سندروم تاکوتسوبو که با نام سندروم قلب شکسته هم شناخته میشود، نوعی عارضه قلبی ناگهانی است که بیشتر زنان در سن یائسگی را درگیر میکند و ممکن است بر اثر فشار شدید عاطفی یا جسمی بروز کند. حدود ۲ درصد از بیمارانی که ابتدا تصور میشود دچار حمله قلبی شدهاند، در واقع به این سندروم مبتلا هستند. این نسبت در میان زنان مبتلا به سندروم حاد عروق کرونر ممکن است به یک نفر از هر ۱۰ نفر برسد. با این حال، در مراحل اولیه ارزیابی، تشخیص این عارضه از حمله قلبی بسیار دشوار است.
افراد مبتلا به سندروم تاکوتسوبو ممکن است ناگهان دچار درد در قفسه سینه، نتایج غیرطبیعی در نوار قلب و افزایش سطح آنزیمهای قلبی شوند؛ نشانههایی که به علائم حمله قلبی شباهت زیادی دارند. تفاوت اصلی این است که در سندرم تاکوتسوبو، عروق کرونر مسدود نمیشوند.
به گزارش ساینسدیلی، از آنجا که این دو عارضه ابتدا تقریبا یکسان به نظر میرسند، بسیاری از بیماران پیش از آنکه پزشکان علت علائمشان را تشخیص دهند، تحت کاتتریزاسیون تهاجمی قلب قرار میگیرند.
روشی جدید برای شناسایی سندروم تاکوتسوبو
گروهی بینالمللی از پژوهشگران با همکاری نزدیک دانشمندان دانشگاههای زوریخ و گرایفسوالد، یک نظام امتیازدهی تشخیصی طراحی و اعتبارسنجی کردهاند که هدف آن شناسایی سندروم تاکوتسوبو پیش از کاتتریزاسیون قلبی است.
این ابزار جدید که شاخص بایوتاک (BioTAK) نام دارد، جنسیت را با چند نشانگر زیستی خونی مرتبط با فرایندهای مختلف دستگاه قلبیعروقی ترکیب میکند. پژوهشگران با استفاده از هوش مصنوعی مشخص کردند که کدام ترکیب از نشانگرهای زیستی، سودمندترین اطلاعات تشخیصی را فراهم میکند و سپس آن نشانگرها را در یک ابزار تصمیمگیری بالینی گنجاندند.
شاخص بیوتک در گروه مستقلی متشکل از نزدیک به هزار و ۸۰۰ بیمار دیگر، سندروم تاکوتسوبو را با دقت بالایی شناسایی کرد. این سامانه با استفاده از آستانههایی که از پیش تعیین شده بود، پیش از کاتتریزاسیون قلبی، وضعیت نزدیک به ۹۰ درصد از شرکتکنندگان را بهدرستی تشخیص داد.
فلوریان آ. ونتسل، یکی از دو نویسنده نخست مطالعه از مرکز قلبشناسی مولکولی دانشگاه زوریخ و بخش پزشکی رادکلیف دانشگاه آکسفورد، گفت: «مطالعه ما نشان میدهد که ترکیب سادهای از نشانگرهای زیستی خون و جنسیت میتواند این بیماران را حتی پیش از کاتتریزاسیون قلبی، با دقتی چشمگیر شناسایی کند.»
ویکتور شوایگر، دیگر نویسنده نخست مطالعه از بیمارستان دانشگاهی زوریخ، افزود: «این نشانگرهای زیستی در عین حال درباره فرایندهای زیستی متمایزکننده سندروم تاکوتسوبو از حمله قلبی معمولی اطلاعاتی در اختیار ما قرار میدهند.»
سرنخهایی از ارتباط مغز و قلب
شاخص بایوتاک افزون بر ارزش تشخیصی احتمالی آن، درباره سازوکار زیستی سندروم تاکوتسوبو اطلاعات تازهای نیز ارائه میکند. دو نشانگر زیستی تازهشناساییشده که در این شاخص گنجانده شدهاند، از نقش مهم «محور مغز و قلب» حکایت دارند و نشان میدهند این عارضه از طریق سازوکارهایی متفاوت از تصلب شرایین، ایجاد میشود.
یکی از این پروتئینها به فعال شدن مجموعهای از نوروپپتیدهای دخیل در واکنش به استرس، اضطراب، تنظیم انقباض و اتساع عروق و فعالیت دستگاه عصبی خودمختار کمک میکند. پروتئین دیگر با پایداری پلاکهای ناشی از تصلب شرایین ارتباط دارد. این دو نشانگر کنار یکدیگر، الگویی زیستی را آشکار میکنند که با الگوی معمول در حمله قلبی کلاسیک تفاوت اساسی دارد.
توماس لوشر، یکی از دو نویسنده ارشد مطالعه، توضیح داد: «شاخص بایوتاک با ثبت مسیرهای پیامرسانی مرتبط با واکنشهای استرسی، اختلال عملکرد قلب و پایداری پلاکها، سازوکارهای پیچیده بیماری را به ابزاری عملی برای تشخیص تبدیل میکند.»
کاربرد احتمالی در مراقبتهای اورژانسی
پژوهشگران میگویند شاخص بایوتاک میتواند به ابزار سودمندی برای ارزیابی اولیه بیمارانی تبدیل شود که با احتمال ابتلا به سندروم حاد کرونری به اورژانس مراجعه میکنند.
کریستیان تمپلین، دیگر نویسنده ارشد مطالعه، گفت: «شاخص بایوتاک در مواردی که کاتتریزاسیون قلبی از نظر پزشکی ضروری است، جایگزین این روش نیست. با این حال، میتواند به هدایت موثرتر فرایند تشخیص و جلوگیری از انجام دادن آزمایشهای تهاجمی غیرضروری برای برخی بیماران کمک کند.»
او افزود: «هدف ما این است که در آینده بیماران مبتلا به سندروم تاکوتسوبو را زودتر و با اطمینان بیشتری شناسایی کنیم و در عین حال از سازوکارهای زمینهای این بیماری شناخت بهتری به دست آوریم.»
پژوهشهای بعدی بررسی خواهند کرد که آیا افزودن شاخص بایوتاک به مراقبتهای بالینی معمول میتواند تشخیص و درمان سندروم تاکوتسوبو را بهبود بخشد یا خیر.