پیوند دانشگاه و بیمارستان، راهبردی برای تحول در آموزش و مراقبت پرستاری

به گزارش ایلنا به نقل از وبدا، علی مرادی، عضو هیات علمی و مدیر گروه پرستاری داخلی ـ جراحی و مراقبت‌های ویژه دانشکده پرستاری دانشگاه علوم پزشکی بقیه‌الله، در گفت‌وگو با وبدا، با اشاره به تأکید پیام رهبر انقلاب به مناسبت روز پرستار بر حفظ و ارتقای دانش، مهارت، توان، نشاط، انگیزه و کرامت پرستاران اظهار کرد: مسئله صرفاً این نیست که پرستاران چگونه آموزش بیشتری ببینند؛ بلکه باید نظام سلامت به‌گونه‌ای سازمان‌دهی شود که یادگیری مستمر، به‌کارگیری دانش علمی و ارتقای کیفیت مراقبت به بخش جدایی‌ناپذیر فعالیت روزانه پرستاران تبدیل شود.

وی با اشاره به حدود ۲۵ سال سابقه فعالیت بالینی در بخش‌های مراقبت‌های ویژه، جراحی قلب و اتاق عمل جراحی قلب افزود: تحقق تأکیدات مطرح‌شده در پیام روز پرستار، مستلزم بازنگری علمی در ساختارهای موجود و بهره‌گیری مؤثرتر از ظرفیت دانشکده‌های پرستاری و اعضای هیات علمی است.

مرادی با تأکید بر ضرورت پیوند آموزش با نیازهای واقعی محیط‌های درمانی گفت: توانمندی حرفه‌ای پرستاران زمانی ارتقا می‌یابد که دانش و مهارت آموخته‌شده در تصمیم‌گیری بالینی، مراقبت مبتنی بر شواهد و ارتقای ایمنی بیماران به کار گرفته شود.

وی ادامه داد: بیمارستان‌ها علاوه بر مأموریت درمانی، باید به محیط‌هایی برای یادگیری مستمر، راهنمایی بالینی و بهبود عملکرد پرستاران تبدیل شوند. بنابراین، لازم است یادگیری مستمر در فعالیت‌های روزانه و فرایندهای مراقبتی نهادینه شود.

این عضو هیات علمی دانشگاه علوم پزشکی بقیه‌الله با اشاره به قدمت ساختارهای موجود آموزش و مراقبت پرستاری تصریح کرد: بخشی از ساختارهای فعلی متناسب با شرایط و نیازهای چند دهه قبل شکل گرفته‌اند و اکنون باید متناسب با تحولات دانش پرستاری و نیازهای نظام سلامت بازنگری شوند.

مدیر گروه پرستاری داخلی ـ جراحی و مراقبت‌های ویژه دانشکده پرستاری دانشگاه علوم پزشکی بقیه‌الله، بازتعریف نقش دانشکده‌های پرستاری را یکی دیگر از الزامات اصلاح ساختارها دانست و گفت: مأموریت اعضای هیئت علمی نباید صرفاً به تدریس در کلاس درس و برگزاری دوره‌های آموزشی محدود باشد.

وی افزود: اعضای هیات علمی می‌توانند در طراحی و اجرای برنامه‌های آموزش بالینی، تدوین دستورالعمل‌های مبتنی بر شواهد، ارزیابی صلاحیت‌های حرفه‌ای پرستاران و اجرای پروژه‌های بهبود کیفیت مراقبت مشارکت فعال‌تری داشته باشند.

مرادی خاطرنشان کرد: تحقق این رویکرد به تعریف مأموریت روشن، تأمین منابع موردنیاز و بازنگری در نظام ارزیابی عملکرد اعضای هیات علمی و پرستاران نیاز دارد؛ به‌گونه‌ای که فعالیت‌های مؤثر در ارتقای کیفیت مراقبت نیز در ارزیابی عملکرد و پیشرفت حرفه‌ای آنان مورد توجه قرار گیرد.

این عضو هیات علمی، استقرار الگوی حکمرانی یکپارچه دانشگاه و بیمارستان در حوزه پرستاری را از پیشنهادهای اساسی برای اصلاح ساختارهای موجود عنوان کرد و گفت: در این الگو، اعضای هیات علمی پرستاری و پرستاران بالینی، ضمن حفظ نقش‌ها و جایگاه حرفه‌ای خود، در قبال توسعه صلاحیت‌های حرفه‌ای و ارتقای کیفیت مراقبت مسئولیت مشترک خواهند داشت.

وی توضیح داد: در چنین ساختاری، دانش علمی اعضای هیات علمی با تجربه عملی پرستاران بالینی پیوند می‌خورد و زمینه همکاری در آموزش، استانداردسازی مراقبت، پژوهش‌های کاربردی و بهبود پیامدهای بیماران فراهم می‌شود.

مرادی تأکید کرد: موفقیت این الگو به تعیین دقیق مسئولیت‌ها، اختیارات، منابع و شاخص‌های ارزیابی وابسته است. معاونت پرستاری وزارت بهداشت نیز می‌تواند با بررسی ظرفیت‌های موجود، زمینه طراحی و اجرای آزمایشی این الگو را فراهم کند.

مرادی با اشاره به اهمیت ارتقای مستمر دانش و مهارت پرستاران اظهار کرد: یادگیری مستمر زمانی اثربخشی بیشتری خواهد داشت که با مسیر پیشرفت شغلی و توسعه تخصصی پرستاران ارتباط پیدا کند.

وی افزود: تعریف سطوح صلاحیت حرفه‌ای، ارزیابی معتبر مهارت‌های عملی، فراهم‌کردن فرصت‌های رشد تخصصی و به‌رسمیت‌شناختن شایستگی‌های حرفه‌ای می‌تواند یادگیری را به بخشی از مسیر پیشرفت شغلی پرستاران تبدیل کند.

این استاد پرستاری تصریح کرد: برای تحقق این هدف، باید میان آموزش، ارزیابی صلاحیت، مسئولیت‌های حرفه‌ای و فرصت‌های پیشرفت شغلی ارتباطی روشن و نظام‌مند برقرار شود.

این عضو هیئت علمی دانشگاه علوم پزشکی بقیه‌الله با تأکید بر اینکه توانمندسازی حرفه‌ای بدون توجه به شرایط محیط کار اثربخشی محدودی دارد، گفت: تناسب نیروی انسانی با حجم مراقبت، کاهش فرسودگی شغلی، حمایت از سلامت روان و نشاط حرفه‌ای و مشارکت پرستاران در تصمیم‌گیری‌ها باید در کنار ارتقای دانش و مهارت مورد توجه قرار گیرد.

وی افزود: احترام به تخصص و تجربه پرستاران و فراهم‌کردن امکان مشارکت مؤثر آنان در تصمیم‌گیری‌های مرتبط با مراقبت، از مؤلفه‌های مهم حفظ کرامت حرفه‌ای است.

مرادی تأکید کرد: ارتقای پایدار کیفیت مراقبت مستلزم توجه هم‌زمان به توانمندی‌های حرفه‌ای پرستاران و شرایط سازمانی مؤثر بر انگیزه و عملکرد آنان است.

مرادی، اجرای آزمایشی الگوی پیشنهادی اصلاح ساختارهای پرستاری را راهکاری برای ارزیابی امکان تحقق این تغییرات دانست و گفت: پیشنهاد می‌کنم این الگو ابتدا در یکی از دانشگاه‌های علوم پزشکی و بیمارستان‌های تابع آن به‌صورت آزمایشی اجرا شود و پس از ارزیابی نتایج، درباره اصلاح و توسعه آن تصمیم‌گیری شود.

وی خاطرنشان کرد: ارزیابی این طرح نباید تنها به شاخص‌های آموزشی محدود بماند؛ بلکه تغییر در صلاحیت‌های بالینی، رعایت استانداردهای مراقبتی، ایمنی بیمار، کیفیت خدمات و تجربه بیماران و کارکنان نیز باید بررسی شود.

به گفته این عضو هیات علمی، تعیین شاخص‌های پایه، مشخص‌کردن مسئولیت‌ها و مقایسه نتایج پیش و پس از اجرای طرح می‌تواند به شناسایی نقاط قوت و ضعف الگو و تصمیم‌گیری مبتنی بر شواهد برای توسعه احتمالی آن کمک کند.

مرادی در پایان با قدردانی از توجه رهبر انقلاب به جامعه پرستاری اظهار کرد: جامعه پرستاری آمادگی دارد با تکیه بر دانش تخصصی، تجربه بالینی و تعهد حرفه‌ای خود، در مسیر ارتقای کیفیت مراقبت‌های پرستاری و سلامت هم‌وطنان نقش‌آفرینی کند.

وی همچنین از اقدامات معاونت پرستاری وزارت بهداشت و تلاش‌های علمی و اجرایی دکتر عباس عبادی، معاون پرستاری وزارت بهداشت، قدردانی کرد و بر ضرورت بهره‌گیری از ظرفیت علمی استادان و تجربه پرستاران بالینی برای تحقق اهداف توسعه حرفه پرستاری تأکید کرد.