جهرم، دکتر مینا سفیدفرد با تشریح تعریف علمی اختلال بی‌خوابی (اینسومنیا) گفت: اگر فردی حداقل ۳ شب در هفته و برای بیش از یک ماه در شروع یا تداوم خواب دچار مشکل باشد، به این اختلال مبتلاست. اما نکته کلیدی این است که بی‌خوابی معمولاً معلولی از یک بیماری زیربنایی مثل اضطراب یا افسردگی است، نه یک بیماری مستقل که بتوان آن را صرفاً با مُسکنِ خواب خاموش کرد.
خطرات پنهان آرام‌بخش‌ها و باور غلط درباره زولپیدم
این عضو هیئت علمی دانشگاه با اشاره به خطرات مصرفِ بدون تجویزِ خانواده بنزودیازپین‌ها (مانند دیازپام، کلونازپام و لورازپام) افزود: این دارو‌ها به‌سرعت وابستگی جسمی و روانی ایجاد کرده و عوارضی، چون افت حافظه کوتاه‌مدت، گیجی صبحگاهی و خطر زمین‌خوردگی را به همراه دارند.
دکتر سفیدفرد با اصلاح یک باور غلط در جامعه تصریح کرد: بسیاری از مردم تصور می‌کنند دارویی مثل "زولپیدم"، چون از خانواده بنزودیازپین‌ها نیست، کاملاً بی‌خطر است؛ در حالی که مصرف خودسرانه زولپیدم نیز به‌سرعت وابستگی و مقاومت دارویی ایجاد کرده و حتی می‌تواند منجر به رفتار‌های ناخودآگاه در حین خواب (مانند راه رفتن یا غذا خوردن بدون آگاهی) شود.
باتلاق وابستگی به قرص‌های خواب
وی درباره عوارض جدیِ وابستگی به این دارو‌ها هشدار داد و گفت: فرد پس از مدتی دچار پدیده "مقاومت دارویی" می‌شود و مجبور است دوز دارو را بالا ببرد. از سوی دیگر، با قطع ناگهانی یا فراموشیِ یک شب دارو، فرد دچار "بی‌خوابی بازگشتی" با شدتی به مراتب بدتر از روز اول می‌شود. ترکِ بدون نظارتِ این دارو‌ها نیز با بحران‌هایی نظیر لرزش، بی‌قراری و اضطراب شدید همراه خواهد بود.
مسیر اصولیِ درمان؛ از «بهداشت خواب» تا ریشه‌یابی
متخصص اعصاب و روان دانشگاه با تأکید بر اینکه قرص خواب تنها یک ابزار کمکیِ موقت است، گفت: اولین گام برای داشتن خوابی آرام، رعایت اصول "بهداشت خواب" است؛ مواردی ساده، اما حیاتی نظیرِ داشتن ساعت خواب و بیداری منظم، پرهیز از مصرف کافئین در ساعات پایانی روز و دور کردن موبایل و صفحات نمایشگر پیش از خواب.
دکتر سفیدفرد در پایان خاطرنشان کرد: دوای واقعی بی‌خوابی، مراجعه به روانپزشک و درمانِ ریشه‌ای علت آن است. اکیداً توصیه می‌شود شهروندان از نسخه‌پیچی‌های خانوادگی پرهیز کرده و تغییر یا قطع داروهای اعصاب را صرفاً تحت نظارت پزشک معالج انجام دهند.
منبع: مفدا