پل جدید مرزی چین و کره شمالی ممکن است تاثیر چندانی بر تجارت نداشته باشد

همزمان با افتتاح پل جدید رودخانه یالو این هفته توسط چین و کره شمالی، مقامات این گذر مرزی جدید را به عنوان رویدادی مهم توصیف کردند.

لی کیانگ، نخست وزیر چین، گفت که این پل 3 کیلومتری که داندونگ چین را به سینویجو کره شمالی متصل می‌کند، «به طور چشمگیری» تجارت را «تقویت» و «پیوندهای عاطفی» را «تقویت» خواهد کرد.

پاک ته سونگ، نخست وزیر کره شمالی، ابراز اعتقاد کرد که این گذر مرزی «پیشرفت به سوی رفاه دو کشور» را «تسریع» و «نشاط تازه‌ای» به همکاری‌های اقتصادی آنها خواهد بخشید.

تحلیلگران روابط چین و کره شمالی دیدگاه محتاطانه تری دارند.

در حالی که این پل نماد ملموسی از تلاش‌های چین و کره شمالی برای احیای روابطی است که از اوج دوران جنگ سرد خود فاصله گرفته است، چشم‌انداز تجارت به دلیل موانعی از جمله تحریم‌های بین‌المللی و رهبری کره شمالی که اولویت را به امنیت می‌دهد، محدود است، کارشناسان می‌گویند.

«این نشان دهنده تلاش تازه چین برای تقویت روابط خود با کره شمالی در زمانی است که آرایش‌های منطقه‌ای در حال تغییر است»، فیلیپ پارک، استاد دانشگاه مطالعات کره شمالی در سئول، کره جنوبی، به الجزیره گفت.

«اما اینکه این امر منجر به ادغام اقتصادی عمیق‌تر، وابستگی بیشتر کره شمالی یا تغییر قابل توجه در جهت‌گیری استراتژیک پیونگ یانگ شود، هنوز جای سوال دارد.

«این پل می‌تواند تجارت و لجستیک را تسهیل کند، اما تحریم‌های بین‌المللی را لغو نمی‌کند»، پارک افزود.

چین که نیروهایش در جنگ کره 1950-1953 در کنار پیونگ یانگ جنگیده‌اند، مدت‌هاست که مهم‌ترین حامی اقتصادی کره شمالی بوده است.

چین تا 95 درصد از تجارت رسمی با این کشور منزوی را تشکیل می‌دهد که یکی از منزوی‌ترین کشورهای جهان از نظر دیپلماتیک و اقتصادی است.

قبل از افتتاح رسمی پل چهار خطه رودخانه یالو جدید در روز پنجشنبه، حمل و نقل کالا از طریق جاده و راه‌آهن بین داندونگ و سینویجو، مسیر اصلی تجارت چین و کره شمالی، به طور انحصاری از طریق پل قدیمی دوستی چین و کره انجام می‌شد.

این پل که در سال 1943 افتتاح شد، دارای یک جاده یک طرفه و یک خط ریلی است و تنها می‌تواند وسایل نقلیه‌ای با وزن حداکثر 20 تن را حمل کند.

جائه وو جو، استاد سیاست خارجی چین در دانشگاه کیونگ هی در سئول، گفت که پل جدید می‌تواند تجارت بین دو طرف را «به طور چشمگیری» افزایش دهد، از جمله انتقال قطعات ممنوعه تحت تحریم‌های برنامه هسته‌ای و موشکی پیونگ یانگ.

«بنابراین افتتاح این پل با چین واقعاً مهم است»، جو به الجزیره گفت.

پس از ایجاد تنش در پی آزمایش‌های هسته‌ای کره شمالی در اواسط دهه 2000، روابط پکن-پیونگ یانگ تحت ریاست شی جین پینگ و کیم جونگ اون، رهبر کره شمالی، گرم شده است.

در آخرین دیدار شی و کیم در ماه ژوئن، هفتمین نشست آنها از سال 2018، رهبران بر تعامل در زمینه‌هایی از جمله تجارت، دفاع، کشاورزی، حقوق، علم و فناوری توافق کردند.

تحلیلگران تا حدی تعامل عمیق‌تر پکن با پیونگ یانگ را واکنشی به روابط رو به رشد اخیر کره شمالی با مسکو، از جمله اعزام هزاران سرباز کره شمالی به خط مقدم جنگ روسیه در اوکراین، تلقی کرده‌اند.

ماه گذشته، مقامات کره شمالی و روسیه اولین پل جاده‌ای را که کشورهایشان را از طریق رودخانه تومن به هم متصل می‌کند، افتتاح کردند.

شی جین پینگ، رئیس جمهور چین، در کنار کیم جونگ اون، رهبر کره شمالی، در مراسمی در پکن در 3 سپتامبر 2025 قدم می‌زنند [Mahesh Kumar/AP]

تجارت دوجانبه کره شمالی و چین در سال 2025 به میزان 25 درصد رشد کرد و به 2.74 میلیارد دلار رسید، طبق آمار اداره کل گمرک چین.

تجارت دوجانبه در سال 2026 به رشد خود ادامه داده و در نیمه اول سال تقریباً 20 درصد افزایش یافته و به 1.5 میلیارد دلار رسیده است که این امر آن را در مسیر رسیدن به بالاترین حجم از زمان شروع همه‌گیری COVID-19 قرار می‌دهد.

اما در حالی که در حال رشد است، تجارت در مقایسه با تجارت جهانی نسبتاً ناچیز است.

با تجارت کلی چین که در سال 2025 به 6.36 تریلیون دلار رسید، سهم کره شمالی کمی بیش از 0.04 درصد بود.

تجارت رسمی بین دو همسایه نیز همچنان به طور قابل توجهی کمتر از اوج خود در دهه 2010 است.

تجارت در طول بیشتر دهه بین 5 تا 6 میلیارد دلار در نوسان بود و در سال 2013 به 6.45 میلیارد دلار رسید.

اقتصاددانان دلایلی برای کاهش تجارت از جمله تحریم‌های سختگیرانه‌تر و کاهش وابستگی چین به واردات در راستای تلاش‌های آن برای تقویت خودکفایی اقتصادی ارائه کرده‌اند.

کریستوفر گرین، مشاور ارشد درگروه بین‌المللی بحران، گفت که اهمیت افتتاح گذر مرزی جدید نباید اغراق‌آمیز تلقی شود، با توجه به اینکه تجارت چین و کره شمالی «در اساس توسط سیاست تعیین می‌شود».

«عدم وجود مسیرهای حمل و نقل فرامرزی مانع اصلی نیست»، گرین به الجزیره گفت.

«اگر افتتاح پل نشان دهنده تمایل سیاسی در هر دو طرف برای پوشش سیاسی افزایش حجم تجارت باشد، افزایش تجارت باید دنبال شود»، گرین گفت و تعامل تا کنون را «تعامل اقتصادی با ثبات» توصیف کرد.

«زمان نشان خواهد داد. اما کلید آن سیاست امنیت ملی است، نه اقتصاد.»

خودروها از روی پل جدیدی که چین و کره شمالی را به هم متصل می‌کند در استان کره شمالی فیونگان در 15 اکتبر 2026 عبور می‌کنند [Cha Song Ho/AP]

همانطور که مقامات پل جدید رودخانه یالو را به عنوان نمادی از همکاری چین و کره شمالی ستوده‌اند، این پروژه راهی طولانی و پر فراز و نشیب را برای تکمیل طی کرده است.

ساخت و ساز در سال 2011 آغاز شد و در سمت چینی در سال 2014 به پایان رسید.

اما مقامات کره شمالی تنها امسال پس از توقف‌های مکرر در ساخت و ساز در پی تنش با پکن، جاده‌ها و تاسیسات گمرکی را در سمت رودخانه خود تکمیل کردند.

«تاخیر 12 ساله قطعاً نشان می‌دهد که همکاری اقتصادی مشروط‌تر از زبان دوستی است»، مارکو ماری، محقق دکتری در دانشگاه بوکونی ایتالیا که روابط اقتصادی چین و کره شمالی را مطالعه می‌کند، به الجزیره گفت.

«پل می‌تواند تسهیل کننده تدارکات و فعالیت‌های اقتصادی باشد، در حالی که حمایت روسیه گزینه‌هایی را به کره شمالی می‌دهد که اهرم پکن را کاهش می‌دهد»، ماری افزود.

«این لزوماً به معنای اصلاحات اقتصادی گسترده‌تر یا بهبود قابل مقایسه در زندگی مردم عادی نیست.»

لی کیانگ، نخست وزیر چین، از طریق کنفرانس ویدیویی سخنرانی می‌کند در حالی که یک پل جدید که چین و کره شمالی را به هم متصل می‌کند در استان کره شمالی فیونگان در پنجشنبه 15 اکتبر 2026 افتتاح می‌شود [Jon Chol Jin/AP]

ویقی ژانگ، استاد علوم سیاسی در دانشگاه سافولک که روابط بین کره شمالی و چین را مطالعه می‌کند، گفت که تاریخ روابط اقتصادی چین و کره شمالی پر از پروژه‌های نافرجام است، مانند منطقه اقتصادی ویژه هوانگامپیونگ، یک توسعه کره شمالی-چین در نزدیکی داندونگ.

«موارد زیادی وجود داشت، مانند منطقه اقتصادی ویژه هوانگامپیونگ - که توسط چین و کره شمالی تاسیس شد - که چین زیرساخت‌ها را در سمت خود ساخت، اما کره شمالی حتی جاده را در سمت خود سنگفرش نکرد»، ژانگ به الجزیره گفت.

«یکی از دلایل این است که، بر خلاف همسایگانش، دولت کره شمالی به تجارت برای توسعه اقتصادی توجه چندانی نمی‌کند»، ژانگ گفت.

«تجارت بین‌المللی بیشتر به عنوان ابزاری برای سیاست خارجی توسط کره شمالی استفاده می‌شود.»

با تمایل چین به نشان دادن «ضرورت» خود به عنوان شریک تجاری و تمایل کره شمالی به تقویت روابط اقتصادی خود، تجارت احتمالاً رشد خواهد کرد، ادوارد هاول، مدرس روابط بین‌الملل در دانشگاه آکسفورد، گفت.

با این حال، تعامل اقتصادی مشروط به ملاحظات سیاسی خواهد بود، هاول گفت.

«کره شمالی به طور واضح می‌خواهد از هرگونه نفوذ چین برای تغییر مدل اقتصادی خود اجتناب کند، اما پیونگ یانگ می‌خواهد از مزایای اقتصادی تجارت با حامی اصلی اقتصادی خود بهره‌مند شود»، هاول به الجزیره گفت.

نویسنده: جان پاور