عصرایران- درد ناگهانی و گذرای مقعد ممکن است بدون وجود ضایعه قابل مشاهده رخ دهد و پس از مدت کوتاهی خودبه خود برطرف شود. یکی از علت های احتمالی این حالت، عارضه ای به نام پروکتالژیا فوگاکس است؛ نوعی درد عملکردی ناحیه مقعد و انتهای راست روده که معمولاً به صورت حمله ای بروز می کند.
با این حال، هر درد مقعدی بدون علت آشکار را نمی توان به این عارضه نسبت داد و اصطلاح «میگرن مقعدی» نیز نام پزشکی استانداردی برای آن نیست.
پروکتالژیا فوگاکس چه علائمی دارد؟
علامت اصلی، درد ناگهانی و نسبتاً شدید در ناحیه مقعد یا انتهای راست روده است. درد ممکن است به شکل تیر کشیدن، گرفتگی یا اسپاسم احساس شود و معمولاً از چند ثانیه تا چند دقیقه طول می کشد. در برخی موارد، حمله می تواند تا حدود 30 دقیقه ادامه داشته باشد.
پس از پایان حمله، درد معمولاً کاملاً برطرف می شود و فرد در فاصله میان حمله ها درد مقعدی ندارد. دفعات بروز این حالت از فردی به فرد دیگر متفاوت است.
علت این درد چیست؟
علت دقیق پروکتالژیا فوگاکس به طور کامل مشخص نشده است. انقباض گذرای عضلات ناحیه مقعد و راست روده یکی از توضیحات احتمالی است، اما سازوکار این درد در همه افراد یکسان نیست.
در مقابل، دردهایی که ساعت ها ادامه می یابند یا با نشستن تشدید می شوند، ممکن است به مشکلات دیگری مانند سندرم عضله بالابرنده مقعد، اختلالات کف لگن یا درد دنبالچه مربوط باشند.
پزشک چگونه علت درد را تشخیص می دهد؟
تشخیص بر اساس شرح حال، مدت و الگوی درد و در صورت نیاز معاینه انجام می شود. پزشک باید علت های دیگر درد مقعد، از جمله شقاق، هموروئید، آبسه، عفونت و سایر بیماری های ناحیه مقعد و راست روده را بررسی کند.
نداشتن ضایعه قابل مشاهده به تنهایی برای تشخیص پروکتالژیا فوگاکس کافی نیست. اگر درد برای نخستین بار رخ داده، تکرار می شود یا الگوی آن تغییر کرده است، ارزیابی پزشکی اهمیت دارد.
روش های کنترل و درمان
اگر پروکتالژیا فوگاکس پس از بررسی پزشکی تشخیص داده شود، ممکن است به درمان اختصاصی نیاز نداشته باشد؛ زیرا حمله ها معمولاً کوتاه هستند و خودبه خود پایان می یابند. حمام آب گرم، آرام سازی عضلات کف لگن و توجه به عوامل احتمالی تحریک کننده می تواند برای بعضی افراد کمک کننده باشد.
برای حمله های مکرر یا بسیار آزاردهنده، پزشک ممکن است درمان های دیگری را با توجه به شرایط بیمار بررسی کند. شواهد درباره بسیاری از روش های درمانی محدود است و یک درمان واحد برای همه افراد وجود ندارد.
اگر درد به سندرم عضله بالابرنده مقعد مربوط باشد، رویکرد درمانی متفاوت است. در برخی بیماران، فیزیوتراپی تخصصی کف لگن و تمرین های بازخورد زیستی (بیوفیدبک) می توانند موثر باشند.
چه زمانی باید به پزشک مراجعه کرد؟
درد شدید یا مداوم، تب، تورم یا توده دردناک اطراف مقعد، ترشح چرکی، خونریزی قابل توجه یا تغییر پایدار در عادات دفع نیازمند بررسی پزشکی است. درد شدید همراه با تب یا لرز می تواند نشانه عفونت یا آبسه باشد و باید سریع ارزیابی شود. خونریزی زیاد یا قطع نشدن خونریزی نیز به رسیدگی فوری نیاز دارد.
دردهای حمله ای مقعد اغلب علت های قابل بررسی و درمان دارند. برای تشخیص دقیق و انتخاب روش مناسب کنترل درد، به پزشک مراجعه کنید و از خودتشخیصی یا انجام درمان های موضعی و جراحی بدون تشخیص روشن بپرهیزید.