مصرف طولانی‌مدت مسکن‌ها خطری برای معده دارد

دارو‌های مسکن از پرمصرف‌ترین دارو‌ها در جهان هستند و برای کاهش درد‌های عضلانی، سردرد، درد‌های مفصلی و بسیاری از مشکلات دیگر مورد استفاده قرار می‌گیرند. با این حال، همه مسکن‌ها عملکرد و عوارض یکسانی ندارند و برخی از آنها می‌توانند بر پوشش محافظ معده تأثیر بگذارند.

دارو‌هایی مانند ایبوپروفن، ناپروکسن و دیکلوفناک در گروه دارو‌های ضدالتهاب غیراستروئیدی قرار می‌گیرند. این دارو‌ها با مهار آنزیم‌های مؤثر در تولید پروستاگلاندین‌ها، درد و التهاب را کاهش می‌دهند؛ اما همین سازوکار ممکن است تولید برخی مواد محافظ مخاط معده را نیز کم کند.

چگونه مسکن‌ها به معده آسیب می‌زنند؟

پوشش داخلی معده به کمک لایه مخاطی و سازوکار‌های دفاعی مختلف از بافت آن در برابر اسید محافظت می‌کند. برخی مسکن‌های ضدالتهابی می‌توانند این دفاع طبیعی را تضعیف کنند و احتمال التهاب، زخم و خون‌ریزی را افزایش دهند.

این خطر در افرادی که دوز‌های بالا مصرف می‌کنند، برای مدت طولانی به دارو نیاز دارند یا سابقه زخم معده و خون‌ریزی گوارشی دارند، بیشتر است. مصرف هم‌زمان دارو‌های ضدانعقاد یا برخی دارو‌های دیگر نیز ممکن است احتمال عوارض را افزایش دهد.

آیا زخم معده همیشه با درد همراه است؟

خیر. زخم ناشی از مصرف مسکن‌ها ممکن است در برخی افراد بدون علامت واضح ایجاد شود. در نتیجه، نبود درد معده لزوماً به معنای نبود آسیب گوارشی نیست.

درد یا سوزش بالای شکم، تهوع و احساس ناراحتی گوارشی از علائم احتمالی هستند؛ اما استفراغ خونی، مدفوع سیاه و قیری یا ضعف و سرگیجه شدید می‌توانند نشانه خون‌ریزی گوارشی باشند و نیازمند رسیدگی فوری پزشکی هستند.

چگونه خطر عوارض مسکن‌ها را کاهش دهیم؟

برای مصرف ایمن‌تر این داروها، رعایت چند نکته ضروری است:

مسکن را با کمترین دوز مؤثر و برای کوتاه‌ترین مدت مورد نیاز مصرف کنید.

بدون مشورت پزشک، چند داروی ضدالتهاب مانند ایبوپروفن و ناپروکسن را هم‌زمان مصرف نکنید.

در صورت سابقه زخم معده، بیماری کلیوی یا مصرف دارو‌های رقیق‌کننده خون، پیش از مصرف مسکن با پزشک یا داروساز مشورت کنید.

برای کاهش درد‌های مکرر، به‌جای افزایش خودسرانه دوز دارو، علت اصلی درد را بررسی کنید.

در صورت تجویز طولانی‌مدت، درباره ضرورت درمان محافظ معده با پزشک مشورت کنید.

مصرف مسکن همراه غذا ممکن است ناراحتی معده را در برخی افراد کاهش دهد، اما به‌طور قابل‌اعتماد از ایجاد زخم یا خون‌ریزی جلوگیری نمی‌کند.

آیا همه مسکن‌ها برای معده خطر یکسانی دارند؟

خیر. میزان خطر به نوع دارو، دوز، مدت مصرف و وضعیت سلامت فرد بستگی دارد. برای مثال، استامینوفن در دوز‌های توصیه‌شده معمولاً خطر زخم معده کمتری نسبت به دارو‌های ضدالتهاب غیراستروئیدی دارد، اما مصرف بیش از حد آن می‌تواند آسیب جدی کبدی ایجاد کند.

بنابراین، انتخاب مسکن مناسب باید با توجه به علت درد، بیماری‌های زمینه‌ای و سایر دارو‌های مصرفی انجام شود.

جمع‌بندی

مصرف مکرر برخی مسکن‌ها می‌تواند به پوشش محافظ معده آسیب بزند و خطر زخم یا خون‌ریزی گوارشی را افزایش دهد؛ حتی در مواردی که علائم اولیه واضح نیستند. پرهیز از خوددرمانی، رعایت دوز مناسب و بررسی علت درد‌های مداوم، از مهم‌ترین راهکار‌ها برای کاهش این خطر است.

منبع: بهداشت نیوز