به گزارش خبرنگار ایلنا، سال گذشته حضور خریداران خارجی و خرید نقدی، مسیر مشخصی پیش روی باغدار گذاشته بود؛ امسال اما ماجرا فرق کرده است. از یک سو خبری از آن حجم خرید و حضور تاجران نیست و از سوی دیگر، خریدهای مدت‌دار با شرایطی انجام می‌شود که برای تولیدکننده تضمین روشنی ندارد. همین وضعیت باعث شده بسیاری از باغداران به جای فروش محصول، آن را راهی سردخانه کنند و منتظر بمانند شاید در ماه‌های آینده بازار بهتری پیدا شود.
این در حالی است که هزینه تولید انجیر در ماه‌های گذشته بالا رفته و آب، نهاده، سم، کود و دستمزد کارگر فشار بیشتری به باغدار وارد کرده است. حالا فعالان این حوزه هشدار می‌دهند که مشکل انجیر تنها یک مسئله مربوط به بازار امسال نیست؛ بلکه اگر مسیر صادرات و سیاست‌های تجاری اصلاح نشود، فشار آن می‌تواند به ادامه تولید و معیشت خانواده‌هایی برسد که زندگی‌شان به باغداری وابسته است.
محصول هست، خریدار نیست
یک باغدار در استان فارس در گفت‌وگو با ایلنا از کاهش شدید خرید انجیر در سال جاری خبر داد و گفت: با وجود آغاز فصل برداشت، بخش قابل توجهی از انجیرکاران و باغداران هنوز نتوانسته‌اند محصول خود را بفروشند و در حال حاضر قسمت عمده محصول تولیدی به سردخانه‌ها منتقل می‌شود.
وی با اشاره به وضعیت حضور تاجران خارجی در سال جاری اظهار کرد: ابتدا اعلام شد تاجران خارجی برای خرید انجیر وارد منطقه نمی‌شوند و پس از آن نیز با توجه به آنچه درباره بسته شدن مسیر صادرات اعلام شد، عملاً خبری از حضور تاجران و خریداران عمده نبود.
این باغدار افزود: بیش از ۹۰ تا ۹۵ درصد انجیر تولیدی همچنان به فروش نرسیده و اغلب انجیرکارانی که می‌شناسد محصول خود را به سردخانه سپرده‌اند. به گفته وی، حتی ظرفیت دو سردخانه بزرگ منطقه نیز در حال تکمیل شدن است.
تفاوت بازار امسال با سال گذشته
این باغدار با مقایسه شرایط امسال با سال گذشته گفت: سال گذشته تاجران چینی در منطقه حضور داشتند و بخشی از خریدها را به صورت مستقیم و بخشی را از طریق واسطه‌ها انجام می‌دادند. قیمت خرید انجیر در آن مقطع حدود ۸۰۰ هزار تومان تا یک میلیون و ۱۰۰ هزار تومان بود و نرخ دلار نیز حدود ۹۵ هزار تومان قرار داشت.
به گفته وی، خرید نقدی بخش قابل توجهی از محصول در سال گذشته کمک می‌کرد باغداران بتوانند بخشی از هزینه‌های تولید را جبران کنند، اما امسال چنین شرایطی وجود ندارد.
خرید نسیه بدون تضمین؛ نگرانی اصلی باغداران
این باغدار یکی از تفاوت‌های جدی امسال را تغییر شیوه خرید عنوان کرد و گفت: خریدارانی که در گذشته به شکل سنتی و از طریق واسطه‌ها در استهبان محصول را از باغدار خریداری می‌کردند، امسال یا اصلاً خرید نمی‌کنند یا محصول را به صورت نسیه تحویل می‌گیرند. حتی در مواردی که خرید نسیه انجام می‌شود، زمان پرداخت مشخص نیست و خریدار نیز چک یا سفته‌ای به باغدار نمی‌دهد.
او توضیح داد: باغدار محصول را تحویل می‌دهد و در مقابل تنها برگه‌ای دریافت می‌کند که میزان انجیر و تاریخ تحویل در آن درج شده است و به او گفته می‌شود دو یا سه ماه بعد برای دریافت پول مراجعه کند.
این باغدار با بیان اینکه چنین شرایطی ریسک زیادی برای تولیدکننده ایجاد می‌کند، گفت: باغدار نمی‌داند چه زمانی و با چه قیمتی پول محصول خود را دریافت خواهد کرد و همین موضوع باعث شده بسیاری از تولیدکنندگان ترجیح دهند انجیر را فعلاً در سردخانه نگهداری کنند.
هزینه تولید بالا رفته، اما محصول نقد نمی‌شود
وی با اشاره به هزینه‌هایی که باغداران طی ۹ ماه گذشته برای تولید محصول متحمل شده‌اند، اظهار کرد: هزینه آب و آبیاری، کود، سم و دستمزد کارگران افزایش یافته و هزینه برداشت و جمع‌آوری انجیر نیز برای باغدار سنگین‌تر شده است.
این باغدار ادامه داد: تولیدکننده ماه‌ها برای محصول هزینه کرده، اما اکنون نمی‌تواند آن را به شکل نقدی بفروشد و سرمایه‌ای را که وارد باغ کرده دوباره به چرخه تولید بازگرداند.
وی هشدار داد: ادامه این وضعیت می‌تواند فشار اقتصادی زیادی بر انجیرکاران وارد کند؛ زیرا بخش قابل توجهی از سرمایه آنها در محصولی باقی مانده که یا مشتری ندارد یا در صورت فروش، پول آن با تأخیر و بدون تضمین مشخص پرداخت می‌شود.
کشاورزی بیش از تحریم از برخی سیاست‌های داخلی آسیب می‌بیند
رئیس اتحادیه صادرکنندگان محصولات کشاورزی استان فارس نیز با انتقاد از سیاست‌های اتخاذشده در حوزه کشاورزی و صادرات گفت: بخش کشاورزی و به‌ویژه کشاورزان و صادرکنندگان محصولات کشاورزی، امروز بیش از تحریم‌های خارجی از برخی سیاست‌ها و تصمیمات داخلی آسیب می‌بینند.
هادی حنایی جهرمی در گفت‌وگو با ایلنا اظهار کرد: مشکلات امروز بخش کشاورزی تنها ناشی از تحریم‌ها نیست؛ فعالان اقتصادی، کشاورزان و صادرکنندگان طی دهه‌های گذشته با وجود تحریم‌ها راه‌های مختلفی برای ادامه فعالیت و تأمین نیازهای کشور پیدا کرده‌اند، اما در سال‌های اخیر برخی تصمیمات و محدودیت‌های داخلی شرایط را برای این بخش دشوارتر کرده است.
وی با اشاره به اینکه برای بخش‌های مختلف اقتصادی نمی‌توان یک نسخه واحد پیچید، افزود: بخش کشاورزی ویژگی‌های خاص خود را دارد و نمی‌توان سیاست‌هایی را که برای صنایعی مانند پتروشیمی و فولاد در نظر گرفته می‌شود، بدون توجه به شرایط کشاورزی در این بخش نیز اجرا کرد.
حنایی جهرمی یکی از مشکلات مهم صادرکنندگان را بازگشت ارز حاصل از صادرات دانست و گفت: صادرکننده محصولات کشاورزی منابع مالی خود را از بازار داخلی تأمین می‌کند و باید بتواند ارز حاصل از صادرات را به چرخه اقتصادی بازگرداند و تعهدات خود را انجام دهد؛ اما مقرراتی که بدون توجه به شرایط واقعی صادرات محصولات کشاورزی وضع می‌شود، فشار زیادی بر صادرکنندگان وارد کرده است.
وی ادامه داد: صادرکننده باید بتواند منابع حاصل از صادرات را به چرخه تولید بازگرداند و مطالبات کشاورزان را پرداخت کند. اگر سیاست‌های ارزی و تجاری ادامه فعالیت صادرکننده را دشوار یا غیرممکن کند، زنجیره تولید، صادرات و درآمد کشاورز نیز آسیب خواهد دید.
هزینه‌های تولید از درآمد باغدار جلو زده است
رئیس اتحادیه صادرکنندگان محصولات کشاورزی استان فارس با اشاره به افزایش هزینه‌های تولید گفت: هزینه‌های تولید برای کشاورزان و باغداران به شکل قابل توجهی افزایش یافته، در حالی که درآمد و قیمت فروش محصولات متناسب با این افزایش هزینه‌ها رشد نکرده است.
وی افزود: در چنین شرایطی، ادامه فعالیت برای بسیاری از کشاورزان و باغداران صرفه اقتصادی ندارد.
حنایی جهرمی با اشاره به وابستگی معیشت بسیاری از خانواده‌ها در فارس و شهرستان‌هایی مانند جهرم به کشاورزی و باغداری اظهار کرد: زمانی که هزینه تولید از درآمد حاصل از فروش محصول بیشتر شود، ادامه این روند می‌تواند معیشت این خانوارها را با مشکلات جدی مواجه کند.
وی با بیان اینکه خود نیز پیش از فعالیت در حوزه صادرات، کشاورز و باغدار بوده است، گفت: مشکلات این بخش را از نزدیک لمس می‌کند و معتقد است اگر سیاست‌های فعلی بدون اصلاح ادامه پیدا کند، کشاورزی مولد کشور با آسیب جدی مواجه خواهد شد.
هشدار نسبت به تضعیف تولید داخلی
حنایی جهرمی هشدار داد: اگر کشاورزی تضعیف شود، ممکن است کشور در آینده حتی برای تأمین محصولاتی مانند گوجه‌فرنگی، خیار و سیب‌زمینی نیز به واردات وابسته شود؛ چراکه وقتی تولیدکننده از نظر اقتصادی توان ادامه فعالیت نداشته باشد، نمی‌توان انتظار داشت تولید پایدار باقی بماند.
وی همچنین به افزایش قیمت نهاده‌ها و تجهیزات کشاورزی اشاره کرد و گفت: برخی اقلام و تجهیزات مورد استفاده در باغداری و کشاورزی طی یک سال چند برابر شده‌اند، در حالی که قیمت فروش محصولات کشاورزی متناسب با این افزایش هزینه‌ها رشد نکرده است.
رئیس اتحادیه صادرکنندگان محصولات کشاورزی استان فارس تأکید کرد: کشاورزی تنها یک فعالیت اقتصادی نیست و بخش مهمی از امنیت غذایی کشور و معیشت جامعه به آن وابسته است؛ بنابراین اگر قرار است اقتصاد کشور در شرایط دشوار نیز پایدار بماند، باید حمایت واقعی از تولیدکننده و کشاورز صورت گیرد.
وی با انتقاد از بی‌توجهی به هشدارهای فعالان بخش خصوصی گفت: کشاورزان و فعالان اقتصادی بارها مشکلات و تبعات تصمیمات موجود را در جلسات مختلف در سطح استان و کشور مطرح کرده‌اند، اما بخش قابل توجهی از این مشکلات همچنان برطرف نشده است.
حنایی جهرمی در پایان تأکید کرد: تحریم، جنگ و مشکلات خارجی نباید بهانه‌ای برای نادیده گرفتن ضعف‌های مدیریتی و سیاست‌گذاری باشد و اگر هدف حفظ تولید، اشتغال، امنیت غذایی و توسعه صادرات است، باید صدای کشاورز و صادرکننده در تصمیم‌گیری‌ها شنیده شود و سیاست‌های بخش کشاورزی متناسب با واقعیت‌های این حوزه تدوین شود.