آبخوان‌ها؛ گنج پنهان زیر پای تهران / ضرورت صیانت از سرمایه راهبردی آب در سال‌های کم‌باران

به گزارش ایلنا، «بهنام بخشی» با اشاره به تداوم شش سال خشکسالی گفت: در سال جاری حدود ۶۵ درصد آب مورد نیاز تهران از منابع سطحی و ۳۵ درصد از منابع زیرزمینی تأمین شده است. در شرایطی که کاهش بارندگی و محدودیت منابع سطحی، فشار بر منابع آبی پایتخت را افزایش داده، آبخوان‌ها همچنان نقش مهمی در تأمین آب شهر دارند؛ ذخایری ارزشمند که حاصل تغذیه طبیعی در سال‌های گذشته‌اند و صیانت از آن‌ها، مستلزم مدیریت برداشت و فراهم کردن فرصت برای بازیابی این منابع است.

بخشی با بیان اینکه «آب زیرزمینی از چشم پنهان است، نه از اهمیت»، اظهار داشت: آبخوان‌ها گنج پنهان زیر پای ما و سرمایه‌ای برای روزهای کم‌باران هستند. آنچه از چشم دور است، نباید از ذهن دور بماند؛ چراکه تداوم برداشت در شرایط تغییر اقلیم و کاهش بارندگی، فشار مضاعفی بر این منابع وارد می‌کند. بر همین اساس، کاهش برداشت از سفره‌های زیرزمینی و دادن فرصت برای بازیابی آن‌ها از اولویت‌های شرکت است و همراهی مردم در مدیریت مصرف می‌تواند تحقق این هدف را تسهیل کند.

سخنگوی آبفای استان تهران در تشریح وضعیت بارندگی و ذخایر سدهای تأمین‌کننده آب پایتخت گفت: با گذشت بیش از ۴۰ روز از آغاز سال آبی، میزان بارندگی تهران به حدود ۱۰ میلی‌متر رسیده است. هرچند میزان بارش‌ها در مقایسه با مدت مشابه سال گذشته وضعیت بهتری دارد، اما با شرایط نرمال بارندگی در دوره بلندمدت، حدود ۳۰ میلی‌متر فاصله دارد که نشان‌دهنده تداوم شرایط خشکسالی است.

وی افزود: برای عبور از شرایط پایدار تأمین آب، پنج سد تأمین‌کننده آب تهران به حدود ۸۰۰ تا ۸۵۰ میلیون مترمکعب ذخیره نیاز دارند. این در حالی است که سال آبی گذشته را با حدود ۲۵۰ میلیون مترمکعب و سال جاری را با حدود ۴۵۰ میلیون مترمکعب ذخیره آغاز کردیم. اکنون مجموع ذخایر این سدها حدود ۳۴۰ میلیون مترمکعب است که حدود ۲۷۰ میلیون مترمکعب آن در سامانه غربی سدکرج و طالقان و حدود ۷۰ میلیون مترمکعب در سامانه شرقی سدهای لار، لتیان و ماملو قرار دارد.

بخشی با اشاره به وضعیت سدهای تأمین‌کننده آب تهران اظهار داشت: سد لار با حدود سه درصد، لتیان با ۲۹ درصد و ماملو با ۱۱ درصد پرشدگی، در شرایط نامطلوبی قرار دارند و میزان پرشدگی مجموع پنج سد نیز حدود ۱۸ درصد است. هرچند پیش‌بینی‌های هواشناسی برای بارندگی‌های بیش از نرمال در پاییز امیدوارکننده است، اما با توجه به تداوم فاصله ذخایر سدها با سطح مطلوب، برنامه‌ریزی برای تأمین آب تابستان آینده و آمادگی در برابر احتمال تداوم کم‌بارشی‌ها از هم‌اکنون ضروری است.

وی در ادامه با اشاره به تغییر الگوی مصرف شهروندان گفت: متوسط مصرف روزانه آب در تهران در حال حاضر حدود سه میلیون مترمکعب است؛ در حالی که این میزان در سال ۱۴۰۳ به رکورد چهار میلیون و ۶۰ هزار مترمکعب رسید. در روزهای اوج مصرف سال جاری نیز میزان مصرف به حدود سه میلیون و ۳۵۰ تا سه میلیون و ۴۰۰ هزار مترمکعب محدود شد که نشان‌دهنده کاهش حدود ۶۰۰ هزار مترمکعبی مصرف روزانه نسبت به رکورد پیشین است.

سخنگوی آبفای استان تهران افزود: سرانه مصرف روزانه آب در تهران از حدود ۲۵۰ لیتر به کمتر از ۱۸۰ لیتر رسیده است؛ به این معنا که هر شهروند به‌طور متوسط حدود ۷۰ لیتر در روز کمتر آب مصرف می‌کند. با این حال، سرانه مصرف همچنان حدود ۵۰ لیتر بیشتر از الگوی استاندارد ۱۳۰ لیتری است و رسیدن به این الگو به تداوم اصلاح رفتار مصرفی نیاز دارد.

بخشی با اشاره به تغییر سهم گروه‌های مصرف گفت: سهم مشترکان خوش‌مصرف از ۲۹ درصد در فروردین ۱۴۰۴ به حدود ۵۰ درصد در شرایط فعلی افزایش یافته و در مقابل، ۴۷ درصد مشترکان در گروه پرمصرف و سه درصد در گروه بدمصرف قرار دارند. در همین راستا، پویش «تهرانی‌ها متشکریم» با هدف قدردانی از مشترکان خوش‌مصرف و ترغیب سایر مشترکان به اصلاح الگوی مصرف آغاز شده است.

وی استفاده از تجهیزات کاهنده را نیز از راهکارهای مؤثر در مدیریت مصرف دانست و افزود: تاکنون حدود ۸۰۰ هزار واحد مسکونی، تجاری، اداری و مسجد به این تجهیزات مجهز شده‌اند که دست‌کم ۳۰ درصد در کاهش مصرف آب مؤثرند. در بخش خانگی نیز اصلاح الگوی مصرف و قرار گرفتن در گروه خوش‌مصرف می‌تواند کاهش ۴۵ تا ۵۰ درصدی آب‌بها را به دنبال داشته باشد.