برگزاری جشنواره فیلم در بحبوحه انتخابات ریاست‌جمهوری تاریخی که سرنوشت یک کشور را رقم می‌زند، کار دشواری است، اما جشنواره فیلم ریو امسال توانست با دقت و هدفمندی خطوط بین تمرکز بر سینما و صنعت امروز و نادیده نگرفتن مسائل فردا را به هم پیوند دهد.
این دوره از جشنواره که از ۱ تا ۱۱ اکتبر برگزار شد، با دو فیلم کوئیر پرطرفدار از خاویر کالوو و خاویر آمبروسی به نام «La Bola Negra» و جردن فرستمن به نام «Club Kid» آغاز و شد و مخاطبان را با محصول امیدوارکننده‌ای از سینمای برزیل آشنا کرد. از جمله آثار ملی برجسته در جشنواره می‌توان به «On Behalf of My Son» اثر گابریل مارتینز که در تورنتو به نمایش درآمد، «Gugu's World» اثر آلن دبرتون که امیدوار به اسکار است، «The Riverbank» اثر انوک کاروالیو و ماتئوس فاریاس که برنده جایزه لوکارنو شد و «London» اثر ویکتور دی مارکو و مارسیو پیکولی که برنده شیر طلایی ونیز شد، اشاره کرد.
راهروهای روشن RioMarket نیز مملو از متخصصان و تهیه‌کنندگان مشتاق صنعت بود که برای شرکت در جلساتی در مورد مسائل مهمی مانند هوش مصنوعی و توسعه مخاطبان از طریق TikTok صف کشیده بودند. در ادامه، مهم‌ترین نکات Variety از این دوره از جشنواره را از حضور قوی مخاطبان جوان گرفته تا پل‌های باریک‌تر به اسپانیا و تمرکز بازار بر مخاطبان داخلی، بررسی می‌کنیم.
سیاست در مرکز توجه
راه فراری نبود. با همزمانی اولین آخر هفته جشنواره با انتخابات ریاست‌جمهوری برزیل، تقریباً هر گفتگویی که در اوایل جشنواره در RioMarket شنیده می‌شد، با سیاست گره خورده بود. پس از نتایج دور اول که در آن رئیس جمهور فعلی، لوئیز ایناسیو لولا دا سیلوا، با کمتر از ۲ درصد اختلاف به کاندیدای راست افراطی، فلاویو بولسونارو، باخت، Variety گزارشی مفصل در مورد پیامدهای احتمالی حکم بولسونارو برای سینمای رو به رشد کشور منتشر کرد. دو روز بعد، Variety خبر را منتشر کرد که چندین چهره برجسته سینمای برزیل - از جمله کله بر مندونسا فیلو، واگنر مورا، فرناندو مِیرِلس و پِترا کوستا - نامه سرگشاده‌ای را امضا کرده‌اند که در آن از توجه بین‌المللی به دور دوم انتخابات که در ۲۵ اکتبر برگزار می‌شود، درخواست کرده‌اند.
علیرغم تنش‌های ناشی از انتخابات، حس رفاقت و امید در روزهای پس از دور اول انتخابات در جشنواره وجود داشت. چندین فیلمساز در طول جشنواره بر روی صحنه از لولا حمایت کردند، از جمله جردن فرستمن، کارگردان «Club Kid»، که در شب شنبه در هنگام معرفی فیلم پایانی جشنواره در اودئون، دست خود را به علامت «L» بالا برد.
توسعه مخاطبان نیازمند سالن‌های نمایش است
در چندین پنل امسال در بخش صنعتی جشنواره، RioMarket، مدیران و تهیه‌کنندگان کلیدی به طور مکرر بر نیاز به توسعه مخاطبان در برزیل تأکید کردند. اجماع بر این بود که این کشور طرفداران مشتاق سینما را در اختیار دارد، با بسیاری از مخاطبان جوان که به لطف جوامع آنلاین سالم با سینمای بین‌المللی آشنا هستند، اما هنوز چالش‌هایی در تبدیل این طرفداران سینما به تماشاگران سینما وجود دارد. در یکی از اولین جلسات صنعتی جشنواره، یک گفتگوی رودررو با کارگردان مارسلو گومس و رودریگو سانتورو، ایلدای سانتیاگو، مدیر جشنواره، به یک مسئله مهم اشاره کرد: تعداد همچنان کم پرده‌های سینما در برزیل.
در حال حاضر ۳۵۳۸ پرده در این کشور وجود دارد که ۴۳ درصد از آنها در ریو دو ژانیرو و سائو پائولو متمرکز شده‌اند. این تعداد در مقایسه با جمعیت بیش از ۲۱۴ میلیون نفری برزیل بسیار کم است. برای مقایسه، ایالات متحده بین ۳۵۰۰۰ تا ۴۰۰۰۰ پرده تجاری برای جمعیت ۳۴۹ میلیون نفری دارد و فرانسه ۶۳۵۵ پرده برای جمعیت ۶۹ میلیون نفری.
قدرت همکاری
پس از دو سال موفقیت‌آمیز بین‌المللی با «I'm Still Here» اثر والتر سالس و «The Secret Agent» اثر کله بر مندونسا فیلو، امسال برزیل با همکاری‌های بین‌المللی پررنگ در جشنواره‌های بین‌المللی خوش درخشید. نمونه‌هایی از این آثار عبارتند از «Elephants in the Fog» اثر ابیناش بیکرام شاه، «Narciso» اثر مارسلو مارتینسی، «Glaxo» اثر بنجامین نایشتات، «Back to Buenos Aires» اثر مارکو بکی، «La Perra» اثر دومینگا سوتومایور و «London» اثر ویکتور دی مارکو و مارسیو پیکولی.
این روند در جشنواره تأیید شد. شرکت‌های تولید پیشرو مانند MyMama Entertainment و Bubbles Project در طول این رویداد پروژه‌های آینده خود را اعلام کردند، اولی بر روی «Ibicaba: O Paraíso Prometido» اثر آندره استاکا با بازی الا رامپف و خولیو آندراده کار می‌کند و دومی آماده فیلمبرداری «I Love You, and Today Everything Looks Beautiful» اثر ماریا آلچه است.
تعدادی از تهیه‌کنندگان همچنین در پنل‌های صنعتی در مورد اهمیت یافتن شرکای جهانی و ساختارهای مالی جایگزین، به ویژه در زمان بی‌ثباتی سیاسی که ممکن است منجر به کاهش یا از بین رفتن بودجه‌های دولتی برزیل در آینده نزدیک شود، صحبت کردند.
مخاطبان جوان مهم هستند
در سالی که موفقیت «Backrooms» اثر کین پارسونز و «Obsession» اثر کاری بارکر صنعت را به هیجان آورد، حس امیدواری برای بازگشت مخاطبان جوان به سینما وجود دارد. این امر در ریو ثابت شد، جایی که جوانان مشتاق در خارج از سالن‌های جشنواره صف کشیده بودند و با هیجان در مورد نمایش‌های آینده صحبت می‌کردند و در حساب‌های Letterboxd خود به گشت و گذار می‌پرداختند. جالب اینجاست که مخاطبان جوان نه تنها در نمایش فیلم‌های بین‌المللی بزرگ، بلکه در صف نمایش فیلم‌های جشنواره‌ای کمتر شناخته شده و شرکت در جلسات صنعتی RioMarket نیز دیده می‌شدند. تماشای دانشجویان دبیرستانی که با دقت در یک جلسه صنعتی در مورد زنان در سینما که با همکاری European Film Promotion برگزار شده بود، شرکت می‌کردند و هیجان تماشاگران برای ورود به یک نمایش رایگان از «Gugu's World» در مرکز فرهنگی زیبای FGV، بسیار دلگرم‌کننده بود.
ژانر کلیدی است...
پابلو گویا کوئستینگر، بنیانگذار جشنواره فیلم موربیدو و مدیر اجرایی پاویاون فانتستیک در جشنواره فیلم کن، برای اولین بار در ریو حضور یافت تا Fantastic: Brasil را راه‌اندازی کند. این پلتفرم صنعتی جدید برای سینمای ژانر در این کشور، همکاری بین پاویاون کن، Rio Market، جشنواره ریو، FICCI Industria، #LINK Documentary Industry Meeting، Mórbido Film Fest و Sitges است و سه فراخوان برای صداهای نوظهور در سینمای ژانر آمریکای لاتین راه‌اندازی کرد.
از نکات برجسته سینمای برزیل در این دوره از جشنواره می‌توان به «Diário do Fogo» اثر ماجو دی پایوا و برناردو فلوریم، تریلر روانشناختی «The French Teacher» اثر ریکاردو آلوز جونیور و تماشای B-movie «Bowels of Hell» اثر گوستاوو ویناگر و گورسیوس گِودنر اشاره کرد.
... اما نه فقط وحشت
در حالی که وحشت همچنان پادشاه ژانر فیلم‌هایی است که مخاطبان را به سینما می‌کشاند، امسال برنامه جشنواره نشان داد که فیلمسازان برزیلی در ژانرهای دیگر نیز خطرات جالبی را می‌پذیرند. «Overman» اثر توماس پورتلا پاسخی برزیلی به دنیای سینمایی مارول است - اقتباسی از کمیک‌های کاریکاتوریست مشهور لائرته، این فیلم ستاره ککو سیوکِلر را در نقش ابرقهرمان معتاد به جنسیت به تصویر می‌کشد که با شرورانی که شهروندان را با بادهای بدبو آزار می‌دهند و دشمن اصلی به نام سرمایه‌دار کثیف روبرو می‌شود.
علاوه بر این، «My First Girlfriend» یکی دیگر از آثار برجسته جشنواره است. این کمدی رمانتیک دوباره کله بر مندونسا فیلو و جاناتان هاگنسن، ستاره «شهر خدا» را به هم می‌آورد، با این دو که با هم یک داستان عاشقانه جذاب و کاملاً برزیلی را با بازیگران جوان امیدوارکننده‌ای از جمله فایسکا آلوس، سسیلیا سانچز، پدرو اوتونی و جوردانا مورنا کارگردانی می‌کنند. در نهایت، کارلوس سالدانها، کارگردان «ریو» و «عصر یخبندان»، با «100 Days»، داستان پیشگامانه عبور آمیِر کلینک از اقیانوس اطلس با یک قایق پارویی کوچک، برزیل را وارد قلمرو فیلم‌های ماجراجویانه کرد.
پل مستحکمی به اسپانیا
با توجه به حضور پررنگ اسپانیا در ریو، تنها منطقی بود که فیلم «La Bola Negra» اثر خاویر آمبروسی و خاویر کالوو جشنواره امسال را افتتاح کند. استر گارسیا، تهیه‌کننده باتجربه اسپانیایی و همکار قدیمی پدرو آلمودوار، ریاست هیئت داوران Premiere Brasil امسال را بر عهده داشت، در حالی که چندین فیلم اسپانیایی برجسته در این برنامه به نمایش درآمد. از جمله این آثار می‌توان به «Ashes» اثر دیگو لونا، «The Good Daughter» اثر جولیا د پاز سولواس و «Iván & Hadoum» اثر ایان د لا روزا اشاره کرد.
سانتیاگو به Variety می‌گوید که رابطه بین اسپانیا و برزیل یک رابطه «طبیعی» است و پلی است که با تمایل روزافزون برزیلی‌ها به شناسایی ریشه‌های لاتین خود و علاقه به داستان‌های اسپانیایی‌زبان تقویت می‌شود. او می‌افزاید: «امروز، من می‌بینم که جوانان برزیلی به طور فعالانه در حال یادگیری زبان اسپانیایی هستند، چیزی که ۱۰ سال پیش ندیدم.» «این یک میل پنهان از نسل جدید برزیلی برای ارتباط با میراث فرهنگی و هویت لاتین خود است.»
او اضافه می‌کند: «سینمای برزیل می‌خواهد با سینمای لاتین در ارتباط باشد و سینمای لاتین می‌خواهد به بازار بزرگی که برزیل است دسترسی پیدا کند.» «اسپانیا بسیاری از سینمای اسپانیایی‌زبان را در خود جای داده است و من معتقدم شریک ایده‌آلی برای کمک به ما در رشد به عنوان یک صنعت و ایجاد مشارکت‌های بیشتر با جهان است.»
زندگی واقعی جذابیت واقعی دارد
در گوشه‌ای از محله شلوغ بوتفگو ریو، انتظار می‌رفت صف‌های طولانی برای نمایش فیلم‌های برجسته جشنواره مانند «Wild Horse Nine» یا «Coward» باشد، اما در حالی که این فیلم‌ها همچنان مخاطبان زیادی داشتند، برخی از طولانی‌ترین صف‌های جشنواره برای فیلم‌هایی بود که داستان زندگی واقعی چهره‌های برجسته برزیلی را روایت می‌کردند. «Fernanda» اثر پدرو وادینگتون، که به زندگی فرناندا مونتنگرو، بازیگر افسانه‌ای «ایستگاه مرکزی»، می‌پردازد، یکی از محبوب‌ترین فیلم‌های جشنواره بود، و سایر آثار مورد توجه شامل «Marília Mendonça – Um Sentimento Louco» اثر Prime Video، «Elza» اثر اریك روچا و «Alucinação» اثر رناتو ترا، مارکوس کائتانو و لئو کائتانو بود.
اسکار نزدیک‌تر از همیشه
در طول دو سال گذشته، به لطف «I'm Still Here» و «The Secret Agent»، آکادمی علوم و هنرهای سینما متوجه اشتیاق بی‌نظیر برزیلی‌ها در فضای مجازی شده است. سال گذشته، بیل کرامر، مدیرعامل آکادمی، برای اولین بار در جشنواره فیلم ریو شرکت کرد و گفت که هیاهوی فیلم الس گفت: «تاریخی» است. او افزود: «مشاهده رشد کانال‌های رسانه‌های اجتماعی و افزایش مخاطبان در آمریکای لاتین هیجان‌انگیز بود.» «مشاهده ویدیوهایی از افرادی که جشن‌های کارناوال خود را برای تماشای جوایز متوقف می‌کنند، شگفت‌انگیز بود.»
امسال، جشنواره مشارکت خود را با آکادمی با دعوت از مایکل بندیکت، مدیر روابط اعضا و امور جوایز و تیلور مورالس، معاون مدیر آرشیو فیلم - حفظ فیلم و دسترسی عمومی برای سخنرانی در RioMarket تکرار کرد. نمایندگان آکادمی در مورد اهمیت برزیل برای این سازمان صحبت کردند و بندیکت با اشاره به تمرکز «افزایش» آنها بر «سینمای جهانی» پس از توضیح نحوه ارسال فیلم‌ها به اسکار، گفت.