با آغاز فرایند انتخاب رشته کنکور سراسری، بازار خدمات مشاوره‌ای بار دیگر رونق گرفته است و برخی خانواده‌ها برای دریافت خدمات انتخاب رشته با مبالغی چندمیلیونی روبه‌رو می‌شوند و هزینه برخی بسته‌های مشاوره بنا بر روایت خانواده‌ها به ۳۰ تا ۴۰ میلیون تومان نیز می‌رسد. این در حالی است که سازمان سنجش آموزش کشور نیز برای کمک به داوطلبان، سامانه راهنمای انتخاب رشته مجازی را با هزینه‌ای به‌مراتب کمتر در اختیار آنها قرار داده است.
تسنیم در خبری نوشت: انتخاب رشته برای بسیاری از داوطلبان و خانواده‌هایشان فقط تکمیل چند ردیف در یک فرم نیست بلکه تصمیمی است که می‌تواند مسیر تحصیلی، شغلی و حتی محل زندگی فرد را برای سال‌های آینده تحت تأثیر قرار دهد.
همین حساسیت باعث شده است بعضی خانواده‌ها تصور کنند بدون پرداخت هزینه‌های سنگین به مشاوران حرفه‌ای، امکان انتخاب رشته درست و دستیابی به نتیجه مطلوب را ندارند.
اما آیا انتخاب رشته الزاماً به پرداخت چنین مبالغی نیاز دارد؟ تفاوت خدماتی که مشاوران خصوصی ارائه می‌کنند با ابزارهای رسمی سازمان سنجش چیست و خانواده‌ها چگونه می‌توانند بدون تحمیل هزینه‌های سنگین، انتخابی آگاهانه داشته باشند؟
انتخاب رشته مجازی با هزینه ۱۵ میلیون تومان!
مادری که دخترش امسال برای دومین سال در کنکور گروه علوم تجربی شرکت کرده است، از پرداخت ۱۵ میلیون تومان برای انتخاب رشته مجازی و دریافت مشاوره تلفنی می‌گوید.
خدمتی که بخش اصلی آن در یک تماس تلفنی چنددقیقه‌ای خلاصه شده است.
این مادر اظهار کرد: مشاوری را از طریق اینستاگرام پیدا کردیم و برای انتخاب رشته دخترم با او تماس گرفتیم. در تماس تلفنی، درباره علاقه دخترم به رشته‌های مختلف و شهرهایی که تمایل داشت در آنها تحصیل کند، سوال شد و پس از آن از ما خواسته شد ۱۵ میلیون تومان پرداخت کنیم.
وی ادامه داد: پس از پرداخت این مبلغ فرم انتخاب رشته مجازی را در اختیارمان قرار دادند.
روایت این مادر، پرسش‌هایی را درباره تناسب هزینه خدمات انتخاب رشته با میزان خدمات ارائه‌شده مطرح می‌کند به‌ویژه آنکه همه خانواده‌ها توان پرداخت چنین مبالغی را ندارند و برای برخی از آنها، تأمین هزینه مشاوره می‌تواند به دغدغه‌ای جداگانه در روزهای انتخاب رشته تبدیل شود.
هزینه ۱۰ میلیونی انتخاب رشته از توانم خارج است در سوی دیگر این ماجرا، خانواده‌ای در استان کرمان قرار دارد که فرزندشان در کنکور تجربی رتبه ۶۸۳ کسب کرده است، اما هزینه انتخاب رشته برای آنها به مانعی جدی تبدیل شده است.
مادر این داوطلب که خانواده‌اش تحت پوشش سازمان بهزیستی قرار دارد از مطالبه ۱۰ میلیون تومان برای انتخاب رشته می‌گوید که تأمین آن برای خانواده دشوار است.
او می‌گوید: فرزندم رتبه ۶۸۳ کنکور تجربی را کسب کرده و حالا باید درباره آینده تحصیلی او تصمیم بگیریم اما هزینه انتخاب رشته بسیار بالاست و با توجه به شرایط اقتصادی خانواده، توان پرداخت این مبلغ را نداریم. نمی‌دانم این هزینه را چگونه تأمین کنم.
نگرانی خانواده‌ها درباره از دست رفتن فرصت‌های تحصیلی، زمینه‌ای فراهم می‌کند که برخی خدمات انتخاب رشته با قیمت‌های بالا عرضه شوند.
نرم‌افزار انتخاب رشته سنجش؛ ۲۴۵ هزار تومان در برابر هزینه‌های چندمیلیونی
در مقابل هزینه‌هایی که برخی خانواده‌ها از آنها سخن می‌گویند، سازمان سنجش آموزش کشور برای کنکور ۱۴۰۵ سامانه راهنمای انتخاب رشته مجازی را با هزینه خرید کارت اعتباری ۲ میلیون و ۴۵۰ هزار ریال، معادل ۲۴۵ هزار تومان در دسترس داوطلبان قرار داده است.
بر اساس اطلاع‌رسانی منتشرشده درباره این سامانه، داوطلبان می‌توانند با وارد کردن اطلاعات مورد نیاز، رشته‌محل‌های متناسب با وضعیت علمی خود را بررسی و از احتمال قبولی در گزینه‌های مختلف آگاه شوند. این ابزار با استفاده از اطلاعات داوطلبان سال جاری و داده‌های پذیرش سال گذشته به شبیه‌سازی وضعیت قبولی اقدام می‌کند.
اطلاعات این سامانه مجازی همانند یک راهنماست و می تواند به داوطلبان کمک کند.
رئیس سازمان سنجش: برای انتخاب رشته هزینه‌های هنگفت نکنید
رضا محمدی رئیس سازمان سنجش آموزش کشور نیز در اظهاراتی درباره انتخاب رشته کنکور ۱۴۰۵ بر ضرورت استفاده از ابزارهای رسمی و پرهیز از پرداخت هزینه‌های سنگین تأکید کرده است.
وی با اشاره به امکانات پیش‌بینی‌شده برای راهنمایی داوطلبان، اعلام کرد: سازمان سنجش بسته‌ای شامل سامانه انتخاب رشته مجازی، ویژه‌نامه راهنمای انتخاب رشته و محتوای آموزشی تهیه کرده تا داوطلبان بتوانند با هزینه کمتر و اطلاعات مستندتر تصمیم بگیرند.
محمدی همچنین تأکید کرد: صرف هزینه زیاد به معنای موفقیت در فرایند انتخاب رشته نیست و داوطلبان باید از در اختیار گذاشتن اطلاعات شخصی و آزمونی خود به افراد و مؤسسات ناشناس خودداری کنند.
این تأکید از آن جهت اهمیت دارد که در روزهای انتخاب رشته، تبلیغات گسترده در شبکه‌های اجتماعی می‌تواند خانواده‌ها را با پیشنهادهای متنوعی روبه‌رو کند، پیشنهادهایی که گاه با وعده انتخاب رشته تضمینی یا افزایش شانس قبولی همراه هستند در حالی که هیچ مشاوری نمی‌تواند نتیجه قطعی پذیرش را صرفاً با دریافت هزینه بیشتر تضمین کند.
آموزش و پرورش: هزینه انتخاب رشته در پایگاه‌های رسمی حداکثر ۲ میلیون تومان
سمیه ابراهیمی مدیرکل دفتر مشاوره وزارت آموزش و پرورش نیز با اشاره به فعالیت پایگاه‌های مشاوره انتخاب رشته کنکور در این وزارتخانه اظهار کرد: در پایگاه‌های انتخاب رشته آموزش و پرورش، حداقلی‌ترین هزینه از خانواده‌ها دریافت می‌شود و این رقم با توجه به استان‌های مختلف متفاوت است اما در نهایت از ۲ میلیون تومان بیشتر نیست.
وی افزود: خانواده‌ها می‌توانند از طریق تماس با مرکز مشاوره منطقه آموزش و پرورش محل سکونت خود یا مراجعه به کانال‌های رسمی منطقه و مدرسه در شبکه شاد، از نشانی و نحوه فعالیت این پایگاه‌ها مطلع شوند.
مدیرکل دفتر مشاوره وزارت آموزش و پرورش درباره شرایط فعالیت مشاوران این پایگاه‌ها توضیح داد: مشاورانی که در این مراکز فعالیت می‌کنند، تحصیلات بالاتر از کارشناسی ارشد مشاوره دارند، آموزش‌های تخصصی انتخاب رشته را گذرانده‌اند و پس از شرکت در آزمون و کسب شرایط لازم، گواهی فعالیت در مراکز انتخاب رشته آموزش و پرورش را دریافت کرده‌اند.
ابراهیمی با اشاره به ظرفیت مشاوران این وزارتخانه گفت: از مجموع ۲۱ هزار مشاور آموزش و پرورش، حدود ۴۶۰۰ نفر موفق به دریافت گواهی فعالیت در مراکز انتخاب رشته شده‌اند.
وی تأکید کرد: انتخاب رشته یک نیاز واقعی برای خانواده‌هاست و داوطلبان و والدین آنها در این دوره با اضطراب زیادی روبه‌رو می‌شوند، اما باید مراقب باشند که از نگرانی و استرس آنها سوءاستفاده نشود و مبالغ کلان برای انتخاب رشته از خانواده‌ها دریافت نکنند.
آیا برای انتخاب رشته باید میلیون‌ها تومان هزینه کرد؟
اما سؤال مهمی که در روزهای انتخاب رشته برای بسیاری از خانواده‌ها مطرح می‌شود این است که آیا برای انتخاب رشته کنکور حتماً باید به مشاور مراجعه کرد و چند میلیون تومان هزینه پرداخت؟ یا داوطلب می‌تواند با مطالعه دقیق دفترچه و استفاده از امکاناتی که سازمان سنجش در اختیار او قرار داده است، شخصاً انتخاب رشته کند؟
پاسخ برای همه داوطلبان یکسان نیست اما واقعیت این است که پرداخت چند میلیون تومان برای انتخاب رشته ضروری نیست.
سازمان سنجش آموزش کشور برای سال ۱۴۰۵ علاوه بر انتشار دفترچه و ویژه‌نامه راهنمای انتخاب رشته، سامانه راهنمای انتخاب رشته مجازی را نیز در اختیار داوطلبان قرار داده است. این سامانه با استفاده از اطلاعات علمی داوطلب و داده‌های رشته‌محل‌های سال‌های گذشته، امکان قبولی داوطلب در رشته‌محل‌های مختلف را بررسی می‌کند و گزینه‌هایی را بر اساس وضعیت علمی او نمایش می‌دهد.
هزینه استفاده از این سامانه برای کنکور ۱۴۰۵، ۲۴۵ هزار تومان تعیین شده است.
خانواده‌ها می‌توانند پیش از پرداخت هزینه‌های سنگین ابتدا دفترچه انتخاب رشته و ویژه‌نامه سازمان سنجش را به دقت مطالعه کنند از سامانه انتخاب رشته مجازی استفاده کنند و رشته‌محل‌های پیشنهادی را بررسی کنند.
در چنین شرایطی اگر داوطلب و خانواده‌اش همچنان درباره سهمیه‌ها، نوع گزینش، انتخاب بین دوره‌های مختلف، شرایط دانشگاه‌ها یا نحوه اولویت‌بندی انتخاب‌ها ابهام جدی داشته باشند می‌توانند به یک مشاور مراجعه کنند اما این موضوع با این ادعا که همه داوطلبان برای انتخاب رشته حتماً باید هزینه چندمیلیونی پرداخت کنند، متفاوت است.