یک مطالعه جدید نشان می‌دهد که حتی سطوح پایین فعالیت بدنی نیز می‌تواند از مغز در برابر بیماری آلزایمر محافظت کند - اما نه به روشی که دانشمندان انتظار داشتند.
محققان تقریباً 300 بزرگسال مسن با نشانه‌های اولیه بیماری آلزایمر را به مدت 9 تا 11 سال با استفاده از پدومترها پیگیری کردند. آنها دریافتند که فعالیت بدنی باعث کاهش پلاک‌های آمیلوئیدی سمی که بیشتر درمان‌های آلزایمر در حال حاضر هدف قرار می‌دهند، نمی‌شود.
در عوض، در افرادی که قبلاً این پلاک‌ها را داشتند، فعالیت بدنی باعث کاهش تجمع پروتئین‌های تاو نامرتب در مناطق خاصی از مغز شد. این پروتئین‌ها بعداً در بیماری آلزایمر ظاهر می‌شوند و ارتباط بیشتری با کاهش شناختی و عملکردی دارند. این علائم زوال عقل در شرکت‌کنندگان فعال‌تر تقریباً به نصف کاهش یافت.
فواید با تنها 3000 قدم ظاهر شد - تقریباً نیم ساعت پیاده‌روی با سرعت متوسط. محدوده بهینه 5000 تا 7500 قدم در روز بود که پس از آن اثر آن ثابت ماند. قدم‌های بیشتر لزوماً به معنای محافظت بیشتر نبود، که نشان می‌دهد هدف واقع‌بینانه‌ای برای افراد مسن کم‌تحرک وجود دارد، نه هدف اغلب ذکر شده 10000 قدم.
با این حال، این مطالعه محدودیت‌هایی داشت. این مطالعه شامل گروهی نسبتاً کوچک از افراد عمدتاً سفیدپوست و تحصیل‌کرده در ایالات متحده بود و عوامل سبک زندگی یا سلامتی دیگر را در نظر نگرفت. همچنین ممکن است مکانیسم‌های محافظتی دیگری برای پیاده‌روی وجود داشته باشد. اما این با تحقیقات دیگر مطابقت دارد که نشان می‌دهد فعالیت بدنی ممکن است خطر ابتلا به زوال عقل را کاهش دهد.
یک مطالعه بریتانیایی از 1139 نفر بالای 50 سال نشان داد که افرادی که فعالیت بدنی متوسط تا شدید داشتند، 34 تا 50 درصد کاهش خطر ابتلا به زوال عقل را در طول 8 تا 10 سال پیگیری نشان دادند. در میان کسانی که به زوال عقل مبتلا شدند، فعالیت بدنی باعث کاهش کاهش حافظه آنها شد، به ویژه در زنان مسن.
یک مطالعه بزرگتر در سال 2022 در بریتانیا 78430 نفر را به مدت هفت سال با استفاده از شتاب‌سنج‌های مچ دست پیگیری کرد. این مطالعه نشان داد که با تنها 3800 قدم روزانه، 25 درصد کاهش خطر ابتلا به زوال عقل وجود دارد که با 9800 قدم به 50 درصد می‌رسد.
با این حال، افرادی که بیشتر راه می‌رفتند، سلامت قلب و عروق بهتری نیز داشتند - کلسترول پایین‌تر، خواب بهتر و فشار خون و کاهش خطر دیابت. از آنجایی که این عوامل خطر برای قلب و سکته مغز نیز خطر ابتلا به زوال عقل را افزایش می‌دهند، تصویر پیچیده است.
عادات سالم اغلب با هم همراه هستند. افرادی که ورزش می‌کنند، بیشتر به تغذیه خود توجه می‌کنند، سیگار نمی‌کشند، سلامت قلب خود را حفظ می‌کنند و استرس مالی کمتری دارند. این باعث می‌شود تعیین اینکه کدام عامل بیشترین تأثیر را دارد دشوار شود. محققان سعی کردند این را در نظر بگیرند، اما از آنجایی که این عادات به شدت به هم مرتبط هستند، تعیین اینکه ورزش به تنهایی مسئول است دشوار است.
با این حال، دلایل محکمی برای این وجود دارد، زیرا راه‌های متعددی وجود دارد که ورزش می‌تواند از مغز حمایت کند: بهبود سلامت قلب و عروق، افزایش جریان خون و تقویت مواد شیمیایی که اتصالات بین سلول‌های مغزی را تقویت می‌کنند.
یکی از این مواد شیمیایی ایریسین است، هورمونی که توسط عضلات تولید می‌شود و بر تقریباً تمام مکانیسم‌های معیوب مغزی مرتبط با بیماری آلزایمر، از جمله التهاب تأثیر می‌گذارد. این و سایر مواد شیمیایی مرتبط با ورزش، مانند BDNF، مسیرهای بیولوژیکی معتبری را برای چگونگی تأثیر مستقیم فعالیت بدنی بر سلامت مغز فراتر از فواید قلبی عروقی آن فراهم می‌کنند.
اما ممکن است رابطه برعکس عمل کند. افراد ممکن است به دلیل علائم اولیه بیماری آلزایمر کمتر فعال شوند. به عنوان مثال، کسانی که مشکلات شنوایی دارند - که خود یک عامل خطر برای زوال عقل است - اغلب موانعی را گزارش می‌کنند که باعث می‌شود قبل از ظهور سایر علائم زوال عقل، از فعالیت بدنی دست بکشند.
دایره معیوب
کاهش فعالیت سپس باعث کاهش حافظه می‌شود. این یک دایره معیوب ایجاد می‌کند. علائم اولیه بیماری - مانند عدم شنوایی - می‌تواند بر عزت نفس تأثیر بگذارد و باعث کاهش مشارکت در فعالیت بدنی شود که به نوبه خود باعث کاهش شناختی می‌شود.
پیاده‌روی سریع ممکن است به ویژه مفید باشد. یک مطالعه کوچک بر روی 15 نفر مبتلا به بیماری آلزایمر خفیف تا متوسط که پیاده‌روی نوردیک (یک تکنیک پیاده‌روی پیشرفته که از میله‌ها برای کار کردن با قسمت بالایی بدن و همچنین پاها استفاده می‌کند) انجام دادند، عملکرد مغز را به مدت 24 هفته حفظ کردند و حتی برخی از عملکردها بهبود یافت.
15 نفری که فقط مراقبت‌های استاندارد دریافت کردند، دچار کاهش یا بهبود نشدند. اگرچه این مطالعه کوچک است، اما نشان می‌دهد که حتی افرادی که قبلاً به بیماری آلزایمر مبتلا شده‌اند ممکن است از افزایش فعالیت بدنی، از جمله پیاده‌روی سریع بهره‌مند شوند.
خارج شدن، به ویژه در طبیعت، ممکن است به ویژه برای پیشگیری از زوال عقل مفید باشد - احتمالاً به این دلیل که باعث بهبود خلق و خو و خواب و کاهش انزوا می‌شود - همه عوامل خطر برای زوال عقل. ترکیب حرکت بدنی، قرار گرفتن در معرض نور طبیعی و تعامل اجتماعی هنگام پیاده‌روی در فضای باز ممکن است اثرات محافظتی متعددی ایجاد کند که یکدیگر را تکمیل می‌کنند.
چالش اکنون کمک به مردم برای غلبه بر موانع فعالیت در فضای باز، مانند نگرانی‌های ایمنی، ترس از افتادن یا صرفاً ترجیح راحتی مبل - به ویژه در طول ماه‌های مرطوب و سرد است. اما شواهد نشان می‌دهد که حتی چند دقیقه پیاده‌روی می‌تواند تفاوت ایجاد کند و اهداف متواضع و قابل دستیابی - یک پیاده‌روی نیم ساعته به جای یک رژیم آموزشی ماراتن - ممکن است محافظت قابل توجهی در برابر کاهش شناختی ارائه دهد.
منبع: The Conversation