خاورمیانه در لبه جنگ؛ فشار نتانیاهو، محاسبات ترامپ و تهدیدهای فزاینده تهران

به گزارش ایلنا به نقل از الجزیره، نشانه‌ها از افزایش احتمال ازسرگیری تقابل نظامی میان ایران و آمریکا حکایت دارد؛ در حالی که نتانیاهو برای ازسرگیری حملات به ایران بر ترامپ فشار می‌آورد، رئیس‌جمهور آمریکا همچنان در حال بررسی گزینه‌های نظامی و دیپلماتیک است و تهران نیز هشدار داده هرگونه جنگ جدید می‌تواند طولانی‌تر و گسترده‌تر از درگیری قبلی باشد.

ترامپ اعلام کرده است که گفت‌وگوی خوبی با بنیامین نتانیاهو داشته و دو طرف درباره ایران رایزنی کرده‌اند. وبگاه آمریکایی آکسیوس نیز به نقل از منابع آمریکایی و اسرائیلی گزارش داد که در این تماس، روند مذاکرات با تهران و زمان احتمالی ازسرگیری عملیات نظامی بررسی شده است.

در همین حال، درباره زمان حمله احتمالی اختلاف‌نظرهایی میان واشنگتن و تل‌آویو وجود دارد. شبکه ۱۲ تلویزیون اسرائیل به نقل از منابع آمریکایی و اسرائیلی گزارش داد نتانیاهو از ترامپ می‌خواهد پس از انتخابات میان‌دوره‌ای آمریکا، زمان مشخصی برای ازسرگیری جنگ تعیین کند؛ زیرا نگران است مذاکرات به کاهش فشارها بر ایران منجر شود. در مقابل، ترامپ ترجیح می‌دهد فرصت بیشتری به مسیر دیپلماسی داده شود.

رئیس‌جمهور آمریکا روز یکشنبه بار دیگر ایران را به حمله نظامی تهدید کرد و در یک گردهمایی انتخاباتی گفت ممکن است ناچار شود ضربه‌ای «کوبنده» به تهران وارد کند، اما زمان آن را مشخص نکرد.

ترامپ همچنین مدعی شد جنگ علیه ایران به‌زودی پایان می‌یابد و آمریکا در جریان عملیات‌های «چکش نیمه‌شب» و «خشم حماسی» توانایی ایران برای غنی‌سازی اورانیوم را نابود کرده است. وی با اشاره به استفاده از بمب‌افکن‌های بی‌۲ در حملات به تأسیسات هسته‌ای ایران، افزایش قیمت نفت را بهایی ناچیز برای تضمین امنیت آمریکا و جهان توصیف کرد.

آماده‌باش اسرائیل برای حمله احتمالی

وبگاه آکسیوس به نقل از منابع خود، گفت‌وگوی ترامپ و نتانیاهو را از سوی یک منبع اسرائیلی «دشوار» و از سوی یک منبع آمریکایی «صریح و مستقیم» توصیف کرد.

روزنامه «یسرائیل‌هیوم» نیز به نقل از یک مقام ارشد گزارش داد کاخ سفید به تصمیم‌گیری درباره احتمال حمله به ایران نزدیک شده است، هرچند تلاش برای دستیابی به راه‌حل دیپلماتیک همچنان در محاسبات واشنگتن نقش دارد.

سازمان رادیو و تلویزیون اسرائیل نیز گزارش داد ترامپ ممکن است طی روزهای آینده دستور ازسرگیری جنگ را صادر کند و ارتش این رژیم آمادگی‌های تهاجمی و دفاعی خود را تکمیل کرده است.

بر اساس این گزارش، انتقال مهمات و موشک‌های رهگیر از آمریکا، اروپا و برخی کشورهای دیگر بخشی از این آمادگی‌ها بوده است. همچنین مقام‌های ارشد نظامی آمریکا و اسرائیل در روزهای اخیر درباره هماهنگی‌های امنیتی و نظامی گفت‌وگو کرده‌اند.

منابع این رسانه احتمال داده‌اند عملیات آینده تأسیسات هسته‌ای و زیرساخت‌های انرژی ایران را هدف قرار دهد و پس از انتخابات میان‌دوره‌ای آمریکا آغاز شود. اسرائیل همچنین با برخی کشورهای عضو توافق‌نامه‌های ابراهیم درباره هماهنگی و آمادگی برای کارزار نظامی احتمالی رایزنی می‌کند.

نشریه «آتلانتیک» نیز به نقل از مشاوران و مقام‌های نزدیک به ترامپ گزارش داد دور جدید حملات علیه ایران ممکن است مدت کوتاهی پس از انتخابات میان‌دوره‌ای آغاز شود. به نوشته این نشریه، واشنگتن امیدوار است تهدید نظامی، تهران را به بازگشت به مذاکرات وادار کند.

این نشریه به نقل از مقام‌های پنتاگون نوشت گزینه‌های نظامی پیش روی ترامپ شامل حملاتی با مدت‌زمان چند ساعت تا چند هفته است؛ گزینه‌هایی که هر یک با دشواری‌ها و پیامدهای خاص خود همراه هستند.

آتلانتیک همچنین مدعی شد ترامپ جنگ با ایران را یکی از عوامل مشکلات سیاسی خود می‌داند و در پی پاسخگو کردن افرادی است که به او اطمینان داده بودند این جنگ سریع و قاطع به پایان خواهد رسید.

در همین راستا، روزنامه معاریو از آماده‌باش ارتش اسرائیل برای احتمال رویارویی نظامی با ایران طی روزهای آینده خبر داد. شبکه ۱۳ تلویزیون اسرائیل نیز مدعی شد حدود ۲۰۰ هواپیمای سوخت‌رسان آمریکایی در اسرائیل و مناطق پیرامونی آن مستقر شده‌اند.

این شبکه به نقل از برآوردهای ارتش اسرائیل همچنین ادعا کرد ایران حدود یک‌هزار و ۵۰۰ موشک زمین‌به‌زمین و ۳۰۰ سکوی پرتاب در اختیار دارد و ماهانه ده‌ها موشک جدید تولید می‌کند.

هشدار تهران درباره جنگی طولانی‌تر و گسترده‌تر

در مقابل، مقام‌های ایرانی در واکنش به تهدیدهای آمریکا و اسرائیل تأکید کرده‌اند هرگونه حمله جدید با پاسخی قاطع روبه‌رو خواهد شد و جنگ احتمالی آینده می‌تواند طولانی‌تر از درگیری قبلی باشد.

محمد اکرمی‌نیا، سخنگوی ارتش جمهوری اسلامی ایران، اعلام کرد در صورت وقوع جنگ جدید، آمریکا قادر نخواهد بود زمان پایان درگیری یا شرایط آن را تعیین کند.

مهرداد اخلاقی، وزیر دفاع ایران نیز با تأکید بر اینکه پاسخ تهران به هرگونه حمله متناسب، قاطع و اثرگذار خواهد بود، گفت طرف تهدیدکننده نمی‌تواند ابعاد، زمان و پیامدهای واکنش ایران را تعیین کند.

حسین محبی، سخنگوی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی نیز هشدار داد هرگونه درگیری با آمریکا محدود به یک منطقه جغرافیایی نخواهد بود و اهداف گسترده‌ای برای وارد کردن خسارت به طرف مقابل تعیین شده است.

این مواضع پس از انتشار بیانیه‌ آیت‌الله سید مجتبی خامنه‌ای، رهبر جمهوری اسلامی ایران، مطرح شد که در آن به آمریکا و اسرائیل درباره هرگونه حمله جدید هشدار داده شده و بر پاسخ نیروهای مسلح بدون محدودیت جغرافیایی تأکید شده بود. در این بیانیه همچنین بر گسترش فهرست اهداف ایران برای دربرگرفتن دارایی‌های مادی و غیرمادی آمریکا و اسرائیل تأکید شده بود.

دیپلماسی در سایه تهدیدهای نظامی

با وجود افزایش تهدیدها، تلاش‌های دیپلماتیک با میانجی‌گری قطر همچنان ادامه دارد، هرچند اختلاف‌نظرها درباره امکان دستیابی به توافق پابرجاست.

مارکو روبیو، وزیر خارجه آمریکا، روز شنبه اعلام کرد ترامپ هنوز درباره حمله مجدد به ایران تصمیمی نگرفته و واشنگتن با وجود دشواری مذاکرات، همچنان از راه‌حل دیپلماتیک استقبال می‌کند.

در مقابل، عباس عراقچی، وزیر امور خارجه ایران، گفت تهران در شرایط کنونی ضرورتی برای دیدار با طرف آمریکایی نمی‌بیند و شروط ایران برای توافق روشن است. وی با اشاره به ادامه رایزنی میانجی‌ها تأکید کرد ایران هم برای دیپلماسی و هم برای دفاع از خود آمادگی دارد.

هم‌زمان، انور قرقاش، مشاور رئیس امارات، ابراز امیدواری کرد تلاش‌های دیپلماتیک به توافقی برای پایان جنگ منجر شود. وی تأکید کرد امارات خواهان دور جدیدی از درگیری نیست، اما برای بدترین سناریو نیز آمادگی دارد.

نتانیاهو نیز پس از انتخابات پارلمانی اسرائیل از آنچه «فرصتی تاریخی و تکرارنشدنی» برای سرنگونی حکومت ایران خواند، سخن گفت.

جنگ کنونی ۲۸ فوریه (۱۰ اسفند ۱۴۰۴) با حملات مشترک آمریکا و اسرائیل به ایران آغاز شد و تهران نیز در پاسخ، اهدافی را در کشورهای عربی حاشیه خلیج فارس که متحد واشنگتن هستند، هدف قرار داد.

پس از حدود ۴۰ روز درگیری، در آوریل (فروردین و اردیبهشت ۱۴۰۵) آتش‌بس برقرار شد. همچنین در ژوئن (خرداد و تیر) توافقی با هدف پایان دائمی جنگ حاصل شد، اما این توافق در تابستان فروپاشید.

در مرحله اخیر تنش‌ها، تنگه هرمز به محور اصلی تقابل تبدیل شده است؛ ایران محدودیت‌هایی بر تردد دریایی در این آبراه اعمال کرده و آمریکا نیز برای افزایش فشار اقتصادی بر تهران، بنادر ایران را تحت محاصره قرار داده است.