فرزاد رمضانی‌بونش، کارشناس مسائل افغانستان در تشریح ابعاد و اهداف سفر رئیس سرویس اطلاعات خارجی روسیه به افغانستان در گفت‌وگو با ایلنا عنوان کرد: واقعیت این است که در پنج سال گذشته، روند گسترش روابط روسیه با طالبان، در مقایسه با دو دهه نخست حکمرانی طالبان در افغانستان، به‌طور چشمگیری مثبت و رو به افزایش بوده و این روند در واقع، ناشی از وضعیت ژئوپلیتیکی، شرایط امنیتی، وضعیت نظام بین‌الملل و همچنین تحولات و شرایط گوناگون منطقه‌ای بوده است.
وی ادامه داد: از سوی دیگر، به نظر می‌رسد روس‌ها در سال‌های گذشته به این جمع‌بندی رسیده‌اند که تداوم وضعیت کنونی افغانستان و هرگونه افزایش ناامنی، به‌ویژه گسترش دامنه درگیری‌ها و شکل‌گیری جنگ داخلی، می‌تواند پیامدهای منفی گسترده‌ای در حوزه گردشگری، قاچاق مواد مخدر و سایر مسائل امنیتی برای آسیای مرکزی و همچنین مرزهای روسیه به دنبال داشته باشد. بنابراین، پس از آنکه مسکو عملاً دولت طالبان را به‌عنوان دولت قانونی افغانستان به رسمیت شناخت، رویکردی اتخاذ شد که برخلاف تصور بسیاری از تحلیل‌گران و مراکز پژوهشی جهان بود.
این تحلیل‌گر مسائل سیاسی تصریح کرد: در آن زمان، کمتر کسی معتقد بود که روسیه نخستین کشوری خواهد بود که طالبان را به رسمیت می‌شناسد؛ اما با این‌حال، این اتفاق رخ داد. در یک سال گذشته هم شاهد روند تثبیت روابط چندجانبه و چندبُعدی میان روسیه و طالبان بوده‌ایم. یکی از ابعاد مهم این روابط، حوزه امنیتی و نظامی است که برای مقامات طالبان و همچنین روسیه اهمیت زیادی دارد.
وی افزود: انتظارات طالبان در این زمینه، از جمله شامل واردات تسلیحات و دریافت کمک از روسیه برای تقویت، تجهیز و ارتقای توانمندی‌های نیروهای امنیتی و ارتش افغانستان است. این همکاری می‌تواند در تقابل با رویکرد پاکستان، به‌ویژه در بستر تنش‌های گسترده‌ای قرار گیرد که طی چند سال اخیر و خصوصاً در سال گذشته تشدید شده‌اند.
این پژوهشگر مسائل بین‌الملل گفت: در شرایط کنونی، اگر این خبر صحت داشته باشد که روسیه داعش را با عنوان «داعش پاکستانی» معرفی کرده است، به نظر می‌رسد این موضع‌گیری نوعی هم‌نوایی با رویکرد طالبان در قبال داعش باشد. درباره داعش خراسان در افغانستان، دست‌کم دو روایت عمده وجود دارد؛ بر اساس روایت نخست، که عمدتاً از سوی پاکستان مطرح می‌شود، داعش در مناطق مرزی افغانستان و همچنین در مناطق مختلف این کشور، از جمله شرق و شمال افغانستان، حضور دارد.
وی اضافه کرد: در مقابل، برخی این اتهام را مطرح می‌کنند که طالبان، با اتخاذ رویکردی مبتنی بر نوعی هم‌نوایی یا چشم‌پوشی در قبال داعش، به رشد این گروه در افغانستان کمک می‌کنند. روایت دیگری هم وجود دارد که می‌توان آن را روایت کابل نامید. این دیدگاه بر این نکته تأکید می‌کند که عناصر داعش مستقر در افغانستان، از پاکستان وارد جغرافیای این کشور می‌شوند و حتی برخی پا را فراتر گذاشته و این اتهام را مطرح می‌کنند که سرویس‌های امنیتی و نظامی پاکستان از داعش حمایت می‌کنند.
رمضانی بونش گفت: بنابراین، اگر روسیه روایت کابل را بپذیرد، به نظر می‌رسد این موضع‌گیری به معنای نوعی تقابل با روایت پاکستان و در مقابل، نوعی حمایت از دیدگاه طالبان افغانستان و مواضع کابل در این زمینه باشد. این در حالیست که برخی تحلیل‌گران بر این باورند که با توجه به وضعیت اقتصادی کنونی افغانستان و نیازهای مالی و اقتصادی دولت طالبان، ممکن است در چارچوب یک بازی برد ـ برد، زمینه برای حضور مجدد آمریکا در جغرافیای افغانستان فراهم شود.
وی در پایان تصریح کرد: این سناریو در طول سال گذشته همواره با مخالفت روسیه، چین و ایران مواجه بوده است. طبیعتاً روس‌ها تمایلی ندارند که بار دیگر شاهد حضور امنیتی و نظامی آمریکا و ناتو در نزدیکی مرزهای آسیای مرکزی و مناطق مجاور کشورهای همسایه باشند. بر همین اساس، مسکو تلاش می‌کند از طریق تداوم رایزنی‌های امنیتی، سیاسی و اقتصادی خود، تا حد زیادی مانع از آن شود که طالبان به سمت همکاری بیشتر با آمریکا و پذیرش طرح‌هایی برای بازگشت این کشور به افغانستان، به‌ویژه از طریق پایگاه‌هایی مانند بگرام، گرایش پیدا کنند.