تازه‌ترین آمارهای تورمی نیز از افزایش قابل توجه هزینه برخی خدمات مرتبط با سفر حکایت دارد. بر اساس آمار منتشرشده از مرکز آمار ایران، شاخص قیمت مصرف‌کننده خانوارهای کشور در شهریور ۱۴۰۵ نسبت به ماه قبل ۴.۲ درصد افزایش داشته است. در همین دوره، گروه حمل‌ونقل با تورم ماهانه ۷.۹ درصد یکی از بخش‌های اثرگذار بر رشد هزینه‌های خانوار بوده است. این آمار نشان می‌دهد هزینه‌های مرتبط با جابه‌جایی در مقایسه با متوسط افزایش قیمت‌ها با سرعت بیشتری رشد کرده است.
این ارقام به این معنا نیست که افزایش نرخ دلار مستقیما و به همان نسبت، قیمت سفر داخلی را افزایش داده است. با این حال، همزمانی فشارهای ارزی و تورمی با افزایش هزینه خدمات نشان می‌دهد که بودجه موردنیاز برای یک سفر داخلی نیز نسبت به گذشته با سرعت بیشتری تغییر می‌کند.
رفت‌وآمد به مقصد، سهم مهمی از بودجه سفر را به خود اختصاص می‌دهد. اگرچه قیمت بلیط هواپیما، قطار و اتوبوس مستقیماً و به‌صورت روزانه با نرخ دلار تغییر نمی‌کند، هزینه فعالیت شرکت‌های حمل‌ونقل از نوسانات اقتصادی مصون نیست. افزایش قیمت قطعات و تجهیزات فنی، تعمیر و نگهداری، دستمزد نیروی انسانی و سایر هزینه‌های عملیاتی می‌تواند به‌مرور هزینه تمام‌شده خدمات حمل‌ونقل را افزایش دهد.
آمار تورم نیز این فشار را نشان می‌دهد. تورم ماهانه بخش حمل‌ونقل در شهریور به ۷.۹ درصد رسیده؛ درحالی‌که تورم عمومی ماهانه ۴.۲ درصد بوده است. این اختلاف نشان می‌دهد هزینه‌های مرتبط با جابه‌جایی در این دوره با سرعت بیشتری نسبت به سطح عمومی قیمت‌ها افزایش یافته‌اند. در چنین شرایطی، حتی به تعویق انداختن خرید بلیط یا برنامه سفر برای یک ماه می‌تواند مسافر را با سطح متفاوتی از قیمت‌ها روبه‌رو کند.
افزایش هزینه رفت‌وآمد در عین حال می‌تواند الگوی انتخاب وسیله سفر را تغییر دهد. برای یک خانواده چندنفره، اختلاف هزینه رفت‌وبرگشت با هواپیما در مقایسه با قطار، اتوبوس یا خودروی شخصی می‌تواند قابل‌توجه باشد. در نتیجه، با افزایش فشار بر بودجه سفر، گزینه‌های اقتصادی‌تر حمل‌ونقل ممکن است سهم بیشتری از تقاضای مسافران را به خود اختصاص دهند.
نمودار جست‌وجوها نیز می‌تواند نشانه‌ای از اهمیت این گزینه‌ها باشد؛ با این حال، صرف افزایش جست‌وجوی بلیط قطار یا اتوبوس برای اثبات اینکه نوسان دلار عامل این تغییر رفتار بوده کافی نیست و برای چنین نتیجه‌ای باید روند نرخ ارز، قیمت بلیط و رفتار جست‌وجوی کاربران در یک بازه زمانی مشترک بررسی شود.
دومین بخش مهم بودجه سفر به اقامت و هزینه‌های حضور در مقصد مربوط می‌شود. نرخ هتل‌ها الزاما همراه با هر تغییر قیمت دلار افزایش پیدا نمی‌کند و عواملی مانند فصل سفر، تعطیلات، میزان تقاضا، شهر مقصد و ظرفیت مراکز اقامتی همچنان نقش تعیین‌کننده‌ای در قیمت دارند. (بررسی قیمت هتل های ارزان تا لوکس در سایت رزرو هتل یوتراوز)
با این حال، مراکز اقامتی نیز با افزایش هزینه نیروی انسانی، تجهیزات، مواد مصرفی، تعمیرات و تأمین خدمات روبه‌رو هستند. در نتیجه، بخشی از فشار تورمی می‌تواند به تدریج به قیمت نهایی اقامت منتقل شود.
در گزارش‌های تورمی شهریور نیز گروه «رستوران و هتل» افزایش قیمت ماهانه قابل توجهی را تجربه کرده است. این موضوع نشان می‌دهد فشار هزینه سفر تنها به خرید بلیط محدود نیست و مخارج حضور در مقصد نیز در حال افزایش است.
هزینه غذا برخلاف بلیط، یک هزینه تکرارشونده است. به همین دلیل حتی افزایش نسبتا محدود قیمت مواد غذایی و خدمات رستورانی می‌تواند در یک سفر خانوادگی چندروزه اثر محسوسی بر بودجه نهایی داشته باشد.
برای مثال، خانواده‌ای چهار نفره در یک سفر چهارروزه ممکن است ۳۰ تا ۴۰ وعده و میان‌وعده برای اعضای خانواده تهیه کند. در چنین شرایطی افزایش قیمت رستوران، مواد غذایی و نوشیدنی مستقیما در مجموع هزینه سفر دیده می‌شود.
همین مسئله می‌تواند رفتار مسافران را تغییر دهد؛ از انتخاب سوئیت و اقامتگاه دارای آشپزخانه گرفته تا کاهش تعداد وعده‌های رستورانی. در متن اولیه نیز به این نکته اشاره شده که برای یک خانواده چندنفره، اقامت در سوئیت دارای امکان پخت‌وپز می‌تواند بخشی از هزینه غذا را کاهش دهد.
تفریح، بازدید از جاذبه‌ها، خرید و هزینه رفت‌وآمد داخل شهر بخش دیگری از هزینه حضور در مقصد است. این هزینه‌ها ممکن است در نگاه اول در مقایسه با بلیط و هتل کوچک به نظر برسند، اما مجموع آنها در یک سفر چندروزه قابل توجه است.
تورم ماهانه گروه «تفریح و امور فرهنگی» در شهریور ۱۴۰۵ نیز ۶.۲ درصد گزارش شده است؛ بنابراین فشار قیمتی در این بخش نیز بالاتر از تورم عمومی ماهانه بوده است.
در چنین شرایطی خانواده‌ها معمولا پیش از حذف کامل سفر، هزینه‌های قابل انعطاف را کاهش می‌دهند؛ انتخاب تفریحات ارزان‌تر، کاهش خریدهای جانبی یا کوتاه‌تر کردن مدت اقامت از جمله راه‌هایی است که می‌تواند هزینه نهایی را کنترل کند.
برای محاسبه اثر افزایش قیمت‌ها بر یک سفر داخلی نمی‌توان تنها به نرخ دلار نگاه کرد. وزن هر بخش از هزینه سفر متفاوت است و نوع وسیله حمل‌ونقل، مقصد، مدت اقامت و تعداد مسافران نتیجه را تغییر می‌دهد.
اما یک محاسبه ساده ابعاد موضوع را روشن‌تر می‌کند. فرض کنیم بودجه یک سفر خانوادگی از چهار بخش اصلی حمل‌ونقل، اقامت، غذا و تفریح تشکیل شده باشد. اگر فقط در یک ماه هزینه حمل‌ونقل حدود ۷.۹ درصد، تفریح و فرهنگ حدود ۶.۲ درصد و رستوران و هتل حدود ۴.۹ درصد افزایش پیدا کند، حتی بدون تغییر سبک سفر، مجموع بودجه موردنیاز خانواده نیز تحت فشار قرار می‌گیرد. این درصدها شاخص‌های تورمی گروه‌های مصرفی هستند و نباید به‌عنوان «درصد افزایش قطعی قیمت یک سفر مشخص» تفسیر شوند.
از همین رو اثر تورم برای دو مسافر یکسان نیست. خانواده‌ای که با هواپیما سفر می‌کند و چند شب در هتل می‌ماند، ساختار هزینه متفاوتی از خانواده‌ای دارد که با خودروی شخصی به مقصدی نزدیک می‌رود و در خانه اقوام اقامت می‌کند.
افزایش هزینه سفر الزاما به معنای حذف کامل سفر از سبد خانوار نیست؛ اما می‌تواند شکل آن را تغییر دهد. کوتاه‌تر شدن مدت اقامت، انتخاب مقاصد نزدیک‌تر، جایگزینی سفر هوایی با قطار و اتوبوس، استفاده از سوئیت و اقامتگاه به جای چند اتاق هتل و سفر در روزهای کم‌تقاضا از جمله واکنش‌هایی است که می‌تواند برای کنترل هزینه رخ دهد.
متن اولیه رپورتاژ نیز به همین تغییر رفتار اشاره کرده و توضیح می‌دهد که بخشی از تقاضای سفر به جای حذف شدن، میان گزینه‌های مختلف جابه‌جا می‌شود.
در واقع نوسان دلار را نمی‌توان تنها مسئله سفرهای خارجی دانست. نرخ ارز از مسیر هزینه تجهیزات، قطعات، مواد اولیه و انتظارات تورمی می‌تواند به بخش‌هایی از اقتصاد گردشگری داخلی نیز منتقل شود. در کنار آن، تورم عمومی نیز مستقیما قدرت خرید خانوار را تحت فشار قرار می‌دهد.
نتیجه این شرایط آن است که برای بسیاری از خانوارها، سؤال اصلی دیگر فقط «سفر برویم یا نرویم؟» نیست؛ بلکه این است که با بودجه موجود، چگونه سفر کنیم، چند روز بمانیم و کدام بخش از هزینه‌ها را کاهش دهیم؟
شمـا اولیـن نفـر هستـید کـه نظـر خـود را ثبـت مـی کنیـد.
🗩ثبـت نظر: