اگر نوزاد شما بیشتر ساعات روز را در خواب می‌گذراند، اما با رسیدن شب بیدار می‌شود و آرام نمی‌گیرد، احتمالاً با یکی از رایج‌ترین چالش‌های ماه‌های اول تولد روبه‌رو هستید. بسیاری از والدین از اینکه نوزادشان روز و شب را با هم اشتباه گرفته، خسته و نگران می‌شوند. اما آیا این وضعیت طبیعی است؟ چرا بعضی نوزاد‌ها شب‌ها بیدارند و روزها می‌خوابند و چگونه می‌توان به تنظیم ساعت خواب آنها کمک کرد؟
خبر خوب این است که در بیشتر موارد، این الگوی خواب بخشی از روند طبیعی رشد نوزاد است و با گذشت زمان و رعایت چند نکته ساده بهبود پیدا می‌کند.
۱. ساعت بدن نوزاد هنوز تنظیم نشده است
مهم‌ترین دلیل جابه‌جایی خواب شب و روز در نوزادان، کامل نبودن ریتم شبانه‌روزی بدن آنهاست. نوزادان هنگام تولد هنوز مانند بزرگسالان نمی‌توانند تفاوت مشخصی میان روز و شب قائل شوند. تنظیم ساعت داخلی بدن به کمک عواملی مانند نور محیط، تاریکی شب و ترشح هورمون ملاتونین به‌تدریج شکل می‌گیرد.
به همین دلیل، به‌ویژه در هفته‌های اول زندگی، ممکن است نوزاد در طول روز خواب طولانی‌تری داشته باشد و شب‌ها برای شیر خوردن یا دریافت آرامش بار‌ها بیدار شود.
۲. نوزاد برای شیر خوردن مرتب بیدار می‌شود
معده نوزاد کوچک است و شیر مادر یا شیر خشک را نسبتاً سریع هضم می‌کند. به همین دلیل، نوزادان به‌خصوص در ماه‌های نخست زندگی، برای دریافت شیر به دفعات بیدار می‌شوند. این بیداری‌ها ممکن است در طول شب بیشتر به چشم بیایند؛ زیرا محیط آرام است و والدین انتظار دارند نوزاد چند ساعت پیوسته بخوابد.
بنابراین، هر بار بیدار شدن نوزاد در شب نشانه اختلال خواب نیست. تغذیه منظم و توجه به علائم گرسنگی، بخش مهمی از مراقبت از نوزاد است.
۳. خواب نوزاد کوتاه و تکه‌تکه است
برخلاف بزرگسالان، نوزادان معمولاً چرخه‌های خواب کوتاه‌تری دارند و زمان زیادی را در خواب فعال می‌گذرانند. در این مرحله ممکن است تکان بخورند، صدا‌های کوچکی تولید کنند یا حتی برای لحظاتی چشم‌هایشان را باز کنند.از طرف دیگر، بعضی نوزادان پس از یک خواب کوتاه دوباره به خواب می‌روند، اما برخی دیگر برای آرام شدن به شیر خوردن، تماس بدنی یا کمک والدین نیاز دارند. همین موضوع می‌تواند باعث شود خواب شبانه نوزاد نامنظم به نظر برسد.
۴. محیط خواب و عادت‌های روزانه تأثیرگذارند
اگر اتاق در طول روز بیش از حد تاریک و ساکت باشد و شب‌ها نور، صدا و رفت‌وآمد زیادی وجود داشته باشد، تشخیص تفاوت شب و روز برای نوزاد دشوارتر می‌شود. البته این موضوع تنها عامل تعیین‌کننده نیست، اما ایجاد نشانه‌های مشخص برای روز و شب می‌تواند به تنظیم تدریجی خواب کمک کند.
چگونه خواب شب و روز نوزاد را تنظیم کنیم؟
برای کمک به بهبود خواب نوزاد، لازم نیست او را مجبور کنید در ساعت مشخصی بخوابد. بهتر است به‌تدریج شرایطی ایجاد کنید که بدنش تفاوت شب و روز را بهتر تشخیص دهد.
در طول روز، نور طبیعی را وارد خانه کنید. هنگام بیداری نوزاد، پرده‌ها را کنار بزنید و با او صحبت کنید. البته نوزاد را در معرض مستقیم نور شدید خورشید قرار ندهید.
شب‌ها محیط را آرام نگه دارید. هنگام شیر دادن یا تعویض پوشک، نور ملایمی داشته باشید و از بازی و تحریک بیش از حد نوزاد خودداری کنید. این کار به او کمک می‌کند شب را زمان آرامش بداند.
به علائم خواب‌آلودگی توجه کنید. خمیازه کشیدن، مالیدن چشم‌ها و بی‌قراری می‌توانند نشانه نیاز به خواب باشند. خواباندن نوزاد پیش از خستگی بیش از حد، ممکن است آرام شدن او را آسان‌تر کند.
یک برنامه ساده و تکرارشونده داشته باشید. انجام کار‌هایی مانند تعویض پوشک، شیر دادن و آرام کردن نوزاد پیش از خواب شبانه می‌تواند به شکل‌گیری تدریجی یک الگوی خواب کمک کند. انتظار نداشته باشید این برنامه در چند روز نتیجه قطعی بدهد.
آیا خواب زیاد نوزاد در روز خطرناک است؟
خوابیدن نوزاد در طول روز به‌خودی‌خود نگران‌کننده نیست؛ اما سن نوزاد، میزان تغذیه و وضعیت عمومی او اهمیت زیادی دارند. نوزادان تازه‌متولدشده معمولاً به خواب زیادی نیاز دارند و ممکن است لازم باشد برای شیر خوردن بیدار شوند؛ به‌ویژه اگر هنوز وزن‌گیری مناسبی نداشته باشند یا پزشک چنین توصیه‌ای کرده باشد.
اگر نوزاد به‌سختی بیدار می‌شود، شیر نمی‌خورد، پوشک خیس او به‌طور محسوسی کمتر شده یا علائم بیماری دارد، باید با پزشک مشورت کنید. تب ۳۸ درجه سانتی‌گراد یا بالاتر در نوزاد زیر سه ماه نیز نیازمند ارزیابی فوری پزشکی است.
همچنین برای خواب ایمن، نوزاد را همیشه به پشت بخوابانید و از تشک صاف و سفت استفاده کنید. بالش، پتو‌های شل و وسایل نرم را از فضای خواب او دور نگه دارید.