کمبود تستوسترون در مردان: علائم، علت‌ها و روش تشخیص

عصرایران- تستوسترون یکی از مهم ترین هورمون های بدن مردان است که علاوه بر تنظیم میل و عملکرد جنسی، در حفظ توده عضلانی، تراکم استخوان، تولید گلبول های قرمز و تنظیم سوخت و ساز بدن نقش دارد. کاهش غیرطبیعی این هورمون می تواند مشکلات مختلفی ایجاد کند؛ از کاهش میل جنسی و اختلال نعوظ گرفته تا خستگی، کاهش قدرت عضلانی و تغییرات خلقی.

با افزایش سن، سطح تستوسترون به تدریج کاهش می یابد، اما کمبود این هورمون همیشه نتیجه افزایش سن نیست و ممکن است در مردان جوان نیز رخ دهد. به گزارش گروه سلامت عصر ایران، تشخیص این وضعیت به بررسی علائم و آزمایش خون نیاز دارد و صرفا با مشاهده چند نشانه نمی توان به کمبود تستوسترون پی برد.

علائم کمبود تستوسترون در مردان

نشانه های کمبود تستوسترون در افراد مختلف متفاوت است. مهم ترین علائم عبارتند از:

1. کاهش میل جنسی: کم شدن تمایل به رابطه جنسی یکی از نشانه های مهم کاهش تستوسترون است.

2. اختلال نعوظ: پایین بودن تستوسترون ممکن است در ایجاد یا حفظ نعوظ اختلال ایجاد کند، هرچند بیشتر موارد اختلال نعوظ علت های دیگری نیز دارند.

3. خستگی و کاهش انرژی: احساس خستگی مداوم و کاهش توان جسمی ممکن است با کمبود این هورمون ارتباط داشته باشد.

4. کاهش توده عضلانی: تستوسترون در حفظ و ساخت عضلات نقش دارد و کاهش آن می تواند به افت حجم و قدرت عضلانی منجر شود.

5. افزایش چربی بدن: کاهش تستوسترون ممکن است با افزایش چربی بدن، به ویژه در ناحیه شکم، همراه باشد.

6. کاهش تراکم استخوان: کمبود طولانی مدت این هورمون می تواند تراکم استخوان را کاهش دهد و خطر پوکی استخوان و شکستگی را افزایش دهد.

7. تغییرات خلقی: تحریک پذیری، کاهش انگیزه و گاهی علائم افسردگی ممکن است در برخی مردان دیده شود.

8. اختلال در تمرکز و حافظه: بعضی افراد دچار کاهش تمرکز یا مشکلات شناختی می شوند، هرچند این علائم اختصاصی کمبود تستوسترون نیستند.

9. کاهش موهای بدن: کمبود قابل توجه تستوسترون ممکن است باعث کاهش رشد موهای صورت و بدن شود.

10. کاهش تعداد اسپرم: اختلال در تولید تستوسترون یا عملکرد بیضه ها می تواند باروری مردان را تحت تاثیر قرار دهد.

علت کاهش تستوسترون چیست؟

کمبود تستوسترون ممکن است به دلایل مختلفی ایجاد شود، از جمله:

اختلال در عملکرد بیضه ها یا آسیب دیدن آنها

مشکلات غده هیپوفیز یا هیپوتالاموس در مغز

چاقی و اضافه وزن

برخی بیماری های مزمن مانند دیابت

شیمی درمانی یا پرتودرمانی ناحیه بیضه

مصرف طولانی مدت بعضی داروها، به ویژه داروهای مخدر

افزایش سن

بیماری های حاد، کم خوابی شدید و تغذیه نامناسب نیز ممکن است به طور موقت سطح تستوسترون را کاهش دهند.

کمبود تستوسترون چگونه تشخیص داده می شود؟

تشخیص این وضعیت تنها با مشاهده علائم یا انجام یک آزمایش خون امکان پذیر نیست. پزشک ابتدا علائم و سابقه پزشکی فرد را بررسی می کند و سپس آزمایش تستوسترون خون را درخواست می دهد.

از آنجا که سطح تستوسترون در طول روز تغییر می کند، آزمایش باید معمولا صبح و در حالت ناشتا انجام شود. همچنین برای تایید تشخیص، پایین بودن سطح این هورمون باید در دست کم دو آزمایش جداگانه مشاهده شود.

در صورت تایید کمبود، آزمایش های دیگری مانند هورمون های LH و FSH و پرولاکتین ممکن است برای مشخص شدن علت اختلال درخواست شوند.

آیا کمبود تستوسترون درمان دارد؟

بله، اما روش درمان به علت کاهش هورمون و شرایط سلامت فرد بستگی دارد. در مواردی که اضافه وزن، بیماری زمینه ای یا مصرف برخی داروها عامل کاهش تستوسترون باشد، اصلاح این شرایط می تواند به بهبود سطح هورمون کمک کند.

در مردانی که کمبود تستوسترون آنها با آزمایش تایید شده است و علائم مشخصی دارند، پزشک ممکن است درمان جایگزینی تستوسترون را تجویز کند. این درمان به شکل ژل پوستی، تزریق یا برخی فرآورده های دیگر در دسترس است.

درمان ممکن است به بهبود میل جنسی، توده عضلانی، کم خونی و تراکم استخوان کمک کند، اما همه علائم با یک سرعت یا به طور کامل برطرف نمی شوند.

نکته مهم درباره درمان: مصرف تستوسترون بدون تجویز پزشک می تواند عوارضی مانند افزایش تعداد گلبول های قرمز و اختلال در تولید اسپرم ایجاد کند. این درمان همچنین ممکن است باروری مردان را کاهش دهد و برای افرادی که قصد فرزندآوری دارند انتخاب مناسبی نباشد. پیش از شروع درمان، بررسی وضعیت پروستات و سلامت عمومی و پایش دوره ای ضروری است.

اگر با کاهش مداوم میل جنسی، اختلال نعوظ یا خستگی غیرمعمول مواجه هستید، بهتر است برای بررسی علت به پزشک مراجعه کنید. این علائم لزوما به معنای کمبود تستوسترون نیستند و تشخیص و انتخاب درمان باید بر اساس علائم، آزمایش های معتبر و ارزیابی پزشکی انجام شود.