هشدار جدی ساتیا نادلا: وابستگی مطلق شرکت‌ها به مدل‌های هوش مصنوعی، آینده کسب‌وکارها را به نابودی می‌کشاند

مایکروسافت بار دیگر نسبت به وابستگی کامل شرکت‌ها به یک ارائه‌دهنده هوش مصنوعی هشدار داده است. «ساتیا نادلا»، مدیرعامل مایکروسافت، معتقد است سازمان‌هایی که تمام زیرساخت و فرآیندهای هوش مصنوعی خود را به یک آزمایشگاه یا توسعه‌دهنده مدل‌های هوش مصنوعی وابسته کنند، در بلندمدت با خطر از دست دادن استقلال و حتی بقای کسب‌وکار خود روبه‌رو خواهند شد.

نادلا در گفت‌وگو با برنامه «GPS» شبکه CNN، دیدگاه خود را درباره آینده هوش مصنوعی در سازمان‌ها تشریح کرد. او در پاسخ به پرسش «فرید زکریا» درباره خطرات وابستگی بیش از حد به یک ارائه‌دهنده مدل‌های هوش مصنوعی، تأکید کرد شرکت‌ها باید کنترل کامل داده‌ها، دستورها (Promptها) و اطلاعات مرتبط با استفاده از مدل‌های هوش مصنوعی را در اختیار خود نگه دارند.

به گزارش ایتنا، به گفته مدیرعامل مایکروسافت، سازمان‌ها باید به‌گونه‌ای زیرساخت خود را طراحی کنند که تمام فراداده‌های مربوط به تعامل با مدل‌های هوش مصنوعی در اختیار خودشان باقی بماند. او توضیح داد که چنین داده‌هایی در آینده می‌تواند برای آموزش مدل‌های اختصاصی یا سفارشی‌سازی مدل‌های متن‌باز مورد استفاده قرار گیرد.

نادلا در ادامه هشدار داد: «هر شرکتی که این سطح از کنترل را در اختیار نداشته باشد، در نهایت دیگر یک شرکت واقعی نخواهد بود؛ زیرا در عمل، فرآیند تفکر خود را به دیگران واگذار کرده است.»

وابستگی به یک مدل، ریسک راهبردی است

از دیدگاه نادلا، شرکت‌ها نباید تنها به مدل‌های اختصاصی شرکت‌های بزرگ هوش مصنوعی متکی باشند. او معتقد است سازمان‌ها باید لایه‌ای مستقل میان زیرساخت خود و مدل‌های هوش مصنوعی ایجاد کنند؛ لایه‌ای که بتواند دستورها، حافظه، زمینه و سایر اطلاعات را از خود مدل جدا نگه دارد.

براساس گزارش Techcrunch، وی همچنین استفاده انحصاری از ابزارهای برنامه‌نویسی اختصاصی توسعه‌دهندگان مدل‌های هوش مصنوعی را اقدامی پرریسک دانست. ابزارهایی مانند Claude Code متعلق به Anthropic و ChatGPT Codex از OpenAI از جمله نمونه‌هایی هستند که نادلا به آن‌ها اشاره کرد.

او تأکید کرد: «اگر لایه اجرایی، حافظه و زمینه را از مدل جدا نگه دارید، می‌توانید به‌صورت هم‌زمان از چندین مدل برای وظایف مختلف استفاده کنید. در چنین شرایطی، حتی اگر یک مدل از دسترس خارج شود یا دیگر قابل استفاده نباشد، همچنان کنترل آینده فناوری خود را در اختیار خواهید داشت.»

مایکروسافت؛ ذی‌نفع این رویکرد

این اظهارات در حالی مطرح می‌شود که مایکروسافت یکی از بزرگ‌ترین سرمایه‌گذاران دو شرکت پیشرو حوزه هوش مصنوعی، یعنی OpenAI و Anthropic، به شمار می‌رود. از سوی دیگر، سرویس‌های ابری این شرکت نیز زیرساخت‌هایی را ارائه می‌کنند که امکان مدیریت هم‌زمان چندین مدل هوش مصنوعی را برای سازمان‌ها فراهم می‌سازد.

در نتیجه، توصیه‌های نادلا علاوه بر جنبه فنی، با منافع تجاری مایکروسافت نیز همسو است. با این حال، بسیاری از کارشناسان معتقدند هشدار او از منظر راهبردی قابل تأمل است؛ زیرا شرکت‌ها به‌تدریج به سمت استفاده از مدل‌های متن‌باز، مدل‌های ارزان‌تر و زیرساخت‌های چندمدلی حرکت می‌کنند تا وابستگی خود را به یک ارائه‌دهنده کاهش دهند.

نگرانی از تبدیل ارائه‌دهندگان هوش مصنوعی به رقیب مشتریان

نادلا همچنین به تهدید دیگری اشاره کرد؛ اینکه شرکت‌های توسعه‌دهنده مدل‌های هوش مصنوعی ممکن است در آینده، با استفاده از اطلاعات و الگوهای کاری مشتریان خود، خدمات یا محصولات مشابهی ارائه دهند و به رقیب مستقیم آن‌ها تبدیل شوند.

این نگرانی پیش‌تر نیز در اکوسیستم استارتاپی مطرح شده بود. برای نمونه، در ماه مه (اردیبهشت/خرداد) و هم‌زمان با پیشنهاد سم آلتمن، مدیرعامل OpenAI، برای ارائه اعتبار رایگان هوش مصنوعی به استارتاپ‌های شتاب‌دهنده Y Combinator، «جیسون کالاکانیس» سرمایه‌گذار شناخته‌شده حوزه فناوری هشدار داده بود که استارتاپ‌ها باید مراقب باشند؛ زیرا احتمال دارد ارائه‌دهندگان مدل‌های هوش مصنوعی پس از آشنایی با ایده‌ها و محصولات آن‌ها، خدمات مشابهی توسعه دهند.

تفاوت نگاه نادلا به کاربران عادی و شرکت‌ها

علیرغم این هشدارها، نادلا میان کاربران سازمانی و مصرف‌کنندگان عادی تفاوت قائل شد. او در پاسخ به پرسشی درباره حفاظت از داده‌های کاربران عادی گفت که در بسیاری از خدمات رایگان، اشتراک‌گذاری بخشی از داده‌های کاربران بخشی از مدل اقتصادی سرویس محسوب می‌شود.

به گفته وی، در فضای خدمات مصرف‌کننده معمولاً نوعی مبادله ارزش وجود دارد؛ به این معنا که کاربران در ازای دریافت خدمات رایگان، بخشی از داده‌های خود را در اختیار ارائه‌دهندگان سرویس قرار می‌دهند؛ مدلی که سال‌هاست مبنای فعالیت بسیاری از پلتفرم‌های تبلیغاتی و خدمات آنلاین بوده است.