ثبت گرداب‌های عظیم در سطح خورشید توسط بزرگ‌ترین تلسکوپ خورشیدی جهان؛ کشفی که درک ما از فیزیک ستاره‌ای را متحول می‌کند

هر کجا که دو سیال با سرعت‌های متفاوت از کنار یکدیگر عبور کنند، مرز میان آن‌ها دچار تلاطم شده، پیچ می‌خورد و در نهایت به شکل گرداب در می‌آید. این پدیده که با نام «ناپایداری کلوین-هلمهولتز» شناخته می‌شود، فیزیک حاکم بر آن در اواخر دهه ۱۸۶۰ میلادی تبیین شد. ما می‌دانیم که همین ناپایداری عامل ایجاد موج روی سطح آب و شکل‌گیری ردیفی از منحنی‌ها در ابرهاست.

برای دهه‌ها، دانشمندان استدلال می‌کردند که همین اتفاق باید برای پلاسما در سطح خورشید نیز رخ دهد، اما تا به امروز هیچ‌کس قادر به تأیید آن نبود. اکنون تیمی به سرپرستی دیوید کوریزد و فریدریش ووگر از رصدخانه ملی خورشیدی گزارش می‌دهند که ناپایداری‌های کلوین-هلمهولتز نه تنها در خورشید قابل مشاهده هستند، بلکه در همه جای آن حضور دارند. مطالعه جدید آن‌ها نشان می‌دهد که این کشف می‌تواند نگاه ما را به نحوه انتقال گرما، جرم و انرژی مغناطیسی در جو خورشید تغییر دهد.

آزمون عملیاتی تلسکوپ

دلیل اینکه گرداب‌های پلاسمایی خورشید برای مدت طولانی پنهان مانده بودند، بسیار ساده است: آن‌ها بسیار کوچک هستند. مقیاس آن‌ها از توان تفکیک تلسکوپ‌هایی با آینه‌های کوچک‌تر از ۲ متر خارج است. در بیشتر تاریخ فیزیک خورشیدی، این موضوع عملاً تمام تلسکوپ‌های روی زمین را از گردونه خارج می‌کرد. این وضعیت با افتتاح تلسکوپ خورشیدی «دنیل کی. اینوی» (Daniel K. Inouye) توسط بنیاد ملی علوم آمریکا تغییر کرد؛ ابزاری ۴ متری در هاوایی که بزرگ‌ترین تلسکوپ خورشیدی جهان محسوب می‌شود و از نوامبر ۲۰۲۱ فعالیت عملیاتی خود را آغاز کرده است.