موگادیشو، سومالی - شهر بندری بَندَر بَیلا در ساحل پونتلند سومالی به کانون بحران احیای دزدی دریایی تبدیل شده است. اما فراتر از ربایش‌ها و عملیات‌های امنیتی بین‌المللی، ساکنان در تلاش هستند تا با تغییراتی که در زندگی روزمره آن‌ها به دلیل محدودیت‌های ماهیگیری، دستگیری‌ها و نظارت ایجاد شده، از گذران زندگی خود محافظت کنند.
عبدی‌فتاح محمد ۲۰ سال است که در سواحل سومالی به ماهیگیری مشغول است. او می‌گوید که در ۱۵ سالگی شروع به کار کرده، اما کاهش صید و توری‌های خارجی، تامین معاش خانواده‌اش را به طور فزاینده‌ای دشوار کرده است.
«دیگر به اندازه قبل ماهی نمی‌گیرم و گرفتن صدف نیز به ندرت امکان‌پذیر شده است.» این مرد ۳۵ ساله گفت.
او افزود: «توری‌های خارجی در حال تخلیه دریاها هستند.»
دولت مرکزی سومالی در سال ۱۹۹۱ سقوط کرد و نظارت دریایی را تضعیف کرد و آب‌های آن را در برابر ماهیگیری غیرقانونی آسیب‌پذیر کرد. برخی از ماهیگیران که از استخراج منابع کشور توسط کشتی‌های خارجی خشمگین بودند، به دزدی دریایی روی آورده‌اند.
«ما [ماهیگیران] نمی‌توانیم با توری‌های خارجی رقابت کنیم، آن‌ها توانایی‌های بسیار بیشتری نسبت به ما دارند که بر معیشت خانواده‌هایمان در خشکی تأثیر می‌گذارد.» محمد گفت.
او افزود: «برخی از جامعه ما به دریا سلاح گرفته‌اند، اما در اعماق وجودم می‌دانم که این کار به جامعه ما آسیب می‌رساند.»
جامعه‌ای در چنگ سرکوب
دزدی دریایی از اواخر آوریل ۲۰۲۶ در سواحل سومالی افزایش یافته است. تعداد گزارش شده ربایش‌ها بسته به اینکه آیا شمارش شامل کشتی‌های تجاری، قایق‌های ماهیگیری و دلوها می‌شود یا خیر، متفاوت است. چندین کشتی ربوده شده در نزدیکی بَندَر بَیلا نگه داشته شده‌اند که بحران را به جامعه ماهیگیری این شهر نزدیک کرده است.
ماهیگیران در ساحل بَندَر بَیلا در ساحل پونتلند سومالی گرد هم آمده‌اند [ال Jazeera]
در اواخر ماه آگوست، مقامات محلی با نگرانی از اینکه دزدان دریایی خود را به عنوان ماهیگیران جا می‌زنند، از رفتن ماهیگیران به دریا جلوگیری کردند.
«مقامات محلی در آخرین هفته آگوست دستور دادند که ما نباید به دریا برویم، که این دستور برای دو ماه ادامه داشت.» محمد گفت.
«خانواده‌های ما به آنچه از دریا صید می‌کنیم وابسته هستند. حتی اگر صید [ماهی] در سال‌های اخیر کاهش یافته باشد، به تامین معاش خانواده‌های ما کمک می‌کرد. اما انگار به خاطر جرمی که در آن نقشی نداشتیم مجازات می‌شدیم و خانواده‌هایمان از این بابت رنج می‌بردند.»
به گفته محمد، برای ماهیگیران، رفتن به دریا خطرناک است، چه محدودیت‌ها را رعایت کنند و چه سرپیچی کنند.
«این یک خطر دو طرفه است، زیرا اگر مقامات بدانند که به دریا رفته‌اید، ممکن است شما را به دزدی دریایی متهم کنند یا حتی به حمل تدارکات به کشتی‌های ربوده شده متهم شوند.» او خاطرنشان کرد.
«در حالی که در دریا هستید، ممکن است دستگیر یا مورد خشونت ناوهای بین‌المللی قرار بگیرید و به عنوان دزد دریایی اشتباه گرفته شده و به زندانی در یک کشور خارجی برده شوید. این اتفاق برای بسیاری از مردان این شهر افتاده است.»
عبدرزاق سعید که ۱۵ سال است در بَندَر بَیلا به ماهیگیری مشغول است، گفت که سرکوب باعث تشدید سختی‌های مردم شده است.
«تاکنون ده‌ها نفر دستگیر شده‌اند، بیشتر آن‌ها پس از اینکه غذا یا کَت به دزدان دریایی رسانده بودند، زمانی که کشتی‌ها در نزدیکی خلیج بَندَر بَیلا لنگر انداخته بودند.» او گفت.
«حتی کسب‌وکارها و مغازه‌ها نیز توسط [دولت محلی] دستور داده شده‌اند که چیزی به دزدان دریایی نفروشند و در غیر این صورت خودشان به عنوان دزد دریایی تلقی خواهند شد.»
شبکه‌های پشت پرده دزدی دریایی
برخی از افراد درگیر در ربایش‌ها از همان شهری می‌آیند که اکنون عواقب آن را تحمل می‌کند.
سعید افزود: «برخی از دزدان دریایی درگیر در ربایش‌ها اهل بَندَر بَیلا و از همین جامعه هستند.»
جِترو نورمن، محقق ارشد در موسسه مطالعات بین‌المللی دانمارک (DIIS) گفت که دزدی دریایی را نمی‌توان صرفاً به عنوان یک فعالیت جنایی در دریا درک کرد. این امر همچنین به شبکه‌هایی در خشکی متکی است که می‌توانند پول، تجهیزات، نیروی انسانی و محافظت فراهم کنند.
«شبکه‌های خویشاوندی می‌توانند به طور موثری به عنوان نوعی زیرساخت مالی و اجتماعی عمل کنند و برای دزدی دریایی نیز همینطور. گروه‌های دزدان دریایی به طور تاریخی توانسته‌اند اعتبار دریافت کنند و تجهیزات، نیروی انسانی و محافظت را به دست آورند.»
«به عبارت دیگر، روابط قبیله‌ای می‌تواند منابع عملی را تأمین کند و به بسیج امکان‌پذیر کند. به همین دلیل است که مقابله موثر با دزدی دریایی مستلزم درک شبکه‌های زمینی است که این عملیات را ممکن می‌سازد.» نورمن افزود.
این شبکه‌ها همچنین توضیح می‌دهند که چرا تلاش‌ها برای مختل کردن دزدی دریایی به زندگی تجاری عادی گسترش می‌یابد. سعید خاطرنشان کرد که پیامدها فراتر از ماهیگیری است: به عنوان مثال، قایق‌هایی که تدارکات را از یمن به سومالی حمل می‌کنند دیگر نمی‌رسند.
«قایق‌هایی که قبلاً تدارکات را از یمن می‌آوردند نیز به دلیل این [حملات دزدان دریایی] دیگر نمی‌آیند.» او گفت.
مردم به مقابله می‌پردازند
با وجود اختلالات، محمد گفت که برخی از مردم سعی کرده‌اند از پیوستن جوانان به حملات جلوگیری کنند.
«اخیراً تلاشی از سوی جوانان محلی با سلاح برای رفتن به دریا صورت گرفت، اما مردم به آن‌ها گفتند که این کار را نکنند و با این کار به جامعه خود آسیب بیشتری وارد می‌کنند.» محمد گفت.
«این مردم بودند که ابتکار عمل را به دست گرفتند و نه دولت، زیرا این مردم هستند که در صورت انجام حملات از اینجا آسیب می‌بینند.» او افزود.
دو مقام محلی که به دلیل عدم مجوز برای صحبت با مطبوعات به صورت گمنام صحبت کردند، تایید کردند که محدودیت‌ها برای تضعیف شبکه‌های پشتیبانی محلی که از دزدان دریایی حمایت می‌کنند، وضع شده است.
«محدودیت‌های امنیتی پس از عملیات موفقیت‌آمیز ضد دزدی دریایی که به آزادی سه کشتی منجر شد، در اول اکتبر لغو شد.» مقام محلی اول گفت.
سازمان بین‌المللی دریانوردی در ۲ اکتبر تایید کرد که سه کشتی ربوده شده، Honour 25، Seamull (همچنین به نام Sibu 1) و Eureka، آزاد شده‌اند. این سازمان گزارش داد که ۴۴ دریانورد آزاد شده‌اند و پنج نفر از خدمه در جریان عملیات نجات که شامل Honour 25 بود، جان خود را از دست دادند.
لغو محدودیت‌ها به معنای پایان حضور امنیتی قابل مشاهده در اطراف بَندَر بَیلا نیست، به گفته مقامات.
«بالگردهای نظامی که از دریا به سمت خشکی پرواز می‌کنند، به طور معمول بر فراز شهر پرواز می‌کنند و این پروازها در مناطق ساحلی دورافتاده بیشتر دیده می‌شود.» یکی از مقامات محلی افزود.
«آن‌ها به دنبال هرگونه حرکت افراد مسلح در امتداد ساحل هستند.» مقام محلی دوم گفت.
هر دو مقام گفت که بالگردها به نیروی دریایی اتحادیه اروپا تعلق دارند که سال‌هاست عملیات ضد دزدی دریایی را در این منطقه انجام می‌دهد.
نیروهای امنیتی پراکنده
حملات جدید در بحبوح بی‌ثباتی منطقه‌ای گسترده‌تر و تقاضاهای متضاد بر نیروهای امنیتی دریایی رخ داده است. عبدنور عبدلا، تحلیلگر سیاسی و امنیتی سومالی، گفت که توجه بین‌المللی پس از آغاز حملات حوثی‌ها در دریای سرخ و خلیج عدن در اواخر سال ۲۰۲۳ تغییر کرد.
«هنگامی که حوثی‌ها حملات خود را در دریای سرخ و خلیج عدن در پاسخ به درگیری در غزه آغاز کردند، توجه و تلاش‌های ناوهای بین‌المللی به تهدید حوثی‌ها معطوف شد، که این امر به گروه‌های مسلح فعال در سواحل سومالی اجازه داد تا از کاهش امنیت استفاده کنند.» عبدلا گفت.
نورمن گفت که نیروهای دریایی پونتلند نیز توسط چالش‌های امنیتی دیگر منحرف شده‌اند.
«PMPF [نیروی پلیس دریایی پونتلند] با مبارزه خود با داعش در کوه‌های ال-میسکاد پراکنده شده است. همچنین تعدادی از پرسنل خود را در شورش لاس انود در سال ۲۰۲۳ از دست داد.» او به الجزیره گفت. «برخی از جنگجویان ذولباهته از نیروهای پونتلند، از جمله PMPF، به شورش پیوستند که حدود یک سوم از قلمرو ادعایی سومالیلند را از کنترل آن خارج کرد.»
«باز هم، این به ابعاد قبیله‌ای و اهمیت پیوندهای خویشاوندی و تعهدات به عنوان عناصر ضروری در درک شبکه‌های دزدی دریایی معاصر و ابتکارات ضد دزدی دریایی باز می‌گردد.» نورمن افزود.
برای مردم بَندَر بَیلا، این فشارهای امنیتی همپوشان، تحولات ژئوپلیتیکی انتزاعی نیستند. آن‌ها تعیین می‌کنند که آیا ماهیگیران می‌توانند کار کنند، آیا تدارکات می‌رسد و آیا مردم در معرض اشتباه گرفتن به عنوان دزدان دریایی قرار دارند.
سعید خاطرنشان کرد که حضور هواپیما یادآوری می‌کند که حتی پس از لغو محدودیت‌ها، ماهیگیران هنوز تحت نظر هستند.
«ما صدای هواپیما را می‌شنویم و هرچه بلندتر شود، نزدیک‌تر است، بنابراین می‌دانیم که آن‌ها مراقب هستند.» او گفت. «من فقط می‌خواهم بدون نگرانی از اینکه سالم به ساحل برمی‌گردم، زندگی کنم.»
نوشته: محمد گابوبه
شمـا اولیـن نفـر هستـید کـه نظـر خـود را ثبـت مـی کنیـد.
🗩ثبـت نظر: