شکاف بزرگ در هوش مصنوعی ایران؛ پیشتازی در پژوهش‌های علمی و عقب‌ماندگی در کاربردهای اجرایی و صنعتی

رئیس دبیرخانه ستاد توسعه فناوری و کاربرد هوش مصنوعی گفت جایگاه ایران در حوزه پژوهش هوش مصنوعی بین ۱۲ تا ۱۸ است اما در استفاده عملیاتی از این فناوری در دستگاه‌های اجرایی وضعیت مطلوبی نداریم.

عمادالدین فاطمی‌زاده، رئیس دبیرخانه ستاد توسعه فناوری و کاربرد هوش مصنوعی، در نشست تبادل فناوری در حوزه هوش مصنوعی که در صندوق نوآوری و شکوفایی برگزار شد، اعلام کرد مهم‌ترین ماموریت این ستاد، انتقال هوش مصنوعی از محیط‌های دانشگاهی و پژوهشی به عرصه کاربرد و صنعت است.

به گزارش مهر، او با اشاره به نزدیک شدن به اولین سال فعالیت ستاد توسعه فناوری و کاربرد هوش مصنوعی گفت: «سند تقسیم کار هوش مصنوعی از مهر و آبان سال گذشته ابلاغ شده و اکنون یکی از محورهای اصلی فعالیت ستاد، بررسی برنامه دستگاه‌های اجرایی و پیگیری اجرای این سند است.»

فاصله میان پژوهش و کاربرد هوش مصنوعی

فاطمی‌زاده با اشاره به جایگاه ایران در حوزه علمی هوش مصنوعی گفت: «ایران در حوزه نظری و پژوهشی هوش مصنوعی و یادگیری ماشین، بسته به شاخص‌ها و نظام‌های رتبه‌بندی مختلف، رتبه‌ای بین ۱۲ تا ۱۸ جهان دارد.»

به گفته او، این جایگاه در حوزه کاربرد و نفوذ هوش مصنوعی در دستگاه‌های اجرایی و دولت تکرار نشده است. فاطمی‌زاده اعلام کرد رتبه ایران در زمینه نفوذ هوش مصنوعی در پایان سال ۲۰۲۴ حدود ۹۳ بوده که امسال به حدود ۷۶ رسیده است.

رئیس دبیرخانه ستاد توسعه فناوری و کاربرد هوش مصنوعی تاکید کرد توسعه کاربردهای عملیاتی این فناوری نیازمند همکاری میان دستگاه‌های اجرایی، شرکت‌های دانش‌بنیان و بهره‌برداران واقعی است.

تمرکز فراخوان جدید بر بانکداری و حمل‌ونقل

فاطمی‌زاده با اشاره به برنامه‌های حمایتی ستاد گفت در دوره جدید فراخوان‌های هوش مصنوعی، دو حوزه «پولی و بانکی» و «حمل‌ونقل» به‌عنوان محورهای اصلی انتخاب شده‌اند.

او افزود در این فراخوان تلاش شده است تخصص حوزه کاربرد و تخصص هوش مصنوعی در کنار یکدیگر قرار گیرد تا پروژه‌ها از مرحله ایده فراتر رفته و به محصول قابل استفاده برسند.

به گفته رئیس دبیرخانه ستاد توسعه فناوری و کاربرد هوش مصنوعی، شرکت‌هایی که به‌صورت مستقیم وارد قرارداد می‌شوند باید در حوزه تخصصی مرتبط دانش‌بنیان باشند و در کنار خود نیز از یک مجموعه مکمل دارای تخصص هوش مصنوعی استفاده کنند.

فاطمی‌زاده با اشاره به نتایج نخستین فراخوان این ستاد گفت در دوره گذشته حدود ۸۰ طرح دریافت شد که پس از بررسی و داوری، ۱۷ طرح مورد پذیرش قرار گرفت. او پیش‌بینی کرد در دوره جدید نیز با وجود کاهش تعداد محورهای فراخوان، حدود ۸۰ تا ۱۰۰ طرح دریافت شود.

حمایت از طرح‌های هوش مصنوعی با شرط بهره‌برداری

رئیس دبیرخانه ستاد توسعه فناوری و کاربرد هوش مصنوعی درباره مدل حمایتی ستاد توضیح داد حمایت اولیه از پروژه‌ها به‌صورت تسهیلات ارائه می‌شود، اما در صورت تحقق برخی شروط، این حمایت می‌تواند به گرنت تبدیل شود.

وی یکی از شروط اصلی را اجرای موفق پروژه در بازه زمانی یک‌ساله و داشتن بهره‌بردار واقعی عنوان کرد و گفت هدف ستاد، حمایت از پروژه‌هایی نیست که صرفا به توسعه الگوریتم یا فعالیت پژوهشی محدود بمانند.

به گفته فاطمی‌زاده، متن‌باز بودن پروژه‌ها نیز یکی دیگر از شروط حمایتی است تا در صورت توقف یک پروژه، امکان استفاده از دستاوردهای آن برای توسعه‌های بعدی وجود داشته باشد.

داده؛ چالش اصلی توسعه پروژه‌های هوش مصنوعی

رئیس دبیرخانه ستاد توسعه فناوری و کاربرد هوش مصنوعی، داده را یکی از مهم‌ترین چالش‌های پروژه‌های هوش مصنوعی در کشور دانست.

او گفت بسیاری از مجریان پروژه‌ها با مشکل دسترسی به داده مواجه هستند و بهره‌برداران باید از ابتدا مشخص کنند چه داده‌هایی در اختیار دارند، چه میزان از این داده‌ها قابل استفاده است و در چه چارچوبی می‌توان آن‌ها را در اختیار تیم‌های توسعه‌دهنده قرار داد.

فاطمی‌زاده تاکید کرد هدف ستاد، توسعه پروژه‌های آزمایشگاهی و صرفا پژوهشی نیست، بلکه باید محصولاتی ایجاد شوند که حداکثر طی یک تا یک‌ونیم سال در صنعت و سازمان‌های بهره‌بردار مورد استفاده قرار گیرند.