یک مکمل رایج ویتامین D ممکن است اثر غیرمنتظره‌ای در بدن داشته باشد. تحقیقات منتشر شده در سال 2025 نشان داد که مصرف ویتامین D2 می‌تواند سطح ویتامین D3 را کاهش دهد، فرمی که انسان‌ها به طور طبیعی هنگام قرار گرفتن پوست در معرض نور خورشید تولید می‌کنند.
این تمایز مهم است زیرا ویتامین D2 و D3 اغلب به عنوان منابع قابل تعویض از یک ماده مغذی در نظر گرفته می‌شوند. هر دو می‌توانند سطح کلی ویتامین D را افزایش دهند، اما شواهد فزاینده‌ای نشان می‌دهد که D3 به طور کلی در افزایش و حفظ فرم اصلی ویتامین D که در خون اندازه‌گیری می‌شود، موثرتر است. راهنمایی‌های فعلی از موسسه ملی بهداشت ایالات متحده این شواهد را منعکس می‌کند و خاطرنشان می‌کند که D3 تمایل دارد سطح ویتامین D را بیشتر افزایش دهد و آن را برای مدت طولانی‌تری بالا نگه دارد.
ویتامین D برای کمک به بدن در جذب کلسیم و حفظ استخوان‌های سالم ضروری است. همچنین نقش‌هایی در عملکرد عضلات، اعصاب و سیستم ایمنی دارد. در انگلستان، به مردم توصیه می‌شود که در طول ماه‌های تاریک‌تر، زمانی که نور خورشید به طور کلی برای تولید ویتامین D کافی نیست، 10 میکروگرم (µg) ویتامین D در روز مصرف کنند.
ویتامین D2 و D3 دقیقاً یکسان نیستند
مکمل‌های ویتامین D معمولاً حاوی یکی از دو فرم هستند. ویتامین D2 که به عنوان ارگوکالسفرول نیز شناخته می‌شود، معمولاً از قارچ‌ها یا مخمرها در معرض نور ماوراء بنفش تولید می‌شود. ویتامین D3 یا کلکالسفرول، همان فرمی است که در پوست انسان پس از قرار گرفتن در معرض اشعه ماوراء بنفش B از نور خورشید تولید می‌شود.
به طور سنتی، ویتامین D3 در مکمل‌ها اغلب از لانولین به دست آمده از پشم گوسفند به دست می‌آید. با این حال، D3 بدون منشاء حیوانی که از منابعی مانند خزه تهیه می‌شود نیز در دسترس است، که برای افرادی که رژیم گیاهی یا گیاه‌خواری دارند مهم است.
هنگامی که ویتامین D وارد بدن می‌شود، چندین مرحله پردازش را طی می‌کند. کبد آن را به 25-هیدروکسی ویتامین D تبدیل می‌کند، فرمی که پزشکان معمولاً در آزمایش‌های خون برای تخمین وضعیت ویتامین D فرد اندازه‌گیری می‌کنند. ویتامین D2، 25-هیدروکسی ویتامین D2 تولید می‌کند، در حالی که ویتامین D3، 25-هیدروکسی ویتامین D3 تولید می‌کند.
محققان دریافتند که این فرم مشتق شده از D3 می‌تواند پس از مصرف ویتامین D2 کاهش یابد.
ویتامین D2 با کاهش ویتامین D3 مرتبط بود
مطالعه سال 2025 که در Nutrition Reviews توسط محققان دانشگاه ساری، مرکز جان اینز و موسسه علوم زیستی Quadram منتشر شد، شواهد حاصل از کارآزمایی‌های کنترل شده تصادفی را برای بررسی دقیق‌تر این اثر گردآوری کرد.
محققان 20 مطالعه را بررسی کردند که 11 مورد از آنها داده‌های مناسب برای متاآنالیز اصلی را ارائه می‌دادند. در مقایسه با افرادی که ویتامین D2 دریافت نمی‌کردند، کسانی که D2 مصرف می‌کردند، غلظت قابل توجهی کمتری از 25-هیدروکسی ویتامین D3 داشتند. بسته به نحوه تجزیه و تحلیل نتایج، کاهش متوسط تقریباً 9 تا 18 نانومول در لیتر بود.
مهم است که این بدان معنا نیست که ویتامین D2 به سادگی ویتامین D را از بدن حذف می‌کند یا اینکه مصرف آن لزوماً مضر است. ویتامین D2 خود 25-هیدروکسی ویتامین D2 را افزایش می‌دهد و می‌تواند به وضعیت کلی ویتامین D کمک کند. در عوض، یافته شگفت‌انگیز این است که افزایش یک فرم به نظر می‌رسد با کاهش فرم دیگر همراه است.
امیلی براون، دکترای پژوهشی و محقق اصلی مطالعه از رشته تغذیه، ورزش، کرونوبیولوژی و خواب دانشگاه ساری، گفت:
"مکمل‌های ویتامین D مهم هستند، به خصوص بین اکتبر و مارس، زمانی که بدن ما نمی‌تواند ویتامین D را از نور خورشید در انگلستان تولید کند. با این حال، ما دریافتیم که مکمل‌های ویتامین D2 در واقع می‌توانند سطح ویتامین D3 را در بدن کاهش دهند، که یک اثر ناشناخته قبلی از مصرف این مکمل‌ها است. این مطالعه نشان می‌دهد که بسته به ملاحظات فردی، مکمل‌های ویتامین D3 ممکن است برای اکثر افراد نسبت به ویتامین D2 مفیدتر باشند."
چرا ویتامین D2 باید ویتامین D3 را کاهش دهد؟
دانشمندان هنوز توضیح قطعی ندارند.
یک احتمال شامل مکانیسم‌های بدن برای تنظیم ویتامین D است. هنگامی که غلظت متابولیت‌های ویتامین D افزایش می‌یابد، بدن ممکن است تجزیه و حذف این ترکیبات را برای حفظ سطح تحت کنترل تسریع کند. محققان پیشنهاد کرده‌اند که افزایش ویتامین D2 می‌تواند در نتیجه دفع 25-هیدروکسی ویتامین D3 موجود را افزایش دهد.
آزمایش‌های اولیه همچنین نشان داده‌اند که این رابطه ممکن است در هر دو جهت کار کند، با مکمل‌گیری D3 گاهی اوقات متابولیت‌های مشتق شده از D2 را کاهش می‌دهد. اینکه این اثر متعادلی چقدر برای سلامتی مهم است هنوز حل نشده است.
پروفسور کتی مارتین، رئیس گروه در مرکز جان اینز، گفت:
"این متاآنالیز بر اهمیت اطمینان از دسترسی ویتامین D3 مبتنی بر گیاه در انگلستان تأکید می‌کند."
این هدف به طور فزاینده‌ای عملی شده است زیرا منابع D3 مبتنی بر گیاه و بدون منشاء حیوانی اکنون در دسترس هستند، از جمله D3 مشتق شده از خزه.
D3 ممکن است به طور متفاوتی بر سیستم ایمنی بدن تأثیر بگذارد
یافته‌ها با کارهای قبلی مطابقت دارد که نشان می‌دهد D2 و D3 ممکن است اثرات یکسانی فراتر از توانایی آنها در افزایش سطح ویتامین D نداشته باشند.
مطالعه‌ای که در Frontiers in Immunology منتشر شد و توسط پروفسور کالین اسمیت از دانشگاه ساری رهبری شد، بررسی کرد که چگونه مکمل‌گیری بر فعالیت ژن در خون تأثیر می‌گذارد. محققان تفاوت‌های قابل توجهی بین پاسخ‌ها به D2 و D3، از جمله تغییراتی که شامل سیستم ایمنی بدن می‌شود، یافتند. به طور خاص، ویتامین D3 به نظر می‌رسد فعالیت مرتبط با سیگنال‌دهی اینترفرون نوع I را تحریک کند، در حالی که ویتامین D2 این کار را نمی‌کند.
اینترفرون‌های نوع I پروتئین‌های سیگنال‌دهی هستند که به سلول‌ها کمک می‌کنند زمانی که عفونت در حال ایجاد است هشدار دهند و بخش مهمی از خط دفاع اول بدن در برابر ویروس‌ها و سایر عوامل بیماری‌زا را تشکیل می‌دهند.
پروفسور کالین اسمیت گفت:
"ما نشان داده‌ایم که ویتامین D3، اما نه ویتامین D2، به نظر می‌رسد سیستم سیگنال‌دهی اینترفرون نوع I را در بدن تحریک کند - یک بخش کلیدی از سیستم ایمنی که یک خط دفاع اول در برابر باکتری‌ها و ویروس‌ها فراهم می‌کند. بنابراین، وضعیت سالم ویتامین D3 ممکن است به جلوگیری از ورود ویروس‌ها و باکتری‌ها به بدن کمک کند."
یافته‌های ایمنی جالب هستند، اما نباید به عنوان اثبات اینکه مصرف D3 از یک عفونت خاص جلوگیری می‌کند تفسیر شوند. تغییرات در فعالیت ژن و سیگنال‌دهی ایمنی لزوماً به معنای بیماری‌های کمتر نیست و مطالعات بالینی بزرگتر برای تعیین اینکه این تفاوت‌ها چه معنایی برای سلامتی روزمره دارند، مورد نیاز است.
شواهد جدیدتر یک هشدار مهم اضافه می‌کند
تحقیقات منتشر شده پس از تجزیه و تحلیل 2025 تصویر را ظریف‌تر می‌کند.
یک بررسی سیستماتیک و متاآنالیز جداگانه در سال 2026 شامل 26 کارآزمایی تصادفی شامل ویتامین D2 بود. مشخص شد که مکمل D2 به طور قابل توجهی سطح هورمون پاراتیروئید را کاهش می‌دهد و افزایش کمی در کلسیم خون ایجاد می‌کند، که نشان می‌دهد D2 همچنان اثرات بیولوژیکی معنی‌داری دارد حتی اگر ممکن است D3 را کاهش دهد.
این یافته مهم است زیرا کاهش D3 نباید با شواهدی که نشان می‌دهد D2 بی‌اثر است اشتباه گرفته شود. اطلاعات فعلی NIH همچنان بیان می‌کند که هر دو D2 و D3 می‌توانند سطح ویتامین D خون را افزایش دهند. تفاوت این است که شواهد جمع‌آوری‌شده نشان می‌دهد D3 برای ایجاد افزایش بزرگتر و حفظ آن برای مدت طولانی‌تر موثرتر است.
این با متاآنالیزهای قبلی که به طور مستقیم این دو فرم را مقایسه می‌کنند نیز سازگار است. یک تجزیه و تحلیل از 24 مطالعه دریافت که D3 در مقایسه با D2 در بهبود وضعیت کلی ویتامین D موثرتر است، در حالی که تجزیه و تحلیل دیگری که بر دوزهای مکرر متمرکز شده بود به نتیجه مشابهی رسید.
دانشمندان هنوز باید بدانند این تفاوت چه معنایی دارد
سوال اصلی بی‌پاسخ باقی می‌ماند: آیا D2 می‌تواند سطح D3 را کاهش دهد؟ شواهد کارآزمایی‌های تصادفی به شدت نشان می‌دهد که اینطور است. آنچه هنوز نامشخص است این است که آیا این کاهش تفاوت‌های معنی‌داری در پیامدهای سلامتی ایجاد می‌کند یا خیر.
محققان می‌گویند مطالعات بیشتری برای تعیین نحوه متابولیزه شدن D2 و D3، اینکه آیا اثرات آنها بر عملکرد سیستم ایمنی به طور معنی‌داری متفاوت است و آیا D3 باید فرم ترجیحی برای مکمل‌گیری روتین شود، مگر اینکه دلیل فردی برای استفاده از D2 وجود داشته باشد، مورد نیاز است.
پروفسور مارتین وارن، مدیر علمی Quadram Institute، گفت:
"کمبود ویتامین D یک نگرانی مهم بهداشت عمومی است، به ویژه در طول ماه‌های زمستان با کمبود قابل توجه در سراسر جمعیت انگلستان. این تلاش تحقیقاتی مشترک به خوبی با مأموریت موسسه Quadram برای ارائه زندگی سالم‌تر از طریق نوآوری‌های غذایی برای افزایش تراکم مواد مغذی غذایی که می‌خوریم همسو است. پرداختن به این موضوع با موثرترین فرم مکمل یا غنی‌سازی ویتامین D از اهمیت بالایی برای سلامت ملت برخوردار است."
در حال حاضر، شواهد به طور فزاینده‌ای نشان می‌دهد که برچسب روی یک مکمل ویتامین D مهم است. D2 و D3 هر دو می‌توانند به وضعیت ویتامین D کمک کنند، اما از نظر متابولیکی قابل تعویض نیستند و D3 به نظر می‌رسد مزیت‌هایی داشته باشد وقتی هدف افزایش و حفظ سطح ویتامین D است. آنچه دانشمندان هنوز باید تعیین کنند این است که آیا این تفاوت‌های بیوشیمیایی به تفاوت‌های مهم در سلامت طولانی مدت تبدیل می‌شوند یا خیر.