درگیری‌های اتیوپی چگونه فراتر از تیگرای گسترش یافت؟ (نقشه‌ها و نمودارها)

درگیری‌ها در شمال اتیوپی تشدید می‌شود، تقریباً چهار سال پس از توافق صلح که به جنگ ویرانگر دو ساله در منطقه تیگرای این کشور پایان داد.

این درگیری به مناطق همسایه آمhara و Afar نیز گسترش یافته است. نیروهای وفادار به دولت می‌گویند شهر استراتژیک Alamata، تیگرای را در 28 سپتامبر تصرف کرده‌اند، در حالی که نیروهای تیگرای به منطقه Afar نفوذ کرده‌اند.

ارتباطات در بیشتر مناطق تیگرای قطع شده و پروازهای تجاری به حالت تعلیق درآمده است که باعث جدایی خانواده‌ها و مانع عملیات‌های بشردوستانه می‌شود.

رئیس ارتش اتیوپی، اریتره، ارتش سودان و مصر را به حمایت از گروه‌های مسلح متهم کرده است و از وقوع جنگ منطقه‌ای گسترده‌تر ابراز نگرانی کرده است. همه کشورها این اتهامات را رد کرده‌اند و مصر اضافه کرده است که کاملاً به حاکمیت کشورهای همسایه احترام می‌گذارد.

در این توضیح بصری، الجزیره نقشه محل درگیری‌ها، طرف‌های درگیر و نحوه رسیدن اتیوپی به اینجا را ترسیم می‌کند.

محل درگیری‌ها کجاست؟

درگیری‌ها در سه منطقه در شمال اتیوپی متمرکز است: تیگرای، آمhara و Afar. به جای یک میدان نبرد واحد، چندین جبهه فعال وجود دارد.

در جنوب تیگرای، نیروهای دولتی و متحدانشان Alamata، شهر استراتژیک در حدود 120 کیلومتری (75 مایلی) جنوب پایتخت منطقه، مکله را به دست گرفته‌اند.

این شهر یک مرکز تدارکات برای نیروها، سوخت و غذا در نزدیکی مرز تیگرای با آمhara است.

در 22 سپتامبر، بین 15 تا 17 حمله پهپادی به Alamata، از جمله چندین مدرسه و یک بیمارستان، اصابت کرد، طبق گزارش ناظر درگیری ACLED.

در غرب، جبهه جداگانه‌ای در نزدیکی رودخانه Tekeze در غرب تیگرای، منطقه‌ای که مورد اختلاف بین تیگرای و آمhara است، گشوده شده است.

درگیری‌ها همچنین به شمال آمhara، در اطراف Kobo و Gidan در منطقه North Wello و Sekota در منطقه Wag Hemra گسترش یافته است که نیروهای دولتی در 27 سپتامبر آن را بازپس گرفتند.

در شرق دورتر، نیروهای تیگرای و گروه مسلح Afar، Ugugumo به Afar پیشروی کرده‌اند، جایی که در امتداد مرز تیگرای-Afar و در اطراف Erebti و Abala درگیری گزارش شده است.

این پیشروی مهم است زیرا می‌تواند کریدور Semera-Djibouti، مسیر اصلی واردات اتیوپی، از جمله سوخت را تهدید کند.

کدام گروه‌های اصلی در حال مبارزه هستند؟

هفت گروه سیاسی و مسلح اتیوپی اتحاد را در 20 سپتامبر اعلام کردند که هدف آن سرنگونی نخست وزیر آبی احمد و ایجاد یک دولت انتقالی فراگیر است.

این گروه «نیروهای مردمی اتیوپی برای بقا» یا «اتحاد برای بقا» نامیده می‌شود. اعضای آن عبارتند از:

جبهه رهایی‌بخش مردم تیگرای (TPLF): نیروی نظامی اصلی این اتحاد، که جنگجویان آن آخرین تهاجم را آغاز کردند. این گروه نزدیک به سه دهه بر سیاست اتیوپی تسلط داشت قبل از اینکه آبی در سال 2018 به قدرت برسد. جنگ بین TPLF و نیروهای فدرال در نوامبر 2020 آغاز شد.

جنبش ملی آمhara Fano: ائتلافی از جناح‌های Fano که در سال 2023 علیه دولت آبی روی گردانده‌اند، پس از مبارزه در کنار نیروهای فدرال در طول جنگ تیگرای.

ارتش رهایی‌بخش اورومو (OLA): این گروه از سال 2018 با نیروهای فدرال در اورومیا مبارزه می‌کند و خواستار خودمختاری بیشتر برای اورومو است.

سایر گروه‌های نام‌برده در این اتحاد عبارتند از جبهه ملی رهایی اورومو (ONLF)، جبهه دموکراتیک متحد انقلابی Afar (که به Ugugumo نیز شناخته می‌شود)، جنبش رهایی‌بخش مردم Benishangul و جنبش دموکراتیک مردم Gumuz. در 25 سپتامبر، جبهه ملی رهایی Sidama اعلام کرد که به این اتحاد خواهد پیوست.

عضویت در این اتحاد مورد مناقشه است. طبق گفته Jalale Getachew Birru، تحلیلگر ارشد آفریقای شرقی در ACLED، جنبش دموکراتیک مردم Gumuz ادعا کرده است که به این اتحاد نپیوسته است و می‌گوید بال مسلح ندارد. ONLF نیز دچار انشعاب شده است: یک جناح از این اتحاد حمایت می‌کند، در حالی که جناح دیگر می‌گوید بخشی از آن نیست. OLA نشان داده است که علاقه اصلی آن سرنگونی دولت است تا مشارکت در عملیات نظامی هماهنگ.

ACLED می‌گوید تنها سه عضو، TPLF، جنبش ملی آمhara Fano و Ugugumo، تا 26 سپتامبر با نیروهای فدرال درگیر بودند.

در بیانیه تاسیس خود، این اتحاد دولت را به «حاکمیت دیکتاتوری» متهم کرد. این گروه گفت که یک دولت انتقالی به جنگ‌های این کشور پایان خواهد داد، حقوق را محافظت می‌کند و یک گفتگوی ملی را آغاز خواهد کرد.

مناطق اتیوپی چه هستند؟

اتیوپی کشوری محصور در خشکی در شاخ آفریقا است که با اریتره، سودان، سودان جنوبی، کنیا، سومالی و جیبوتی مرز دارد. با حدود 139 میلیون نفر، دومین کشور پرجمعیت آفریقا پس از نیجریه است.

این کشور همچنین یکی از متنوع‌ترین کشورهای قومی جهان است که بیش از 80 گروه دارد. اورومو بزرگترین گروه است که حدود 35 درصد از جمعیت را تشکیل می‌دهد، پس از آن آمhara با حدود 24 درصد. سایر گروه‌های اصلی شامل سومالی (7 درصد)، تیگرایان (6 درصد) و Sidama (4 درصد) است.

اتیوپی به 12 ایالت منطقه‌ای و دو شهر منشوردار، آدیس آبابا و Dire Dawa تقسیم شده است. سیستم فدرال که در سال 1992 معرفی شد و در قانون اساسی 1994 به طور رسمی ثبت شد، عمدتاً از تقسیمات قومی و زبانی پیروی می‌کند.

چگونه به اینجا رسیدیم؟

درگیری‌های تجدید شده ناشی از تنش‌های سیاسی و ارضی است که پس از جنگ اتیوپی 2020-2022 در تیگرای حل نشده باقی مانده است. جبهه رهایی‌بخش مردم تیگرای (TPLF) و دولت فدرال در مورد کنترل سیاسی، امنیت و قلمرو مورد مناقشه اختلاف نظر دارند.

تنش‌ها ماه‌هاست که در حال افزایش بوده است. طبق گزارش ناظر درگیری ACLED، درگیری بین نیروهای تیگرای و فدرال در نزدیکی مرز سودان در 1 آگوست آغاز شد و پس از آن حملات پهپادی فدرال و استقرار نیروهای تیگرای دنبال شد.

در سپتامبر، نیروهای تیگرای تانک‌ها و توپخانه را به سمت جنوب منتقل کردند. گزارش‌هایی از بسیج مجدد و بسیج اجباری در تیگرای نیز وجود داشت.

در 20 سپتامبر، TPLF و شش گروه سیاسی و مسلح دیگر «نیروهای مردمی اتیوپی برای بقا» را اعلام کردند که هدف آن سرنگونی دولت آبی و ایجاد یک دولت انتقالی است.

سه روز بعد، در 23 سپتامبر، درگیری‌ها به شدت تشدید شد. نیروهای تیگرای فرودگاه‌های مکله، Axum و Shire را به دست گرفتند و به Afar و آمhara همسایه نفوذ کردند. دولت می‌گوید TPLF یک «حمله همه‌جانبه» را آغاز کرده است. TPLF می‌گوید در حال جنگ دفاعی است و دولت فدرال را به حمله با هواپیما، پهپاد و توپخانه متهم می‌کند.

نویسنده: مریم علی