به گزارش خبرنگار ایلنا، بعدازظهر روز ۱۳ مهرماه، شماری از کارگران ساختمانی حین انجام کار در یک پروژه نیمه‌کاره در شهر رویان (حوالی پل سبزرود) از توابع شهرستان نور در استان مازندران، دچار حادثه سقوط دستگاه بالابر از ارتفاع طبقه هفتم شدند.
در لحظات اولیه وقوع این حادثه، یک کارگر ساختمانی در محل جان خود را از دست داد و ۹ نفر دیگر با وضعیت جسمی وخیم به بیمارستان امام خمینی (ره) شهرستان نور منتقل شدند. با وجود انتقال مصدومان به مراکز درمانی، متأسفانه در شامگاه همان روز، چهار نفر دیگر از این کارگران نیز به دلیل شدت جراحات جان باختند تا شمار جان‌باختگان این حادثه به پنج نفر برسد.
جان باختن همزمان پنج کارگر و مصدومیت پنج تن دیگر در یک کارگاه ساختمانی، فراتر از یک اتفاق غیرمترقبه، نشان‌دهنده نقض آشکار اصول ایمنی در محیط کار است. در بسیاری از پروژه‌های ساختمانی، استفاده از بالابرهای غیراستاندارد، فرسوده یا فاقد کاربری حمل نفر برای جابه‌جایی کارگران در طبقات، به یک رویه رایج تبدیل شده است. در حالی که کارفرمایان و پیمانکاران اغلب برای کاهش هزینه‌ها و سرعت بخشیدن به عملیات ساخت‌وساز، الزامات حفاظت فنی را نادیده می‌گیرند، خلأ بازرسی‌های مستمر و پیشگیرانه از سوی نهادهای متولی همچون وزارت کار، سازمان نظام مهندسی و شهرداری‌ها باعث می‌شود این تخلفات تا زمان وقوع یک فاجعه انسانی پنهان بماند؛ وضعیتی که در نهایت، کارگران ساختمانی با جان خود تاوان آن را می‌پردازند.
سقوط بالابر در رویان؛ حادثه‌ای که نباید به یک خبر ختم شود
احسان سهرابی (فعال کارگری و نماینده اسبق کارگران در شورای عالی حفاظت فنی وزارت کار)، با تأکید بر اینکه سقوط بالابر در رویان حادثه‌ای است که نباید به یک خبر ختم شود، در واکنش به این رویداد اظهار کرد: «در پی حادثه مرگبار سقوط دستگاه بالابر در یک ساختمان نیمه‌کاره در شهر رویان شهرستان نور، ما خواستار بررسی فوری، فنی و قضایی تمامی ابعاد این حادثه و برخورد قانونی با عوامل و اسباب مؤثر در وقوع آن هستیم.»
وی با اشاره به آمار بالای قربانیان این حادثه گفت: «در این حادثه پنج کارگر ساختمانی جان خود را از دست داده و پنج کارگر دیگر مصدوم شده‌اند. وقتی پنج انسان در محل کار جان خود را از دست می‌دهند، دیگر نمی‌توان موضوع را صرفاً یک حادثه کاری یا یک اتفاق ناگوار تلقی کرد؛ بلکه باید پرسید چه زنجیره‌ای از خطاها، بی‌احتیاطی‌ها، ضعف نظارت یا تخلف از مقررات ایمنی، زمینه وقوع چنین فاجعه‌ای را فراهم کرده است؟»
لزوم بررسی وضعیت فنی بالابر و میزان رعایت الزامات قانونی در پروژه
این فعال کارگری ادامه داد: «بر اساس گزارش‌های منتشرشده، این حادثه در ساعت ۱۴:۱۲ و بر اثر سقوط دستگاه بالابر از ارتفاع طبقه هفتم یک ساختمان نیمه‌کاره رخ داده است. بنابراین، نخستین مطالبه جامعه کارگری این است که مشخص شود دستگاه بالابر از نظر فنی، ظرفیت مجاز، نحوه نصب، مهاربندی، سرویس و نگهداری، تجهیزات ایمنی و شرایط بهره‌برداری در چه وضعیتی قرار داشته است.»
سهرابی افزود: «مقررات حفاظت فنی، آیین‌نامه‌های ایمنی کار در کارگاه‌های ساختمانی و مقررات ملی ساختمان دقیقاً برای چنین شرایطی وضع شده‌اند؛ بنابراین اگر الزامات قانونی رعایت نشده باشد، باید مشخص شود مسئولیت هر یک از اشخاص حقیقی و حقوقی دخیل در پروژه تا چه میزان بوده است. کارگر نباید قربانی صرفه‌جویی در هزینه، سرعت بخشیدن به عملیات ساختمانی یا ضعف نظارت شود.»
ضرورت تعیین زنجیره مسئولیت؛ از کارفرما تا مهندس ناظر و مسئول ایمنی
نماینده اسبق کارگران در شورای عالی حفاظت فنی وزارت کار، با تأکید بر ضرورت تعیین زنجیره مسئولیت کیفری و مدنی در این پرونده تصریح کرد: «در بررسی قضایی این حادثه نباید فقط به یک مقصر احتمالی اکتفا کرد، بلکه باید زنجیره مسئولیت از مالک و کارفرما گرفته تا پیمانکاران، پیمانکار جزء، مهندس ناظر، مسئول فنی و مسئول ایمنی، نصاب یا سرویس‌کننده تجهیزات و سایر اشخاصی که مطابق قانون وظیفه‌ای در تأمین ایمنی کارگاه داشته‌اند، به طور دقیق بررسی شود.»
وی در ادامه بیان کرد: «تجهیزات بالابر در کارگاه ساختمانی یک وسیله عادی نیست و هر نقص در نصب، مهاربندی، بازرسی، ظرفیت بارگیری یا استفاده از تجهیزات غیراستاندارد می‌تواند مستقیماً با جان کارگران ارتباط داشته باشد. به همین دلیل باید سوابق فنی دستگاه، گواهی‌های بازرسی، تعمیرات و سرویس‌های دوره‌ای، نحوه نصب و مهاربندی، ظرفیت مجاز و همچنین آموزش و دستورالعمل‌های استفاده از آن بررسی و مستندسازی شود.»
ابهامات حادثه و مطالبه جامعه کارگری از دستگاه قضایی مازندران
سهرابی خطاب به دستگاه قضایی استان مازندران خاطرنشان کرد: «انتظار جامعه کارگری از دادستان محترم استان مازندران و دستگاه قضایی این است که موضوع صرفاً به تشکیل پرونده و تعیین علت فوت محدود نشود، بلکه اسباب و علل واقعی حادثه شناسایی شده و با هر شخص یا مجموعه‌ای که در ایجاد شرایط ناایمن نقش داشته، مطابق قانون برخورد شود.»
این فعال کارگری با طرح پرسش‌هایی درباره چرایی وقوع این حادثه گفت: «اگر تخلفی از مقررات حفاظت فنی صورت گرفته، باید روشن شود چرا قبل از وقوع حادثه شناسایی نشده است؟ اگر دستگاه بالابر فاقد شرایط ایمنی بوده، چگونه اجازه بهره‌برداری پیدا کرده است؟ اگر نقص فنی وجود داشته، مسئولیت نگهداری و بازرسی بر عهده چه کسی بوده است؟ و اگر تعداد کارگران یا نحوه جابه‌جایی آنان برخلاف مقررات بوده، چه کسی مسئول نظارت بر این موضوع بوده است؟ این پرسش‌ها باید پاسخ روشن و مستند داشته باشد.»
ایمنی کارگاه و حفظ جان کارگر یک موضوع تشریفاتی نیست
وی همچنین تأکید کرد: «عدالت درباره جان‌باختگان زمانی محقق می‌شود که علاوه بر تعیین مسئولیت کیفری و حقوقی، نقاط ضعف نظام ایمنی این کارگاه نیز شناسایی شود تا فردا در کارگاهی دیگر شاهد تکرار همین فاجعه نباشیم. کارگران ساختمانی همان زحمتکشانی هستند که شهرها را می‌سازند، اما متأسفانه خودشان در بسیاری از مواقع در معرض جدی‌ترین مخاطرات شغلی قرار دارند. در پی این حادثه پنج خانواده داغدار شدند و پنج خانواده دیگر درگیر نگرانی و درمان مصدومان هستند؛ این اعداد نباید فقط در حد یک خبر رسانه‌ای باقی بماند.»
سهرابی در پایان سخنان خود اظهار کرد: «ضمن عرض تسلیت به خانواده‌های مهدی کربلایی، عیسی اتابکی، اکبر واحدی‌نژاد، فرشید قوچانی‌نژاد و جلیل آوردی‌نژاد و با آرزوی سلامتی برای مصدومان، انتظار داریم نتیجه بررسی‌های فنی و قضایی این حادثه با شفافیت اعلام شود؛ چراکه حفظ جان کارگر یک موضوع تشریفاتی نیست. ایمنی کارگاه، بخشی جدایی‌ناپذیر از حق بنیادین کار و صیانت از جان انسان‌هاست. یادمان باشد داغ خانواده‌های این کارگر، همیشه تازه است، هیچ وقت کهنه نمی‌شود.»