جنجال دور زدن اتوبوس‌های جدید پایتخت

رامتین مرتضوی

اتوبوس‌های چینی ۲۶متری هنوز به خیابان‌های تهران نرسیده‌اند، اما بحث بر سر امکان گردش آن‌ها در میادین، چند دور از خود اتوبوس جلو زده و در رسانه‌ها و فضای مجازی جنجال به پا کرده است. چنان‌که پیش از نخستین حرکت آنها، یک پرسش ساده همه جا را پر کرده است: آیا مسیر این وسیله پیش از خرید سنجیده شده یا قرار است بعد از ورود آن‌ها، خیابان‌ها و میدان‌ها برای تردد اتوبوس‌ها مناسب‌سازی شوند؟ شهرداری و اعضای شورای شهر تهران در پاسخ می‌گویند جایی برای نگرانی وجود ندارد چون بررسی‌های فنی لازم از قبل انجام شده و نیازی به تغییر مهندسی میادین نیست اما عده‌ای چنین استدلالی را رد می‌کنند؛ هرچند کارشناسان بی‌طرف می‌گویند سنجش مستقل این ادعا، به انتشار مشخصات فنی و نقشه گردش اتوبوس در مسیر واقعی نیاز دارد. در چنین شرایطی، کسانی چون «مهدی چمران»، رئیس شورای شهر تهران معتقدند اساسا چنین خریدی نباید انجام می‌شد چون اتوبوس های ۲۶ متری مشکل چندانی از حمل و نقل عمومی پایتخت را حل نمی‌کند. هیچ میدانی تخریب نمی شود به گزارش اطلاعات، حسین رضایی، مدیر روابط عمومی معاونت حمل‌ونقل و ترافیک شهرداری تهران، در پاسخ به پرسشی درباره ادعای تخریب میادین برای تردد اتوبوس‌های ۲۶متری گفت: این موضوع در فضای مجازی مطرح شده، اما دروغ و تخیل است. به گفته او، پیش از ورود این اتوبوس‌ها بررسی‌های لازم انجام شده و قرار نیست به دلیل تردد آن‌ها میدانی تخریب شود یا فضای تازه‌ای در شهر ایجاد کنند. رضایی با اشاره به آزمایش اتوبوس‌های «اِی‌آرتی» در تهران افزود: این وسایل، حتی از اتوبوس‌های ۲۶متری نیز بزرگ‌تر بوده‌اند و در آزمایش آن‌ها مشکلی وجود نداشته است. اکنون، دو دستگاه اتوبوس برقی ۲۶متری به گمرک رسیده‌اند و مراحل ترخیص را می‌گذرانند که شهرداری امیدوار است از نیمه دوم آبان، آن‌ها را در مسیر آزادی تا تهران‌پارس به کار گیرد. ظرفیت ۳۰۰ نفری اتوبوس ها مهدی علیزاده، مدیرعامل شرکت واحد اتوبوسرانی تهران نیز در واکنش به ادعاهای مطرح‌شده درباره ضرورت تغییر میادین پایتخت گفت: هیچ تغییری در میادین ایجاد نمی‌شود و اساسا نیازی به چنین کاری نیست. به گزارش ایسنا، او ورود نخستین محموله متروباس‌های برقی ۲۶متری را بخشی از برنامه افزایش ظرفیت جابه‌جایی مسافر و ارتقای خدمات حمل‌ونقل عمومی دانست. به گفته علیزاده، این اتوبوس‌های سه‌کابین، ظرفیت جابه‌جایی حدود ۳۰۰مسافر در هر سفر را دارند و برقی بودن آن‌ها می‌تواند به کاهش آلایندگی و آلودگی صوتی در محل تردد کمک کند. قرار است این ناوگان در مسیرهای پرتردد به کار گرفته شود تا شمار بیشتری از مسافران با یک وسیله جابه‌جا شوند و وابستگی به خودروهای شخصی کاهش یابد. اتوبوس چگونه می‌پیچد؟ برای پاسخ فنی به این پرسش، طول اتوبوس به‌تنهایی معیار کافی نیست. آنچه در طراحی مسیر اهمیت دارد، «فضای جاروب‌شده» وسیله هنگام گردش است؛ یعنی محدوده‌ای که بدنه، چرخ‌ها و بخش‌های عقب اتوبوس در جریان پیچیدن، اشغال می‌کنند. این محدوده به فاصله محورها، محل مفصل‌ها، زاویه فرمان، میزان بیرون‌زدگی دو سر اتوبوس، عرض مسیر و شکل جزیره میانی میدان بستگی دارد. از این رو ممکن است وسیله‌ای بلند، به کمک دو مفصل و طراحی مناسب محورها، در مسیری مشخص گردش کنداما همین وسیله در میدانی دیگر، با ورودی باریک‌تر یا جزیره مرکزی بزرگ‌تر، با محدودیت روبه‌رو شود. راهنمای فنی آژانس حمل‌ونقل نیوزیلند برای یک اتوبوس معمولی ۱۸متری با یک مفصل، قطر گردش را حدود ۲۷.۶متر ثبت کرده است؛ به عبارت دیگر، فضای لازم برای گردش، صرفا از روی طول خودرو به دست نمی‌آید. البته این عدد مربوط به اتوبوس‌های ۱۸متری است و درواقع، اطلاعات فعلی ما گردش‌پذیری مدل ۲۶متری را نه ثابت می‌کند و نه رد. اتوبوس‌های موردسفارش تهران، در گزارش‌های تخصصی حمل‌ونقل یک وب‌سایت مربوط به کشور چک مدل KLQ۶۲۶۵GEV از شرکت چینی «هایگر» معرفی شده‌اند. با این حال، در مشخصات فنی عمومی قابل‌دسترسی، عدد مستقل و قابل اتکایی برای حداقل شعاع گردش این مدل پیدا نمی‌شود. بنابراین، برای داوری دقیق باید نقشه فنی خودرو و نتیجه شبیه‌سازی مسیرهای آن منتشر شود؛ شبیه‌سازی که حرکت اتوبوس را در ورودی و خروجی میادین، تقاطع‌ها، ایستگاه‌ها و مسیرهای احتمالی جایگزین پایتخت بررسی کند. اتوبوس‌های سه‌کابین، مشکلی را حل نمی‌کند! از سوی دیگر،مهدی چمران، رئیس شورای شهر پایتخت در مصاحبه‌ای گفت: به نظر من، خرید اتوبوس‌های سه‌کابین به‌تنهایی مشکل حمل‌ونقل را حل نمی‌کند. به‌جای خرید این اتوبوس‌ها، می‌توان سه اتوبوس معمولی یا دو اتوبوس دوکابین تهیه کرد که حتی ظرفیت جابه‌جایی مسافر بیشتری نسبت به یک اتوبوس سه‌کابین داشته باشند. به گزارش تسنیم، وی ادامه داد: البته تعداد اتوبوس‌های سه‌کابین زیاد نیست و این اتوبوس‌ها در خطوطی تردد می‌کنند که مشکل خاصی برای عبور آن‌ها وجود ندارد. این خطوط مستقیم هستند و اتوبوس‌ها در مسیر خود با میادین نیز مشکلی ندارند. شکایت شهرداری سخنگوی شهرداری تهران اعلام کرد: از فردی که مدعی تخریب میادین تهران برای تردد اتوبوس‌های ۲۶متری شده است، شکایت می‌کنیم. عبدالمطهر محمدخانی در نشست خبری خود با اصحاب رسانه که روز دوشنبه ۴آبان برگزار شد، در واکنش به ادعای تخریب میادین برای تردد متروباس‌ها گفت: در اظهارات مربوط به تخریب میادین شهر تهران برای تردد اتوبوس‌های ۲۶متری، چند ادعای نادرست مطرح شده؛ از جمله ادعاهایی درباره تأمین مالی اتوبوس‌ها از بانک مرکزی، تخریب‌ میادین و اینکه قیمت اتوبوس‌ها چند برابر قیمت اصلی است که همگی خلاف واقع هستند. وی ادامه داد: به‌رغم میل باطنی‌ خود برای ورود به موضوعات رسانه‌ای، ناگزیر شدیم در این خصوص از این فرد شکایت حقوقی کنیم؛ با مشخص شدن نتیجه شکایت، تکلیف این موضوع و شایعات مطرح‌شده نیز روشن خواهد شد. محمدخانی تصریح کرد: از منظر اقتصادی، در سخت‌ترین شرایط تاریخ پس از انقلاب هستیم و در این شرایط، دو برابر دوره گذشته، اتوبوس وارد کشور کرده‌ایم. متروباس ۲۶متری بهتر از اتوبوس ۱۸متری می‌پیچد یک عضو شورای اسلامی شهر تهران هم با اشاره به خرید ۷۵ متروباس ۲۶متری برای پایتخت، از ورود تدریجی این ناوگان به کشور خبر داد. به گزارش مهر، محمد آقامیری در چهارصد و چهل و دومین جلسه شورای اسلامی شهر تهران با اشاره به انتشار اخباری در رسانه‌ها مبنی بر عدم کارشناسی از سوی شهرداری در خرید اتوبوس‌ها اظهار داشت: متروباس‌های ۲۶متری به دلیل برخورداری از دو مفصل، بهتر از اتوبوس‌های ۱۸متری گردش می‌کنند؛ ۷۵متروباس ۲۶متری خریداری شده که در مسیر میدان آزادی- پایانه شرق به کار گرفته خواهند شد. دو متروباس در بندرعباس هستند و امور گمرکی آنها در حال انجام است. ۳۰متروباس بارگیری شده و به زودی به بندرعباس می‌رسد و ۳۰متروباس نیز به زودی بارگیری خواهد شد. در مجموع،باید گفت ورود اتوبوس‌های پرظرفیت و برقی به تهران می‌تواند بخشی از نیاز ناوگان فرسوده و شلوغ پایتخت را پاسخ دهد اما ظرفیت ۳۰۰نفره و برقی بودن، بدون ارزیابی مسیر، مزیت به حساب نمی‌آید؛ همان‌طور که طول ۲۶متری هم به‌تنهایی به معنای ناتوانی در گردش نیست. شهرداری می‌گوید بررسی‌ها انجام شده، یک عضو شورا از گردش بهتر متروباس به‌واسطه دو مفصل سخن می‌گوید و رئیس شورا درباره صرفه اقتصادی خرید، تردید دارد. راه خروج از این رفت‌وبرگشتِ ادعاها، نه شکایت و نه تکذیب‌های پیاپی، بلکه انتشار مشخصات فنی خودرو، گزارش ارزیابی مسیر آزادی تا تهران‌پارس و نمایش نتیجه آزمون گردش در میدان‌های موردبحث است. ضمن اینکه این اتوبوس های ۲۶ متری،خود قابلیت ایجاد ترافیک در میادینی مثل فردوسی و انقلاب را دارند تا آن زمان، هر دو گزاره «همه میادین باید تغییر کنند» و «اتوبوس‌های ۲۶متری قطعا بی‌دردسر می‌چرخند» بیش از آن‌که نتیجه محاسبه باشند، ادعاهایی هستند که باید با نقشه و آزمون سنجیده شوند.