نام ایکس‌باکس و ریشه آن در فناوری DirectX و نام‌های اولیه پروژه مایکروسافت بررسی می‌شود.
ایکس‌باکس (Xbox) بیش از دو دهه است که یکی از نام‌های آشنا در صنعت بازی‌های ویدیویی به شمار می‌رود. از نخستین کنسول مایکروسافت گرفته تا نسل‌های جدید، حرف X همواره بخش مهمی از هویت بصری این برند بوده است. با این حال، برخلاف آنچه ممکن است تصور شود، نام ایکس‌باکس صرفاً از شکل ظاهری کنسول یا لوگوی آن گرفته نشده و ریشه در یکی از فناوری‌های قدیمی مایکروسافت دارد.
کنسول اولیه ایکس‌باکس با طراحی خاص خود، حرف X بزرگی را روی بدنه مشکی‌رنگش به نمایش می‌گذاشت. در مرکز این طرح نیز دایره‌ای سبزرنگ با نام Xbox قرار داشت. در نسل‌های بعدی، این طراحی جای خود را به لوگوی کوچک‌تری داد که حرف X درون یک دایره قرار گرفته بود.
این نشان نه‌تنها روی کنسول‌های بعدی، بلکه روی برخی تجهیزات جانبی مانند کینکت (Kinect) نیز دیده شد و در بسیاری از دستگاه‌ها نقش دکمه روشن و خاموش کردن سیستم را بر عهده گرفت.
اما داستان انتخاب نام ایکس‌باکس بسیار قدیمی‌تر از طراحی این لوگو است.
ارتباط نام ایکس‌باکس با فناوری DirectX
ریشه نام Xbox به یکی از نام‌های اولیه پروژه ساخت کنسول مایکروسافت، یعنی DirectX Box، بازمی‌گردد.
DirectX مجموعه‌ای از رابط‌های برنامه‌نویسی کاربردی یا APIهای مایکروسافت است که به نرم‌افزارها، به‌ویژه بازی‌های رایانه‌ای، کمک می‌کند با سخت‌افزارهای گرافیکی و صوتی ارتباط برقرار کنند.
در اواخر دهه ۱۹۹۰ میلادی، گروهی از توسعه‌دهندگان مرتبط با فناوری DirectX در مایکروسافت به فکر ورود به بازار کنسول‌های بازی افتادند. هدف آن‌ها استفاده از ظرفیت‌های این فناوری برای ساخت دستگاهی بود که بتواند تجربه بازی‌های رایانه‌ای را به محیط کنسول منتقل کند.
از آنجا که پروژه بر پایه فناوری DirectX شکل گرفته بود، اعضای تیم در ابتدا نام DirectX Box را برای آن انتخاب کردند؛ نامی که به‌تدریج کوتاه شد و به Xbox تغییر یافت.
نامی که قرار بود موقت باشد
نکته جالب این است که سازندگان اولیه کنسول تصور نمی‌کردند نام Xbox به انتخاب نهایی مایکروسافت تبدیل شود.
سیموس بلکلی (Seamus Blackley)، یکی از سازندگان اصلی ایکس‌باکس، در گفت‌وگو با رسانه Time Extension توضیح داده است که اعضای تیم در ابتدا قصد داشتند دستگاهی مبتنی بر DirectX بسازند و به همین دلیل نام DirectX Box را برای آن در نظر گرفتند.
او در توضیح روند نام‌گذاری این کنسول گفت: «قرار بود یک جعبه بسازیم؛ چیزی که مردم به آن دستگاه یا سیستم می‌گویند. جعبه‌ای برای DirectX. به همین دلیل نامش DirectX Box شد و در نهایت آن را Xbox نامیدیم، با این تصور که بعدها نام بهتری پیدا خواهیم کرد.»
با وجود این، نام موقت Xbox به‌تدریج میان اعضای تیم جا افتاد و سرانجام مایکروسافت تصمیم گرفت آن را به‌عنوان نام تجاری رسمی کنسول خود حفظ کند.
نام‌های عجیب دیگری که برای ایکس‌باکس مطرح شدند
در جریان توسعه نخستین کنسول مایکروسافت، نام‌های دیگری نیز مورد توجه قرار گرفتند که برخی از آن‌ها بسیار متفاوت و حتی عجیب بودند.
از جمله این نام‌ها می‌توان به DirectX X-Box و XXX-Box اشاره کرد.
استفاده از عنوان XXX-Box تا حدی جنبه طنز داشت و به رویکرد متفاوت مایکروسافت در مقایسه با کنسول‌های سونی و نینتندو اشاره می‌کرد؛ رویکردی که قرار بود فضای بازتری برای بازی‌های مناسب مخاطبان بزرگسال فراهم کند.
در مقطعی نیز نام رمز Midway برای پروژه انتخاب شد، اما ارتباط کنسول با فناوری DirectX همچنان یکی از عناصر مهم هویت آن باقی ماند.
در نهایت، نام Xbox و شکل‌های مختلف نوشتاری آن در روند توسعه مورد استفاده قرار گرفت تا اینکه مایکروسافت همین عنوان کوتاه و ساده را برای محصول نهایی برگزید.
نخستین کنسول ایکس‌باکس سرانجام در نوامبر ۲۰۰۱ روانه بازار شد و نامی که ابتدا تنها یک عنوان موقت بود، به برند رسمی مایکروسافت در صنعت بازی تبدیل شد.
چرا نام‌گذاری نسل‌های بعدی ایکس‌باکس بحث‌برانگیز شد؟
اگرچه نام اصلی Xbox به‌مرور جایگاه خود را میان گیمرها تثبیت کرد، نام‌گذاری نسل‌های بعدی این کنسول همیشه به همین اندازه ساده و قابل‌درک نبود.
مایکروسافت در نسل‌های بعدی از نام‌هایی مانند Xbox 360، Xbox One و Xbox Series X/S استفاده کرد؛ عناوینی که گاهی به دلیل ترتیب نام‌گذاری و تفاوت میان مدل‌ها، باعث سردرگمی برخی کاربران شدند.
با این حال، نام اولیه ایکس‌باکس همچنان برای بسیاری از علاقه‌مندان به بازی‌های ویدیویی جذابیت خاصی دارد؛ نامی کوتاه که از همان ابتدا حس فناوری، قدرت و تا حدودی رمزآلود بودن را منتقل می‌کرد.
البته همه کاربران درباره جذابیت این نام اتفاق‌نظر ندارند. برای مثال، یکی از کاربران فیس‌بوک در واکنش به بحث نام‌گذاری ایکس‌باکس گفته است که این عنوان در زمان معرفی اولیه جذاب بود، اما اگر امروز برای نخستین بار معرفی می‌شد، احتمالاً چندان جالب به نظر نمی‌رسید.
با وجود این دیدگاه‌های متفاوت، نام Xbox اکنون به یکی از شناخته‌شده‌ترین برندهای صنعت بازی تبدیل شده است.
به گزارش
ایتنا، روایت سیموس بلکلی از تاریخچه نام‌گذاری این کنسول که در گفت‌وگو با Time Extension مطرح شده، نشان می‌دهد یکی از مهم‌ترین نام‌های صنعت بازی نه حاصل یک برنامه پیچیده بازاریابی، بلکه نتیجه کوتاه شدن نام یک پروژه فنی بوده است.
در نهایت، مایکروسافت نامی را حفظ کرد که قرار بود تنها تا زمان پیدا شدن گزینه‌ای بهتر مورد استفاده قرار گیرد؛ تصمیمی که باعث شد عنوان Xbox بیش از دو دهه در بازار بازی‌های ویدیویی ماندگار شود.