بحران مالی در فوتبال انگلیس؛ ۱۰ میلیارد یورو درآمد و بیش از ۲ میلیارد یورو زیان

زنگ خطر فروپاشی در فوتبال انگلیس به صدا در آمده است.

به گزارش تسنیم، باشگاه‌های انگلیسی در تابستان 2026 حدود 3.8 میلیارد یورو برای جذب بازیکنان جدید هزینه کردند؛ رقمی که رکوردی بی‌سابقه در تاریخ فوتبال جهان برای یک لیگ محسوب می‌شود. با این حال، گزارش 244 صفحه‌ای نهاد مستقل ناظر بر فوتبال انگلیس (IFR) تصویری متفاوت از وضعیت اقتصادی این صنعت ارائه می‌دهد.

دیوید کوگان، رئیس این نهاد، معتقد است موفقیت ورزشی و تجاری فوتبال انگلیس با یک تناقض جدی همراه شده است. به گفته او، باشگاه‌های این کشور از ثروتمندترین و رقابتی‌ترین تیم‌های جهان هستند اما افزایش درآمدها نتوانسته با رشد هزینه‌ها هماهنگ شود. در نتیجه، بسیاری از آنها با وجود گردش مالی بالا از نظر اقتصادی در وضعیت پایداری قرار ندارند.

این نخستین بار نیست که مشکلات مالی باشگاه‌های انگلیسی مورد توجه قرار می‌گیرد. از سال 1992 تاکنون، بیش از 60 باشگاه در این کشور ناچار به ورود به فرایند اداره مالی تحت نظارت شده‌اند؛ اتفاقی که در مواردی به سقوط ورزشی یا حتی نابودی باشگاه‌ها انجامیده است. لیدز یونایتد در اوایل دهه 2000 پس از انباشت بدهی‌ها با سقوطی سنگین روبرو شد. لستر و ایپسویچ نیز در همان دوره با مشکلات مالی مواجه شدند. پورتسموث در سال 2010 به نخستین باشگاه لیگ برتری تبدیل شد که در میانه فصل ورشکستگی را تجربه کرد و بری در سال 2019 پس از بیش از یک قرن فعالیت به دلیل بدهی‌ها از فوتبال حرفه‌ای کنار رفت.

10 میلیارد یورو درآمد، بیش از دو میلیارد یورو زیان

تکرار چنین بحران‌هایی دولت انگلیس را به این نتیجه رساند که نظارت داخلی فوتبال برای حل مشکلات کافی نیست. در ژوئیه 2025، قانون اصلاح ساختار حکمرانی فوتبال تصویب شد و زمینه فعالیت نهاد مستقل ناظر بر فوتبال انگلیس را فراهم کرد. این نهاد وظیفه دارد وضعیت مالی باشگاه‌ها، صلاحیت مالکان و مدیران و همچنین حفاظت از میراث تاریخی فوتبال را زیر نظر بگیرد.

نخستین گزارش جامع IFR در پاییز 2026 منتشر شد و یکی از مهمترین نتایج آن، فاصله میان درآمد و سودآوری باشگاه‌ها بود. مجموع درآمد پنج سطح نخست فوتبال انگلیس در یک فصل به حدود 10 میلیارد یورو رسید اما زیان پیش از مالیات این مجموعه از دو میلیارد یورو فراتر رفت. از مجموع 116 باشگاه بررسی‌ شده، 109 باشگاه عملکرد مالی زیان‌ده داشتند.

مشکل تنها به زیان عملیاتی محدود نمی‌شود. بدهی بیش از 60 درصد باشگاه‌های حاضر در چمپیونشیپ، لیگ یک، لیگ دو و لیگ ملی از ارزش دارایی‌های آنها بیشتر است. به بیان دیگر، حتی اگر این باشگاه‌ها تمام دارایی‌های خود را برای پرداخت بدهی‌ها بفروشند، باز هم ممکن است نتوانند تعهدات مالی‌شان را تسویه کنند.

لیگ برتر نیز از این وضعیت مستثنا نیست. تعداد باشگاه‌هایی که سود عملیاتی ثبت کرده‌اند، در یک سال از 13 به هشت تیم کاهش یافته و مجموع زیان باشگاه‌های این لیگ از یک میلیارد یورو عبور کرده است. افزایش درآمدهای تلویزیونی و تجاری نیز لزوماً به تقویت بنیه مالی باشگاه‌ها منجر نشده، زیرا بخش قابل‌توجهی از این پول دوباره صرف خرید بازیکن و پرداخت دستمزدها می‌شود.

وابستگی به مالکان و افزایش هزینه‌ها

گزارش IFR نشان می‌دهد نزدیک به سه باشگاه از هر 10 باشگاه بدون تزریق مالی جدید از سوی مالکان، حتی یک ماه دوام نمی‌آورند. 66 درصد دیگر نیز در صورت قطع حمایت مالکان، حداکثر سه ماه می‌توانند هزینه‌های خود را تأمین کنند. این وابستگی به‌ ویژه برای تیم‌های دسته‌های پایین‌تر نگران‌کننده است، زیرا بسیاری از آنها برنامه مشخصی برای مقابله با توقف حمایت مالی ندارند.

در همین حال، هزینه‌های نقل‌وانتقالاتی طی پنج فصل با احتساب استهلاک قرارداد بازیکنان دو برابر شده و از 1.6 به 3.2 میلیارد یورو رسیده است. پرداخت به مدیران برنامه نیز افزایش چشمگیری داشته است. باشگاه‌های لیگ برتر، لیگ فوتبال انگلیس و لیگ ملی در فصل گذشته مجموعاً 651.88 میلیون یورو به واسطه‌ها پرداخت کردند؛ رقمی که 13 درصد بیشتر از فصل قبل است.

تنها باشگاه‌های لیگ برتر حدود 550 میلیون یورو از این مبلغ را به ایجنت‌ها اختصاص دادند. چلسی برای سومین سال متوالی در صدر این فهرست قرار گرفت و بیش از 77 میلیون یورو پرداخت کرد. استون ویلا با حدود 47 میلیون یورو و منچسترسیتی با 44 میلیون یورو در رتبه‌های بعدی بودند.

هزینه‌های نیروی انسانی نیز در فاصله فصل‌های 2021 تا 2026 افزایش قابل‌توجهی داشته است: 33 درصد در لیگ برتر، 32 درصد در چمپیونشیپ، 71 درصد در لیگ یک و 63 درصد در لیگ دو. افزون بر این، 17 باشگاه در لیگ فوتبال انگلیس و لیگ ملی حتی درآمد کافی برای پوشش هزینه‌های جاری و اداری خود ندارند.

بدهی‌های پنهان و فروش درآمدهای آینده

افزایش هزینه‌ها باشگاه‌ها را به سمت دریافت وام و استفاده زودهنگام از درآمدهای آینده سوق داده است. پیش‌بینی IFR نشان می‌دهد مجموع بدهی‌های بهره‌دار فوتبال انگلیس تا پایان فصل 2027-2026 ممکن است به شش میلیارد یورو برسد. هزینه خدمات بدهی نیز از 70 میلیون یورو در فصل 2021-2020 به 541 میلیون یورو در فصل 2025-2024 افزایش یافته است.

یکی از روش‌های تأمین نقدینگی، عاملی‌سازی مطالبات نقل‌وانتقالاتی است. در این شیوه، باشگاهی که بازیکن خود را با پرداخت اقساطی فروخته، حق دریافت اقساط آینده را به یک مؤسسه مالی واگذار می‌کند و در مقابل، پول را زودتر دریافت می‌کند؛ البته با کسر هزینه و کارمزد. حجم این معاملات از 77 میلیون یورو در فصل 2021-2020 به 927 میلیون یورو در فصل 2025-2024 رسیده و تا اکتبر 2026، باشگاه‌ها حدود 1.4 میلیارد یورو از درآمدهای آینده خود را به این روش نقد کرده‌اند.

اختلاف درآمد میان لیگ‌ها نیز باشگاه‌ها را به پذیرش ریسک‌های مالی بیشتر تشویق می‌کند. میانگین درآمد یک باشگاه لیگ برتری حدود 405 میلیون یورو است، در حالی که این رقم در چمپیونشیپ به حدود 46 میلیون یورو می‌رسد. بنابراین صعود به لیگ برتر می‌تواند درآمد یک باشگاه را چند برابر کند و رقابت برای رسیدن به این سطح را به مسابقه‌ای پرهزینه تبدیل کند.

IFR قصد دارد با اجرای نظام جدید صدور مجوز، این روند را کنترل کند. بر اساس برنامه اعلام‌ شده، باشگاه‌ها باید راهبرد مشخصی برای دستیابی به ثبات مالی ارائه دهند و توضیح دهند چگونه تا سال 2030 می‌توانند هزینه‌های خود را بدون وابستگی بیش از حد به حمایت مالکان تأمین کنند.