به گزارش ایتنا یافتههای یک مطالعه بزرگ نشان میدهد فعالیتهای شدید و کوتاهمدت که در جریان زندگی روزمره انجام میشوند نیز ممکن است با کاهش خطر ابتلا به سرطان ارتباط داشته باشند.
این نوع فعالیت که پژوهشگران آن را VILPA یا «فعالیت بدنی شدید و متناوب در زندگی روزمره» مینامند، شامل دورههای بسیار کوتاهی از فعالیت شدید مانند بالا رفتن سریع از پلهها، دویدن کوتاه برای رسیدن به اتوبوس یا پیادهروی بسیار تند است. تفاوت اصلی آن با ورزش سنتی این است که فرد لزوماً برای انجام آن زمان مشخصی را به ورزش اختصاص نمیدهد.
پژوهشگران در این مطالعه، دادههای ۲۲ هزار و ۳۹۸ بزرگسال از بانک اطلاعاتی UK Biobank را بررسی کردند؛ افرادی که اعلام کرده بودند ورزش یا فعالیت ورزشی منظمی انجام نمیدهند. میزان فعالیت آنها نیز با استفاده از شتابسنجهای پوشیدنی اندازهگیری شد. شرکتکنندگان بهطور متوسط ۶.۷ سال تحت پیگیری قرار گرفتند و در این مدت ۲۳۵۶ مورد جدید ابتلا به سرطان ثبت شد.
فقط چند دقیقه در روز کافی بود؟
نتایج نشان داد افرادی که روزانه حدود ۳.۴ تا ۳.۶ دقیقه فعالیت شدید متناوب داشتند، در مقایسه با افرادی که هیچ فعالیتی از این نوع انجام نمیدادند، با ۱۷ تا ۱۸ درصد خطر کمتر ابتلا به سرطان مواجه بودند.
برای سرطانهایی که ارتباط بیشتری با کمتحرکی دارند، ارتباط حتی قویتر بود. حدود ۳.۷ دقیقه فعالیت شدید روزانه با کاهش ۲۸ درصدی خطر این گروه از سرطانها همراه بود.
همچنین افرادی که بهطور متوسط روزانه ۴.۵ دقیقه فعالیت شدید متناوب داشتند، با حدود ۳۱ تا ۳۲ درصد خطر کمتر ابتلا به سرطانهای مرتبط با فعالیت بدنی پایین مواجه بودند.
با این حال، این اعداد به معنای آن نیست که «۳ دقیقه ورزش از سرطان جلوگیری میکند»، یعنی نمیتواند ثابت کند که خودِ فعالیت شدید مستقیماً باعث کاهش موارد سرطان شده است.
پژوهشگران نیز برای بررسی دقیقتر این ارتباط، انجام مطالعات طولانیمدت و کارآزماییهای بیشتری را ضروری میدانند.
فعالیت شدید دقیقاً یعنی چه؟
منظور از فعالیت شدید، حرکاتی است که ضربان قلب و تنفس را در مدت کوتاهی بهطور محسوسی افزایش میدهند. برای نمونه، دویدن سریع، بالا رفتن سریع از پلهها یا تلاش شدید برای رسیدن به یک وسیله نقلیه میتواند در این دسته قرار گیرد.
نکته جالب مطالعه این است که تقریباً ۹۲ درصد فعالیت شدید متناوب ثبتشده در بازههای حداکثر یکدقیقهای انجام شده بود. بنابراین، لازم نیست این فعالیتها حتماً در قالب یک جلسه ورزشی پیوسته انجام شوند.
آیا این یافتهها جایگزین ورزش منظم هستند؟
خیر. یکی از مهمترین نکاتی که در تفسیر این مطالعه باید در نظر گرفت، این است که یافتهها نباید بهعنوان جایگزینی برای توصیههای استاندارد فعالیت بدنی در نظر گرفته شوند.
این پژوهش بیشتر به یک پرسش کاربردی پاسخ میدهد: اگر فردی ورزش منظم انجام نمیدهد، آیا افزایش کوتاه و شدید فعالیت در طول روز میتواند بهتر از بیتحرکی کامل باشد؟ نتایج نشان میدهد احتمالاً چنین ارتباطی وجود دارد.
مطالعات پیشین نیز ارتباط فعالیت شدید متناوب کوتاهمدت با پیامدهای بهتر سلامتی را گزارش کردهاند. برای مثال، پژوهشی دیگر روی بیش از ۲۵ هزار فرد غیرورزشکار در UK Biobank نشان داده بود که چند دقیقه فعالیت شدید روزانه با کاهش خطر مرگ ناشی از سرطان و بیماریهای قلبیعروقی ارتباط دارد.
از سوی دیگر، یک مطالعه منتشرشده در سال ۲۰۲۶ روی بیش از ۹۱ هزار نفر نیز نشان داده است که کاهش دورههای طولانی نشستن و جایگزینکردن آنها با فعالیت بدنی، حتی با شدت پایین، میتواند با پیامدهای بهتر مرتبط باشد؛ هرچند آن مطالعه نیز بر محدودیتهای مطالعات مشاهدهای و ناتوانی در اثبات رابطه علت و معلولی تأکید کرده است.
در مجموع، شواهد موجود تصویری نسبتاً روشن ارائه میکنند: تحرک بیشتر از بیتحرکی بهتر است و حتی فعالیتهای کوتاه و پراکنده روزانه میتوانند با سلامت بهتر ارتباط داشته باشند. با این حال، نباید از نتایج این مطالعات چنین برداشت کرد که چند دقیقه فعالیت شدید میتواند جایگزین ورزش منظم یا سایر اقدامات پیشگیرانه از سرطان شود.