به گزارش اطلاعات آنلاین به نقل از الجزیره، جنگ بین ایالات متحده و اسرائیل با ایران وارد یک مقطع بحرانی شده و عدم قطعیت در مورد آینده این درگیری، بازارهای بینالمللی و ثبات منطقهای را در هالهای از ابهام قرار داده است. یادداشت تفاهمی که در ۱۷ ژوئن بین ایران و ایالات متحده امضا شد، جنگی را که از ۲۸ فوریه آغاز شده بود، متوقف کرد، اما آتشبس از آن زمان تاکنون شکسته شده است.
محور اصلی این بحران طولانی، تنگه راهبردی هرمز است. ایران با شروع مجدد درگیری، تقریباً به طور کامل این آبراه را بست و صادرات جهانی نفت و گاز طبیعی مایع را مختل کرد و قیمت انرژی را به شدت افزایش داد. با توجه به اینکه مسیرهای دیپلماتیک غیرمستقیم - به ویژه با میانجیگری عمان - اکنون در تلاش برای تأمین یک مسیر ترانزیت موقت ۶۰ روزه هستند، اختلافات اساسی در مورد حاکمیت و امنیت منطقهای، بنبست فعلی را برای ماهها طولانیتر میکند.
دیوار فولادی و براندازی
در میدان، ایالات متحده همچنان به حفظ موضع تهاجمی خود ادامه میدهد. فرماندهی مرکزی ایالات متحده (CENTCOM) اخیراً از تغییر مسیر ۴۸ کشتی تجاری، توقیف دو کشتی و غیرفعال کردن دو کشتی دیگر به عنوان بخشی از محاصره دریایی شدید خود علیه ایران خبر داد. دونالد ترامپ این را یک دیوار فولادی نفوذناپذیر توصیف کرد و خواستار تسلیم کامل تهران یا یک توافق جامع قبل از کاهش فشار شد.
ترامپ صریحاً به تهران هشدار داد که مذاکرات فعلی آخرین فرصت قبل از براندازی است. با این حال، وزارت خزانهداری ایالات متحده همزمان تحریمهای سه شرکت هواپیمایی مرتبط با سپاه پاسداران را لغو کرد و سیگنالهای متناقضی در مورد نیت واشنگتن به تهران فرستاد.
نگار مرتضوی، عضو ارشد مرکز سیاست بینالملل، به الجزیره گفت که ایران با دقت در حال سنجش آسیبپذیریهای واشنگتن، از جمله ذخایر موشکی تخلیهشده و هزینه سیاسی جنگ پیش از انتخابات میاندورهای ایالات متحده در ماه نوامبر است.
او گفت: «بنابراین، هشدار ترامپ احتمالاً در تهران به عنوان فشار روانی طراحیشده برای وادار کردن ایران به امتیازدهی تلقی میشود تا تهدید قریبالوقوع حملهای سرنوشتساز، در حالی که خطر تشدید درگیری نظامی را نمیتوان رد کرد. تهران الگوی آشنایی در رویکرد ترامپ میبیند. اگر ایران عقبنشینی کند، او احتمالاً فشار را افزایش داده و امتیازات بیشتری را مطالبه خواهد کرد. اما اگر ایران محکم بایستد و تمایل به تشدید تنش نشان دهد، تهران ممکن است محاسبه کند که ترامپ در نهایت به دلیل وجود محدودیتهای واقعی عقبنشینی خواهد کرد.»
مرتضوی خاطرنشان کرد که این مکث که با میانجیگری عمان انجام شد، بخشی از فشار فوری را از روی ایران برمیدارد و به این کشور اجازه میدهد تا بدون تسلیم شدن در موقعیت خود در تنگه هرمز، نیات واشنگتن را بیازماید.
کانال عمانی
اسماعیل بقایی، سخنگوی وزارت امور خارجه ایران، به صراحت مذاکرات مستقیم با ایالات متحده را تکذیب اما تأیید کرده است که مذاکرات با عمان به مدت دو ماه برای ایجاد یک مسیر ترانزیت امن موقت که از آبهای سرزمینی ایران و عمان استفاده میکند، در حال انجام است. علاوه بر این، سیدمحمد اتابک، وزیر صمت ایران، اخیراً به پاکستان سفر کرده تا مسیرهای جایگزین ترانزیت کانتینری را برای دور زدن محاصره دریایی ایالات متحده بررسی کند.
محمد صادقیان، مدیر مرکز عربی مطالعات ایران، به الجزیره گفت که جهان با وضعیت بسیار پیچیدهای روبرو است. او گفت: از یک سو، یک دیدگاه خوشبینانه میگوید مانع تنگه هرمز در مسیر حل و فصل است و به یک یادداشت تفاهم منجر میشود. از سوی دیگر، یک دیدگاه بدبینانه موانع متعددی را ذکر میکند، از جمله اینکه اگر ترامپ دوباره میز را برگرداند و ما به جنگ برگردیم، چه اتفاقی میافتد.
حاکمیت و دروازهبانی
ایالات متحده اصرار دارد که هیچ آیندهای نباید ایران را در کنترل ناوبری تجاری تنگه هرمز، که حدود ۲۰ درصد از نفت و گاز جهان قبل از جنگ از آن عبور میکرد، رها کند. جوی هود، معاون سابق وزیر امور خارجه ایالات متحده، گفت: «ایران میگوید همیشه میخواهد تنگه هرمز را کنترل کند و هدف از همه این کارها دفع تهدیدات آینده ایالات متحده است. بدون آزادی ناوبری در تنگه و حرکت کشتیها، این کریدور حیاتی که مورد استفاده تمام جهان است، بسته خواهد شد. ایالات متحده و جامعه بینالمللی هرگز این رفتار ایران را نخواهند پذیرفت.»
فیصل ابو سلیب، استاد علوم سیاسی دانشگاه کویت، گفت که چشمانداز حفظ کنترل ایران بر تنگه هرمز نگرانی بزرگی برای ایالات متحده است. او به الجزیره گفت: «اگر این توافق به ایران نقش دروازهبان با کنترل نظارتی بر ترافیک را بدهد، موفقیت این توافق را پیچیده خواهد کرد، زیرا ایالات متحده و کشورهای خلیج فارس این معادله جدید پس از جنگ را نخواهند پذیرفت.»
محجوب زویری، کارشناس سیاست خاورمیانه، بر یک محور راهبردی در رفتار مذاکرهای تهران تأکید کرد. او گفت: «ایران راهبرد خود را در مورد تنگه هرمز تغییر داده است. این دیگر فقط یک مورد برای مذاکره نیست، بلکه اهرمی است که تحت آن هر چیز دیگری - کاهش تحریمها و محاصره دریایی - مذاکره میشود.»
ماتریس منطقهای
طولانی شدن این درگیری با نقش بازیگران غیردولتی، به ویژه بازیگران مرتبط با ایران و مکانهای راهبردی حیاتی در دریای سرخ که توسط حوثیها کنترل میشوند، بیشتر تشدید میشود.
ابراهیم فریحات، استاد منازعات بینالمللی در موسسه تحصیلات تکمیلی دوحه، به الجزیره گفت: «بازیگران غیردولتی پویاییهای داخلی و محرکهای داخلی خود را دارند. رابطه بین دولت حامی و بازیگران غیردولتی متقابل است، نه یک پویایی ساده و دکمهای.»
شمـا اولیـن نفـر هستـید کـه نظـر خـود را ثبـت مـی کنیـد.
🗩ثبـت نظر: