شیفت شب مداوم و تغییرات ژنتیکی: هشدار پژوهشگران

یک پژوهش علمی تازه که در مجله Frontiers in Endocrinology منتشر شده است، نشان می‌دهد کار در شیفت شب به مدت سال‌های متمادی با تغییرات بیولوژیکی مولکولی چشمگیری در فعالیت ژن‌های کلیدی مسئول ساعت بیولوژیکی بدن در کارکنان حوزه مراقبت‌های بهداشتی همراه است. این مطالعه که بر روی ۹۳ کارمند زن شاغل در مراقبت‌های بهداشتی انجام شده، حاکی از آن است افرادی که در شیفت شب کار می‌کردند، در مقایسه با همکاران خود که تنها در شیفت روز فعالیت داشتند، علاوه بر ژن (YY1)، کاهش قابل‌توجهی در سطح بیان سه ژن حیاتی (CLOCK)، (TEF) و (PER1) از خود نشان دادند. بر پایه این یافته‌ها، این کاهش در میان کارکنان زنی که سابقه خدمت شبانه آنها بین ۱۳ تا ۳۵ سال بود یا بیش از ۱۰۰۰ شیفت شب را تجربه کرده بودند، محسوس‌تر بوده است.

سرطان‌زای بالقوه

این اختلال بیولوژیکی به قرار گرفتن مستقیم در معرض نور مصنوعی در شب و تغییر مداوم در برنامه خواب نسبت داده می‌شود؛ شرایطی که به مهار ترشح ملاتونین و برهم خوردن هماهنگی معمول میان ساعت بیولوژیکی داخلی و فعالیت‌های روزانه منجر می‌شود. این عدم تعادل با پیامدهایی برای سلامت از جمله افزایش اختلالات خواب و اختلال در متابولیسم و ایمنی بدن مرتبط است؛ تا جایی که آژانس بین‌المللی تحقیقات سرطان، کار شبانه را به عنوان یک عامل سرطان‌زای احتمالی برای انسان طبقه‌بندی کرده است. محققان تأکید کرده‌اند ژن (TEF) بیشترین توانایی را در تمایز میان کارکنان شیفت شب و روز دارد؛ موضوعی که نشان‌دهنده اثر تجمعی سال‌ها فشار بیولوژیکی بر شبکه‌های ژنی تنظیمی است. علیرغم اینکه نتایج این پژوهش، وجود یک امضای ژنتیکی مولکولی روشن برای کار طولانی‌مدت در شب را تأیید می‌کند، محققان بر ضرورت انجام مطالعات طولی در آینده برای تأیید دائمی یا بازگشت‌پذیر بودن این تغییرات ژنتیکی پس از بازگشت به الگوی کاری عادی تأکید کرده‌اند.