افشای پشت‌پرده مذاکرات دوحه؛ کانال مستقیم ایران و آمریکا چرا شکل نگرفت؟

به گزارش ایلنا، پایگاه خبری «ارم‌نیوز» در گزارشی اختصاصی به نقل از منابع دیپلماتیک آگاه از تلاش‌های میانجی‌گرانه میان تهران و واشنگتن، مدعی شد قطر در جریان سفر اخیر هیئت ایرانی به دوحه، پیشنهاد ایجاد کانال ارتباطی مستقیم میان این هیئت و دیپلمات‌های آمریکایی را مطرح کرده بود، اما مخالفت محسن رضایی، دبیر شورای عالی امنیت ملی ایران مانع تحقق آن شد.

بر اساس این گزارش، دوحه قصد داشت با استفاده از حضور هم‌زمان نمایندگان دو طرف در قطر، ارتباطی نزدیک میان آنها برقرار کند و روند گفت‌وگوها را از تبادل پیام غیرمستقیم به سمت مذاکرات مستقیم سوق دهد. با این حال، این مخالفت مانع ادامه رایزنی‌های غیرمستقیم با میانجی‌گری قطر و پاکستان نشد.

منابع دیپلماتیک تصریح کردند محور اصلی گفت‌وگوهای هیئت ایرانی با مقام‌های قطری، بررسی سازوکاری برای بازگشایی تنگه هرمز در مقابل رفع بخشی از محاصره و کاهش تحریم‌های آمریکا بوده است؛ توافقی که می‌توانست زمینه اعتمادسازی اولیه و سپس ورود به مذاکرات هسته‌ای را فراهم کند.

اختلاف بر سر گام نخست

ارم‌نیوز همچنین به نقل از یک دیپلمات آگاه گزارش داد هیئتی قطری طی روزهای گذشته به تهران سفر کرده و با طرف‌های مختلف درباره یکی از موانع اصلی توافق، یعنی تعیین طرفی که باید نخستین امتیاز را بدهد و تضمین‌های متقابل، رایزنی کرده است.

به گفته این منبع، میانجی‌ها در تلاش هستند روند اعتمادسازی به‌گونه‌ای پیش برود که هیچ‌یک از طرفین اقدامات خود را امتیازی یک‌جانبه و بدون پشتوانه تلقی نکند.

این دیپلمات همچنین مدعی شد میانجی‌ها آمادگی آمریکا برای خودداری از حمله مجدد به ایران در صورت بروز اختلاف در مذاکرات را به تهران منتقل کرده‌اند؛ به این معنا که در صورت توقف گفت‌وگوها، مسیر دیپلماسی جایگزین تشدید نظامی شود.

به نوشته ارم‌نیوز، تماس‌ها با دولت آمریکا طی دو روز گذشته افزایش یافته و هدف اصلی آنها جلوگیری از تشدید تنش در روزهای آینده و فراهم کردن فرصت برای بررسی پیشنهادها از سوی تهران بوده است.

اختیارات دولت برای پیگیری مذاکرات

این تحولات در حالی گزارش می‌شود که مسعود پزشکیان، رئیس‌جمهور ایران، روز دوشنبه از اعطای اختیاراتی از سوی رهبر انقلاب به دولت برای پیگیری مذاکرات با هدف پایان جنگ خبر داد.

عباس عراقچی، وزیر امور خارجه ایران نیز با اشاره به تداوم رایزنی‌ها از طریق قطر و پاکستان تأکید کرده است که بازگشایی تنگه هرمز و ازسرگیری مذاکرات با آمریکا به پذیرش شروط تهران از سوی واشنگتن بستگی دارد.

ارم‌نیوز در ادامه گزارش خود نوشت ایران خواستار تعیین تکلیف وضعیت تنگه هرمز، رفع محاصره و کاهش تحریم‌ها پیش از ورود به سایر پرونده‌هاست، در حالی که آمریکا به دنبال گسترش مذاکرات به موضوع هسته‌ای و ترتیبات امنیتی است.

تضمین اجرای تعهدات، آزادسازی دارایی‌های مسدودشده ایران و تعیین سازوکار عبور کشتی‌ها از تنگه هرمز از دیگر موضوعات مورد اختلاف دو طرف عنوان شده است.

سایه تحرکات نظامی بر دیپلماسی

این رسانه همچنین با اشاره به گزارش‌های رسانه‌های صهیونیستی درباره بررسی گزینه‌های گسترش عملیات نظامی علیه ایران، از نگرانی‌ها درباره تأثیر تحرکات صهیوآمریکایی بر روند مذاکرات خبر داد.

در همین زمینه، ولید صافی، استاد روابط بین‌الملل، به ارم‌نیوز گفت تلاش کشورهای منطقه برای میانجی‌گری ناشی از نگرانی آنها از گسترش جنگ و پیامدهای امنیتی و اقتصادی آن است.

وی با اشاره به اختلاف‌نظر در واشنگتن درباره نحوه مواجهه با ایران افزود بخشی از جریان‌های سیاسی آمریکا مذاکره را گزینه‌ای کم‌هزینه‌تر می‌دانند، در حالی که گروهی دیگر معتقدند ادامه گفت‌وگوها به تهران فرصت بیشتری می‌دهد و خواستار گزینه نظامی هستند.