ناپروکسن، آسپرین و برخی داروهای رقیق کننده خون.
چه زمانی مراجعه به پزشک ضروری است؟
اگر مدفوع سیاه بدون علت مشخص ایجاد شده، به ویژه اگر حالت قیری و چسبنده داشته باشد، بهتر است برای بررسی علت به پزشک مراجعه کنید. مدفوع سیاه همراه با سرگیجه، ضعف شدید، غش، تپش قلب، تنگی نفس، درد شکم، استفراغ خونی یا استفراغی شبیه تفاله قهوه می تواند نشانه خونریزی قابل توجه باشد و نیاز به ارزیابی فوری پزشکی دارد.
تشخیص علت مدفوع سیاه
رنگ مدفوع به تنهایی برای تشخیص خونریزی کافی نیست. پزشک با توجه به ظاهر مدفوع، داروها و مکمل های مصرفی، علائم همراه و سابقه پزشکی، بررسی های لازم را تعیین می کند. در صورت مشکوک بودن به خونریزی گوارشی، آزمایش خون و آندوسکوپی فوقانی از روش های مهم تشخیصی هستند و آندوسکوپی در برخی موارد امکان درمان محل خونریزی را نیز فراهم می کند.
در نتیجه، سیاه شدن مدفوع پس از مصرف آهن یا برخی داروها می تواند یک تغییر طبیعی باشد، اما مدفوع سیاه و قیری بدون علت مشخص، به ویژه همراه با علائم دیگر، نباید نادیده گرفته شود.
این مطلب صرفا جنبه اطلاع رسانی دارد و جایگزین تشخیص، درمان یا مشاوره پزشکی نیست. پیش از مصرف دارو یا مکمل، تغییر مقدار مصرف یا استفاده درمانی از روش های پزشکی، با پزشک یا داروساز مشورت کنید.