عصر ایران؛ مجله تصویری سلاح - گسترش سریع پهپادها، مهمات انتحاری و دیگر تهدیدات کم ارتفاع، نگاه ارتش های جهان به پدافند هوایی کوتاه برد را تغییر داده است. در میدان نبرد امروزی، دیگر کافی نیست که سامانه های پدافندی تنها برای مقابله با هواپیماها و بالگردها طراحی شوند؛ آن ها باید بتوانند تعداد زیادی پهپاد کوچک و کم هزینه را نیز شناسایی و منهدم کنند، آن هم بدون اینکه برای هر هدف از موشک های گران قیمت استفاده شود.
در همین راستا، دو سامانه اسکای رنجر 30 (Skyranger 30) و اس جی تی استاوت (SGT Stout) در حال تبدیل شدن به نمونه هایی مهم از نسل جدید پدافند هوایی متحرک هستند. هر دو سامانه برای همراهی با یگان های رزمی و حفاظت از نیروهای مانوری طراحی شده اند، اما مسیر متفاوتی را برای رسیدن به این هدف دنبال می کنند.
اسکای رنجر 30 از ابتدا با هدف ایجاد یک سامانه پدافند هوایی کوتاه برد متحرک طراحی شد. این سامانه روی شاسی زرهی باکسر قرار گرفته و یکی از مهم ترین ویژگی های آن، اتکا به توپ 30 میلی متری مجهز به مهمات انفجاری قابل برنامه ریزی است.
این مهمات که از فناوری AHEAD استفاده می کنند، برای مقابله با اهداف هوایی کوچک اهمیت زیادی دارند. به جای اینکه گلوله الزاما مستقیما به پهپاد برخورد کند، می توان زمان انفجار آن را برنامه ریزی کرد تا در نزدیکی هدف منفجر شود و مجموعه ای از عناصر تخریبی را در مسیر پرواز آن منتشر کند.
اسکای رنجر 30 در کنار توپ، از موشک های کوتاه برد نیز استفاده می کند. به این ترتیب، سامانه می تواند بسته به نوع و فاصله هدف، میان شلیک توپ و استفاده از موشک انتخاب کند.
ارتش آمریکا مسیر متفاوتی را با سامانه ام-شوراد (M-SHORAD) و پلتفرم اس جی تی استاوت دنبال کرده است. این سامانه بر پایه نفربر زرهی استرایکر (Stryker) ساخته شده و مجموعه ای از تسلیحات و حسگرها را روی یک پلتفرم متحرک در اختیار یگان های پدافندی قرار می دهد.
اس جی تی استاوت ترکیبی از موشک استینگر، موشک هل فایر و توپ 30 میلی متری را در یک سامانه واحد گرد هم آورده است. این ترکیب به خدمه اجازه می دهد برای مقابله با تهدیدات مختلف، از سلاح مناسب استفاده کنند؛ از اهداف هوایی کوچک و نزدیک گرفته تا تهدیداتی که به برد و قدرت درگیری بیشتری نیاز دارند.
یکی از مزیت های مهم رویکرد آمریکایی، تکیه بر شبکه حسگرها، سامانه های فرماندهی و کنترل و ساختار عملیاتی موجود ارتش آمریکا است. به این ترتیب، اس جی تی استاوت قرار نیست یک سامانه مستقل از سایر نیروها باشد، بلکه بخشی از شبکه پدافند هوایی یگان های مانوری محسوب می شود.
شاید در نگاه اول، استفاده از توپ در برابر پهپادهای کوچک در عصر موشک های هدایت شونده عجیب به نظر برسد، اما افزایش تعداد پهپادها این معادله را تغییر داده است.
اگر یک یگان در طول یک عملیات با تعداد زیادی پهپاد شناسایی، مهمات سرگردان یا پهپاد انتحاری مواجه شود، استفاده از یک موشک گران قیمت برای تک تک این اهداف همیشه منطقی نیست. در چنین شرایطی، توپ 30 میلی متری می تواند یک گزینه سریع تر و کم هزینه تر برای درگیری باشد.
مهمات مجاورتی و انفجاری قابل برنامه ریزی نیز این قابلیت را تقویت می کنند. چنین مهماتی می توانند احتمال اصابت موثر به اهداف کوچک و چابک را افزایش دهند؛ اهدافی که به دلیل ابعاد کم، ممکن است با گلوله های معمولی بسیار دشوارتر هدف قرار گیرند.
یکی از نکات جالب در روند توسعه اس جی تی استاوت این است که فاصله میان فلسفه تسلیحاتی آن و اسکای رنجر 30 در حال کاهش است.
ارتش آمریکا در حال کار روی ادغام مهمات 30 میلی متری انفجار مجاورتی چندحالته در هوا و اصلاحات نرم افزاری مرتبط با آن در ادامه توسعه ام-شوراد است. اضافه شدن چنین قابلیتی می تواند توان توپ سامانه آمریکایی را در مقابله با پهپادهای کوچک افزایش دهد و آن را به منطق درگیری اسکای رنجر 30 با مهمات AHEAD نزدیک تر کند.
در کنار این موضوع، آمریکا در حال دنبال کردن برنامه هایی برای جایگزینی موشک استینگر نیز است. بنابراین اس جی تی استاوت یک سامانه ثابت و نهایی نیست و همچنان متناسب با تغییر ماهیت تهدیدات هوایی در حال تکامل است.
توانایی شلیک تنها یکی از عوامل موفقیت یک سامانه پدافند هوایی است. در میدان نبرد، این سامانه باید بتواند همراه تانک ها، خودروهای رزمی و نیروهای پیاده حرکت کند و در عین حال از شناسایی و حملات دشمن جان سالم به در ببرد.
به همین دلیل، استفاده از شاسی های زرهی متحرک مانند باکسر و استرایکر اهمیت زیادی دارد. این خودروها امکان جا به جایی سریع سامانه پدافندی را فراهم می کنند و باعث می شوند پدافند هوایی کوتاه برد مجبور نباشد در یک موقعیت ثابت باقی بماند.
سامانه هایی مانند اسکای رنجر 30 و اس جی تی استاوت با در اختیار داشتن رادار، حسگرهای اپتیکی و تسلیحات روی یک پلتفرم متحرک، می توانند به یگان های رزمی نزدیک بمانند و همزمان با حرکت نیروها، پوشش هوایی مورد نیاز را فراهم کنند.
با وجود تفاوت در طراحی، آلمان و آمریکا به یک نتیجه مشابه رسیده اند: پدافند هوایی نزدیک به نیروهای مانوری باید بتواند با تعداد زیادی هدف کوچک و کم هزینه مقابله کند.
اسکای رنجر 30 رویکردی را دنبال می کند که در آن توپ 30 میلی متری و مهمات انفجاری قابل برنامه ریزی نقش محوری دارند و موشک ها یک لایه اضافی برای درگیری با اهداف دشوارتر ایجاد می کنند. در مقابل، اس جی تی استاوت مجموعه ای از تسلیحات آمریکایی را روی شاسی استرایکر ترکیب کرده و تلاش می کند آن را با ساختار فرماندهی و شبکه پدافندی ارتش آمریکا هماهنگ کند.
با این حال، حرکت هر دو سامانه به سمت استفاده گسترده تر از مهمات ضدپهپادی توپخانه ای نشان می دهد که توپ 30 میلی متری بار دیگر به یکی از عناصر مهم پدافند هوایی کوتاه برد تبدیل شده است.
اسکای رنجر 30 و اس جی تی استاوت نشان می دهند که مقابله با تهدیدات هوایی در فاصله نزدیک، دیگر صرفا مسئله داشتن یک موشک قدرتمند نیست. سامانه های آینده باید بتوانند اهداف زیادی را شناسایی کنند، نوع تهدید را تشخیص دهند و بر اساس فاصله و اهمیت هدف، مناسب ترین سلاح را انتخاب کنند.
برای یک پهپاد کوچک شناسایی، توپ و مهمات انفجاری می تواند گزینه مناسبی باشد؛ در حالی که برای یک هدف سریع تر یا دورتر، استفاده از موشک منطقی تر خواهد بود. چنین ترکیبی ضمن افزایش انعطاف پذیری، باعث می شود ذخیره موشک های گران قیمت برای اهدافی که واقعا به آن ها نیاز دارند حفظ شود.
در نهایت، مسیر توسعه اسکای رنجر 30 و اس جی تی استاوت یک تغییر مهم در مفهوم پدافند هوایی زمینی را نشان می دهد: دفاع از نیروهای رزمی در برابر تهدیدات هوایی جدید، به ترکیبی از تحرک زرهی، حسگرهای پیشرفته، توپ های ضدپهپاد و موشک های کوتاه برد نیاز دارد. پهپادهای ارزان و پرتعداد، معادله هزینه و مهمات را تغییر داده اند و سامانه های پدافندی نیز ناچارند خود را با این واقعیت جدید میدان نبرد تطبیق دهند.
تنظیم و ترجمه: محمدمهدی حیدرپور
شمـا اولیـن نفـر هستـید کـه نظـر خـود را ثبـت مـی کنیـد.
🗩ثبـت نظر: