استفاده از ظرفیت کشورهای مشترک‌المنافع برای تامین کالا و عدم مذاکره تا پایان جنگ با آمریکا

محسن پاک‌آیین، دیپلمات پیشین، در گفت‌وگو با خبرنگار ایلنا، درباره سفر رئیس‌جمهور به ترکمنستان اظهار کرد: سفر آقای رئیس‌جمهور به ترکمنستان از چند وجه حائز اهمیت است. هدف اصلی این سفر، شرکت در اجلاس سران کشورهای مشترک‌المنافع به عنوان مهمان است، چراکه ایران عضو اتحادیه کشورهای مشترک‌المنافع نیست.

وی افزود: کشورهای مشترک‌المنافع، کشورهایی هستند که پس از فروپاشی شوروی مستقل شدند و شامل روسیه به اضافه کشورهای آسیای مرکزی و قفقاز هستند. اکثر این کشورها همسایه ایران و مجاور دریای خزر هستند و سایر کشورها هم با یک کشور فاصله، همسایه ایران محسوب می‌شوند و در واقع می‌توان آنها را همسایگان دور تلقی کرد. ما با این منطقه دارای علایق فرهنگی و تاریخی بسیار غنی و جدی هستیم، از همین رو حضور رئیس‌جمهور به عنوان مهمان در این اجلاس از اهمیت بسیار زیادی برخوردار است.

پاک‌آیین ادامه داد: در کنار اجلاس سران کشورهای مشترک‌المنافع، نشست دیگری با حضور سران کشورهای دریای خزر درباره مباحث زیست‌محیطی این دریا برگزار می‌شود که این موضوع هم از اهمیت زیادی برخوردار است. در عین حال، روابط دوجانبه ایران و ترکمنستان به عنوان یک کشور دوست و دیدارهای دوجانبه‌ای که با سران این کشورها انجام می‌شود، از جمله دیدار با آقای پوتین، می‌تواند در مسیر تحقق اهداف سیاست خارجی ایران باشد.

این دیپلمات پیشین گفت: حضور ایران در جمع سران کشورهای مشترک‌المنافع و سخنرانی آقای پزشکیان فرصت بسیار خوبی است تا از این تریبون، مواضع خودمان را درباره مباحث مهم منطقه‌ای و بین‌المللی مطرح کنیم. برای جمهوری اسلامی ایران و بسیاری از این کشورها و همچنین اکثر کشورهای جهان، بحث تجاوز آمریکا و رژیم صهیونیستی به ایران و پیامدهای آن که باعث ایجاد اختلال در تردد کشورها و تردد کشتی‌ها در تنگه هرمز شده، بسیار مهم است.

وی افزود: این وضعیت باعث شده قیمت انرژی بسیار افزایش پیدا کند و در امر تجارت کالا و انرژی هم اختلال ایجاد شود. این موضوع به دلیل اقدامات آمریکا و محاصره دریایی ایران اتفاق افتاده است. بسیار مهم است که سران این کشورها در جریان مواضع جمهوری اسلامی ایران قرار بگیرند و از این تریبون به صورت مستقل نظرات ایران را بشنوند.

پاک‌آیین تصریح کرد: متأسفانه امروز اکثر رسانه‌های غربی تحت کنترل لابی آمریکا و صهیونیست هستند و معمولاً حقایق را درباره ایران به صورت دقیق مطرح نمی‌کنند. بنابراین استفاده از این تریبون برای تبیین مواضع جمهوری اسلامی ایران، امری بسیار مهم است.

وی در ارتباط با بحث دریای خزر اظهار کرد: این دریا برای هر پنج کشور بسیار مهم است، به دلیل اینکه در وهله اول درآمد ارزی این کشورها، به‌خصوص روسیه، ترکمنستان، آذربایجان و قزاقستان، از این دریا و مبتنی بر صادرات گاز و نفت است. این دریاچه باید از آسیب‌های زیست‌محیطی مصون بماند تا این درآمدها حاصل شود.

این دیپلمات پیشین ادامه داد: در عین حال، درآمدهای ماهیگیری و کشتیرانی که موجب رونق تجارت می‌شود هم برای هر پنج کشور اهمیت دارد. طبق مفاد پیمان‌هایی که قبلاً در حوزه محیط زیست امضا شده، هر پنج کشور موظف هستند از آلوده ساختن این دریا جلوگیری کنند. به‌خصوص کشورهایی که برداشت نفت دارند، باید با سرمایه‌گذاری بیشتر اجازه ندهند آلودگی‌ها موجب مشکلات جدی زیست‌محیطی شود؛ مشکلاتی که می‌تواند به کاهش آب این دریا منجر شود یا آبزیان، به‌خصوص ماهی‌ها را با مشکلات جدی زیستی مواجه کند.

پاک‌آیین گفت: اینکه اراده قوی در هر پنج کشور برای حفاظت از محیط زیست ایجاد شود، بسیار مهم است. ما هم در این رابطه نظر و تجربه داریم و می‌توانیم با تبادل تجربه، این اراده را تقویت کنیم.

وی درباره روابط دوجانبه ایران و ترکمنستان هم اظهار کرد: ترکمنستان حلقه اتصال آسیای مرکزی به دریاهای آزاد، خلیج فارس، دریای عمان و اروپا از مسیر ایران است. ایران یک پل بین آسیای مرکزی و مناطقی است که به آنها اشاره شد و حلقه اتصال این پل هم ترکمنستان است، چراکه کشورهای تاجیکستان، قزاقستان و ازبکستان برای دسترسی به آب‌های آزاد و در عین حال رسیدن به اروپا می‌توانند از مسیر ایران استفاده کنند.

این دیپلمات پیشین افزود: از این بابت، روابط ما با ترکمنستان در حوزه حمل‌ونقل بسیار اهمیت دارد. بنابراین اولین اولویت ما بحث ترانزیت است که باید این مسیر باز بماند و حمل‌ونقل ریلی و جاده‌ای انجام شود. خوشبختانه ما دارای مسیر ریلی هم هستیم و از مسیر سرخس به تجن خط آهن آسیای مرکزی را به خط آهن سراسری ایران متصل می‌کند.

پاک‌آیین ادامه داد: موضوع دوم، بحث تجارت است. همکاری‌های تجاری ایران با ترکمنستان و همچنین با بقیه کشورهای CIS یا همان کشورهای مشترک‌المنافع بسیار اهمیت دارد و مسیر ترکمنستان برای تبادل مناسب کالاها بسیار مهم است. این کشورهای مشترک‌المنافع در حال توسعه هستند و نیازمند دریافت کالاهای ایرانی، به‌خصوص در حوزه ساخت‌وساز، هستند.

وی خاطرنشان کرد: ما هم در عین حال می‌توانیم نه‌تنها صادرات به این کشورها داشته باشیم، بلکه کالاهایی را که نیاز داریم از آنها وارد کنیم و از این ظرفیت برای توسعه روابط تجاری استفاده کنیم.

پاک‌آیین افزود: در شرایط فعلی که در محاصره دریایی هستیم و ممکن است برخی کالاها را نتوانیم از جاهای دیگر تهیه کنیم، همکاری با این کشورها بسیار اهمیت دارد.

وی ادامه داد: موضوع سوم هم بحث انرژی است. با توجه به اینکه کشورهای این منطقه و ایران صادرکننده نفت و گاز هستند، همکاری در رابطه با تثبیت قیمت نفت و گاز، یافتن راه‌هایی برای همکاری‌های بیشتر و در عین حال مقابله با یک‌جانبه‌گرایی آمریکا برای خاتمه جنگ علیه ایران، از جمله مطالب خوبی است که می‌توانیم با ترکمنستان و دیگر سران کشورهای مشترک‌المنافع درباره آن گفت‌وگو کنیم.

این دیپلمات پیشین با اشاره به دیدار رئیس‌جمهور ایران و ولادیمیر پوتین اظهار کرد: در میان این دیدارها، دیدار آقای پوتین و پزشکیان بسیار مهم است. روسیه یکی از دوستان نزدیک ایران بوده و به این دوستی تا به حال وفادار مانده است. روسیه همواره حمایت‌های خود را از ایران در ارتباط با سلطه‌طلبی آمریکا داشته و در شورای امنیت هم با استفاده از حق وتو از اینکه آمریکا بتواند دیدگاه‌های خود را علیه ایران پیش ببرد، جلوگیری کرده است.

وی افزود: ما با روسیه سند راهبردی ۲۰ ساله داریم و در مقطع فعلی، به‌خصوص با توجه به تجاوز آمریکا به ایران، محاصره دریایی و حفظ شرایط جنگ توسط آمریکا، رایزنی‌های ایران و روسیه بسیار اهمیت دارد. ما معتقدیم روسیه با توجه به عضویت در شورای امنیت سازمان ملل می‌تواند نقش خوبی ایفا کند تا این وضعیت تغییر کند و شرارت‌های آمریکا و رژیم صهیونیستی در منطقه متوقف شود.

پاک‌آیین ادامه داد: در عین حال، مباحث دوجانبه متعددی هم با روسیه داریم که درباره آنها گفت‌وگو کردیم. مباحث مهم دیگری مانند مسئله غرب آسیا و ادامه اقدامات اسرائیل علیه مردم غزه نیز اهمیت دارد که نه‌تنها برای روسیه، بلکه برای همه کشورهای این منطقه می‌تواند حائز اهمیت باشد.

وی گفت: هدف مشترکی که ما از حضور در این ائتلاف‌ها داریم و اساساً هدف خود این ائتلاف‌ها هم هست، این است که در مقابل یک‌جانبه‌گرایی آمریکا مقاومت کنیم و اجازه ندهیم آمریکا به دنبال تحمیل دیدگاه‌های خود بر کشورهای جهان باشد. در این میان، نقش آقای پزشکیان به عنوان رئیس‌جمهور یک کشور قدرتمند مانند ایران اهمیت دارد.

این دیپلمات پیشین در بخش دیگری از صحبت‌هایش با اشاره به صحبت‌های عراقچی و در پاسخ به این پرسش که آیا بازگشایی تنگه هرمز و پرونده هسته‌ای در مذاکرات و تعاملات فعلی به یکدیگر گره خورده‌اند، اظهار کرد: به اعتقاد من، این مسائل در یک امتداد قرار دارند. همان‌طور که اعلام شده، ما حاضر به ورود به مذاکره هسته‌ای، چه به صورت غیرمستقیم و چه از طریق تبادل پیام، نیستیم تا زمانی که جنگ ما با آمریکا که توسط آمریکایی‌ها همچنان ادامه دارد، خاتمه پیدا کند.

پاک‌آیین افزود: مهم‌ترین نشانه‌ای که از این جنگ هنوز وجود دارد، محاصره دریایی ایران است و این محاصره حتماً باید شکسته شود. پس از آن است که ما می‌توانیم درباره مباحث اختلافی دیگر، مانند بحث هسته‌ای، تبادل پیام داشته باشیم.

وی تصریح کرد: این موضوع را به کشورهای میانجی هم اعلام کرده‌ایم و به آمریکایی‌ها هم منتقل شده است. به هیچ وجه حاضر نیستیم درباره برنامه‌های هسته‌ای خودمان با آمریکا مذاکره کنیم. طبق تفاهم‌نامه‌ای که بین آقای رئیس‌جمهور و شخص ترامپ امضا شد، پس از اجرای تعهدات آمریکا در مرحله نهایی، چنانچه این تعهدات انجام شود و ما هم آنها را راستی‌آزمایی کنیم، آن زمان می‌توانیم وارد موضوع هسته‌ای و مذاکرات مربوط به آن و لغو تحریم‌ها شویم.

این دیپلمات پیشین تاکید کرد: جمهوری اسلامی نه غنی‌سازی اورانیوم را کنار می‌گذارد و نه ذخایر اورانیوم خود را تحویل می‌دهد و غنی‌سازی را بخش جدایی‌ناپذیر صنعت هسته‌ای می‌داند و به عنوان یک عضو ان پی تی به سوی استفاده غیر صلح آمیز از انرژی هسته‌ای نخواهد بود و در مورد برنامه های هسته‌ای با آمریکا مذاکره‌ای نخواهد داشت. صنعت هسته‌ای بدون غنی‌سازی معنا ندارد و این صنعت یکی از عوامل پیشرفت علم و فناوری به شمار می‌رود.