در سال‌های اخیر، تعدادی از عوامل خطر محیطی شناسایی شده‌اند؛ اگرچه دانشمندان هنوز ثابت نکرده‌اند که عامل خاصی مستقیماً باعث بروز این بیماری می‌شود، اما بسیار مهم است که شناخت خود را درباره مواد بالقوه سمی که به نظر می‌رسد با این اختلال مرتبط هستند، افزایش دهیم.
در این زمینه، یکی از چالش‌ها این است که بسیاری از مطالعات، میزان مواجهه با مواد شیمیایی را از طریق آزمایش نمونه‌های خون یا ادرار می‌سنجند؛ روش‌هایی که تنها تصویری کوتاه‌مدت گاهی فقط در حد چند ساعت از مواد شیمیایی موجود در نمونه ارائه می‌دهند، پیش از آنکه ردپای آنها محو شود.
دانشمندان در مطالعه‌ای جدید که در نشریه «Neurotoxicology and Teratology» منتشر شده است، راهکاری برای غلبه بر این مشکل یافته‌اند و آن، تحلیل دندان‌های شیری کودکان به عنوان سندی بلندمدت از مواجهه با مواد شیمیایی است. این مواد در حین شکل‌گیری دندان‌ها انباشته می‌شوند و می‌توانند ردپای شیمیایی قابل‌تشخیص را تا دهه‌ها حفظ کنند.
لین هیل‌بران (Lynne Heilbrun)، دانشمند حوزه محیط‌زیست و نویسنده اصلی این پژوهش از دانشگاه تگزاس در سن‌آنتونیو می‌گوید: دندان‌ها مواجهه انباشته‌شده در طول دوره‌های زمانی طولانی را ثبت می‌کنند، در حالی که نمونه‌های خون یا ادرار تنها بازه زمانی خاصی را نشان می‌دهند. ما به هر دو روش نیاز داریم.
پژوهشگران در این مطالعه مقدماتی، دندان‌های شیری افتاده‌ای را که توسط خانواده‌های ۳۸ کودک اهدا شده بود، مورد تجزیه و تحلیل قرار دادند. ۲۲ نفر از این کودکان مبتلا به اوتیسم بودند و ۱۶ نفر دیگر به عنوان گروه کنترل (شاهد) در نظر گرفته شدند.
دندان‌های شیری کودکان که معمولاً بین سنین ۶ تا ۱۲ سالگی می‌افتند، عمدتاً مواجهه با مواد شیمیایی را از ماه چهارم بارداری، یعنی زمانی که دندان‌های شیری در رحم مادر شروع به شکل‌گیری می‌کنند تا حدود سه سالگی کودک (زمان تکمیل تشکیل دندان‌ها) ثبت می‌کنند.
هیل‌بران می‌گوید: بازه‌های زمانی حساسی برای مواجهه با مواد مختلف در دوران بارداری وجود دارد، به‌ویژه در سه‌ماهه اول، اما این روند در آنجا متوقف نمی‌شود؛ چرا که سیستم عصبی مرکزی پس از تولد نیز تا حدود ۲۵ سالگی به رشد و تکامل خود ادامه می‌دهد.
محققان پس از تمیز کردن و آماده‌سازی دندان‌های اهدایی، دندان‌ها را با استفاده از کروماتوگرافی گازی دوبعدی و طیف‌سنجی جرمی تجزیه و تحلیل کردند و به دنبال نشانه‌هایی از ترکیبات شیمیایی مورد استفاده در آفت‌کش‌ها، پلاستیک‌ها، عطرها، مواد ضد حریق و محصولات ضد آفتاب و موارد دیگر بودند.
نتایج نشان داد که به طور متوسط بیش از ۳۰۰ ماده سمی در هر نمونه دندان وجود دارد، اما همه مواد سمی در هر کودک یافت نشد.
محققان با تمرکز بر تجزیه و تحلیل خود بر روی ۶۰ ترکیبی که حداقل در نیمی از کودکان وجود داشت، دریافتند که تقریباً دو سوم (۳۹) از آنها مواد شناخته شده‌ای هستند که توسط سازمان حفاظت از محیط زیست آمریکا (EPA) به عنوان سموم رشدی یا تولید مثلی یا ترکیبات مختل کننده غدد درون ریز طبقه‌بندی شده‌اند.
از بین این ۶۰ ترکیب، اکثریت قریب به اتفاق (۹۵ درصد) در غلظت‌های بالاتر در دندان‌های کودکان مبتلا به اوتیسم یافت شدند، اگرچه تنها ۱۹ مورد از تفاوت‌های شناسایی شده در نهایت از نظر آماری معنی‌دار بودند.
با این حال، برخی از تفاوت‌های مشاهده شده چشمگیر بودند، به طوری که یک ماده شیمیایی (بنزیل بنزوات) که در محصولات مراقبت شخصی به عنوان افزودنی غذایی و در درمان شپش و گال استفاده می‌شود، در گروه اوتیسم با غلظت ۷۲۲ درصد بیشتر از گروه کنترل ظاهر شد.
محققان توضیح می‌دهند: ترکیباتی که در موارد مطالعه به طور قابل توجهی بالاتر بودند، شامل OPE ها، اسید‌ها و استر‌های بنزوئیک، فنیل پروپان‌ها، فتالات‌ها، سالیسیلات‌ها، اترها، کتون‌های آروماتیک و کاپرولاکتام بودند.
آنها افزودند: نکته قابل توجه این است که ما ۱۱ ترکیب را در دندان‌های شیری شناسایی کردیم که قبلاً گزارش شده بود از اجزای شیشه شیر کودک به داخل منتقل می‌شوند. این سموم، همراه با سایر مواد شیمیایی که از محصولات متعدد کودک، مواد در تماس با غذا، لوله‌های PEX و مبلمان داخلی منتقل می‌شوند، از جمله ترکیباتی بودند که بیشترین فراوانی را در گروه مطالعه و گروه کنترل داشتند.
این یافته‌ها نشان نمی‌دهند که هیچ یک از این مواد شیمیایی باعث اوتیسم می‌شوند و محققان اذعان می‌کنند که این تنها یک مطالعه آزمایشی کوچک است.
با این وجود، شواهد موجود نگران‌کننده است، چرا که محققان خاطرنشان می‌کنند بسیاری از سمومی که شناسایی کرده‌اند، مغز، کبد و میتوکندری را هدف قرار می‌دهند.
محققان می‌گویند: مطالعه ما نشان می‌دهد که کودکان به طور مزمن و مکرر در معرض طیف وسیع‌تری از سموم رشدی قرار دارند که قبلاً در مطالعات کوتاه‌مدت شناسایی شده بود. مواد سمی که از شیشه شیر، پستانک، بسته‌بندی مواد غذایی و لوله‌های آب PEX نشت می‌کنند، نوزادان را از طریق آماده‌سازی غذا و استفاده روزانه از محصولات پلاستیکی در معرض این مواد قرار می‌دهند. با توجه به اینکه زنان باردار و شیرده مصرف غذا و آب را افزایش می‌دهند، احتمالاً میزان قرار گرفتن مادران در معرض این مواد قابل توجه است.
پژوهشگران می‌گویند مطالعات آینده برای بررسی بیشتر از جمله تحقیقات بیشتر با استفاده از نمونه‌های دندان ضروری است تا به ما در درک بیشتر چگونگی تأثیر این مواد شیمیایی بر خطر ابتلا به اوتیسم در کودکان کمک کند.
محققان نتیجه می‌گیرند: اجتناب احتیاطی از این مواد شیمیایی، به ویژه در بین زنان باردار و کودکان خردسال، باید یک اولویت بهداشت عمومی باشد.
این یافته‌ها در مجله Neurotoxicology and Teratology گزارش شده است.