پایان عملیات مرمت تخصصی چهار قبضه تفنگ تاریخی صفوی و قاجاری در موزه بزرگ خراسان

سرپرست معاونت میراث‌فرهنگی اداره کل میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی خراسان رضوی ادامه داد: این ویژگی‌ها علاوه بر ارزش تاریخی، بیانگر پیشرفت فناوری ساخت سلاح، هنر فلزکاری و مهارت استادکاران ایرانی در ساخت تجهیزات دفاعی طی سده‌های گذشته است.

حلاج‌مقدم تصریح کرد: این آثار به دلیل گذر زمان، شرایط نامناسب نگهداری، فرسودگی اجزای چوبی و فلزی، آلودگی‌های سطحی و ناپایداری برخی قطعات، نیازمند انجام اقدامات حفاظتی و مرمتی بودند. بر همین اساس، پس از مستندسازی کامل، آسیب‌شناسی و مطالعات تخصصی، عملیات مرمت با رعایت اصول علمی حفاظت، رویکرد حداقل مداخله و حفظ اصالت تاریخی آثار انجام شد.

همچنین مژگان موسی‌زاده مسئول آزمایشگاه مرمت معاونت میراث‌فرهنگی اداره کل میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی خراسان رضوی در این باره گفت: در این پروژه، پاکسازی کنترل‌شده سطوح، تثبیت خوردگی‌های فلزی، حفاظت از ساختار ارزشمند فولادهای دمشقی، استحکام‌بخشی اجزای چوبی، تثبیت کتیبه‌ها و تزئینات، اصلاح اتصالات ناپایدار و آماده‌سازی آثار برای نگهداری و نمایش موزه‌ای از مهم‌ترین اقدامات انجام‌شده بود.

او با اشاره به اهمیت این مجموعه اظهار کرد: «مرمت این آثار صرفاً حفاظت از چند قبضه سلاح تاریخی نیست، بلکه پاسداری از بخشی از حافظه تاریخی، هویت ملی و میراث فرهنگی ایران است. این تفنگ‌ها با برخورداری از فولادهای دمشقی، کتیبه‌های ارزشمند و تزئینات هنرمندانه، اسناد مادی دانش فنی، هنر صنعتگران و فرهنگ دفاعی ایرانیان به شمار می‌روند.

موسی‌زاده تصریح کرد: مطالعه این آثار نشان می‌دهد که ایرانیان از گذشته‌های دور، در کنار توجه به هنر، صنعت و فناوری، دفاع از سرزمین، حفظ امنیت و صیانت از استقلال کشور را از مهم‌ترین ارزش‌های خود دانسته‌اند و این نگرش در ساخت، تزیین و تکامل تجهیزات دفاعی نیز بازتاب یافته است. از این منظر، این آثار تنها ابزار جنگی نیستند، بلکه بخشی از روایت تمدنی ایران در حوزه امنیت، دفاع و پاسداری از سرزمین محسوب می‌شوند.

او گفت: نظر به ضرورت تبیین این مفاهیم برای نسل امروز «یکی از رسالت‌های موزه‌های معاصر، فراتر از نمایش صرف اشیا و روایت مفاهیم فرهنگی و تاریخی از طریق آثار است، بر همین اساس، برنامه‌ریزی شده است تا در آینده، این مجموعه در قالب یک نمایش موزه‌ای مفهومی با محوریت «دفاع، امنیت و پاسداری از ایران» معرفی شود؛ رویکردی که در آن هر تفنگ، علاوه بر ارزش تاریخی و هنری خود، به‌عنوان سندی از تاریخ دفاع، فناوری، خودکفایی، هویت ملی و تلاش ایرانیان برای حفظ تمامیت ارضی کشور تفسیر و ارائه خواهد شد.

موسی زاده تأکید کرد: چنین نمایشگاهی می‌تواند با گردآوری سلاح‌های تاریخی، تجهیزات دفاعی، اسناد، آثار مرمت‌شده و روایت‌های مستند، تصویری منسجم از سیر تحول فرهنگ دفاع و امنیت در ایران ارائه کند و نشان دهد که پاسداری از ایران، ریشه‌ای عمیق در تاریخ، فرهنگ و تمدن این سرزمین دارد. این پروژه در راستای برنامه‌های تخصصی حفاظت از میراث فرهنگی منقول اداره‌کل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی خراسان رضوی و با هدف صیانت از میراث دفاعی ایران، توسعه پژوهش‌های تاریخی، ارتقای روایت‌های موزه‌ای و زمینه‌سازی برای شکل‌گیری نمایشگاه‌های مفهومی در حوزه دفاع، امنیت و هویت ملی اجرا شده است. این رویکرد، مرمت آثار را از یک اقدام صرفاً حفاظتی فراتر برده و آن را به بستری برای انتقال دانش، تقویت هویت ملی و معرفی پیشینه تاریخی فرهنگ دفاع و امنیت ایران به نسل‌های آینده تبدیل می‌کند.