برلین — ذخایر گاز طبیعی اروپا به شکل خطرناکی در حال کاهش است و در صورت تداوم جنگ ایران و افزایش تقاضا برای گرمایش در فصل سرما، این قاره با بحران انرژی جدیدی روبرو خواهد شد. با این حال، به نظر میرسد بزرگترین مصرفکننده انرژی در این قاره چندان نگران نیست.
آلمان آسیبپذیرترین نقطه اتحادیه اروپا محسوب میشود؛ چرا که به دلیل ابعاد بزرگ اقتصادیاش، کمبود گاز در این کشور میتواند به کشورهای همسایه نیز سرایت کرده و قیمتها را در سراسر این بلوک افزایش دهد، بهویژه اگر برلین در بازسازی ذخایر خود ناکام بماند.
این وضعیت منجر به درخواستهای فزایندهای شده است تا برلین دست به اقدامی غیرمنتظره بزند: مداخله مستقیم برای هدایت غولهای انرژی تحت کنترل دولت جهت خرید گاز به هر قیمتی؛ اقدامی که به معنای کنار گذاشتن سالها دکترین بازار آزاد در سیاست انرژی است.
تاکنون دولت آلمان از تغییر موضع خودداری کرده است، حتی در شرایطی که این کشور از اهداف اتحادیه اروپا عقب مانده و با خطر کمبود فیزیکی عرضه از ماه نوامبر مواجه است. این یک قمار است که بازارها همه چیز را حل خواهند کرد، آن هم در حالی که جنگ و تغییرات اقلیمی، انگیزههای سنتی را مخدوش کرده و زنجیرههای تأمین جهانی را دگرگون ساختهاند.
سباستین هاینرمان، مدیرعامل انجمن ذخیرهسازی گاز آلمان (INES) گفت: «سطح ذخایر نه تنها برای این زمان از سال بهطور استثنایی پایین است، بلکه از نظر تاریخی نیز در پایینترین حد قرار دارد.» وی هشدار داد که آلمان همچنان به رویکرد قدیمی و بازارمحور برای پر کردن ذخایر خود تکیه کرده است، در حالی که «تقریباً هیچ انگیزه اقتصادی-بازاری باقی نمانده است.»
از زمان آغاز تهاجم روسیه به اوکراین در سال ۲۰۲۲، کشورهای اتحادیه اروپا ملزم شدهاند تا برای جلوگیری از کمبود جدی عرضه، ذخایر گاز خود را تا پیش از زمستان به ۹۰ درصد ظرفیت ملی برسانند. اتحادیه اروپا پس از آغاز جنگ ایران، این هدف را به ۸۰ درصد کاهش داد تا از «خرید وحشتزده» جلوگیری کند.
بهطور معمول، وظیفه پر کردن ذخایر بر عهده معاملهگران و شرکتهای خدمات شهری است که گاز را در تابستان ارزان میخرند تا در زمستان با سود بفروشند. اما خریداران میگویند قیمتهای بالاتر تابستان در نتیجه جنگ ایران و تغییرات اقلیمی، این پویایی را برهم زده و ذخایر گاز در سراسر بلوک را به حدود ۵۸ درصد ظرفیت ملی رسانده است؛ رقمی که ۱۶ واحد درصد پایینتر از میانگین تاریخی پنجساله و پایینترین سطح از سال ۲۰۱۱ است.
این ذخایر پایین، فشار بر قیمتهای گاز را که با تنشهای تازه در تنگه هرمز مرتبط است، افزایش داده و شاخص گاز طبیعی اروپا اکنون بهطور مداوم بالاتر از چهار ماه نخست جنگ ایران است.
کمیسیون اروپا اعلام کرده است که این بلوک با خطر عرضه در زمستان مواجه نیست. اما گزارش شرکت تحلیل انرژی «رپیدان» (Rapidan) پیشبینی میکند که ذخایر تا ماه نوامبر تنها به ۶۵ درصد ظرفیت کل خواهد رسید و استدلال میکند که دستیابی به هدف اتحادیه اروپا تا زمستان بدون «قیمتهای بهمراتب بالاتر» ممکن نخواهد بود.
تحلیلگران میگویند این خطر با حرکت اخیر بلوک برای جایگزینی قراردادهای بلندمدت با روسیه با خریدهای کوتاهمدت گاز طبیعی مایع (LNG) تشدید شده است. این محمولههای دریایی بسیار متحرک هستند و به بالاترین پیشنهاددهنده فروخته میشوند که خریداران را در برابر نوسانات بازارهای بینالمللی، بهویژه پس از از دست دادن منابع کلیدی از قطر و افزایش تقاضا در آسیا، آسیبپذیرتر میکند.
آلمان، بزرگترین مصرفکننده گاز در اتحادیه اروپا، شاهد پر شدن ذخایر خود با سرعتی حتی کمتر از دیگران بوده است که بخشی از آن به دلیل رویکرد غیرمداخلهجویانه و بازارمحور این کشور نسبت به همسایگانش است. در نتیجه، طبق آخرین دادهها، ذخایر در ماه اوت تنها ۴۷ درصد از ظرفیت ملی بود که پایینترین سطح ثبتشده از زمان آغاز آمارگیری است. این موضوع بهویژه نگرانکننده است زیرا ذخایر این کشور برای کل بلوک مهم بوده و بیش از ۲۰ درصد از ظرفیت ذخیرهسازی اتحادیه اروپا را تشکیل میدهد.
با این وجود، برلین بر مسیر خود پافشاری میکند. در حالی که وزارت انرژی آلمان به پایین بودن تاریخی ذخایر اذعان کرده، از مداخله برای هدایت خریداران اصلی گاز تحت کنترل دولت یعنی SEFE و Uniper برای خرید گاز با قیمتهای فعلی جهت تضمین تحقق اهداف خودداری کرده است.
سخنگوی وزارت انرژی آلمان به پولیتیکو گفت: «مسئولیت پر کردن تأسیسات ذخیرهسازی برای زمستان بر عهده شرکتها و معاملهگران است. پر کردن دولتی تأسیسات ذخیرهسازی، بازار گاز را محدودتر کرده و قیمتها را حتی بالاتر میبرد. وضعیت عرضه در ماههای آینده عملاً بدتر خواهد شد.»
لوران روسکاس، تحلیلگر ارشد گاز در S&P Global گفت که آیا این رویکرد درستی است یا خیر، تا زمستان مشخص خواهد شد. اگر دما بهطور غیرمعمولی پایین باشد، معاملهگران ممکن است مجبور به خرید منابع اضافی در لحظات آخر شوند که قیمتها را بالا میبرد، بهویژه اگر تنگه هرمز بسته بماند. از سوی دیگر، مداخله میتواند در صورت ملایم بودن زمستان، قیمتها را بهطور زودرس افزایش دهد.
روسکاس گفت: «اگر اکنون شروع به خرید کنید تا ذخایر را به سطح سیاسی از پیش تعیینشده برسانید، قیمتها را اکنون بالا میبرید تا بیمهای داشته باشید که در زمستان که هوا سرد است، قیمتها بالاتر نرود.»
عدم تمایل آلمان به حرکت سریع، دشواری بخش انرژی تکهتکه اتحادیه اروپا در رقابت با اقتصادهای متمرکزتر آسیایی را برجسته میکند که سریعتر برای تأمین منابع اقدام کرده و حتی در شرایطی که ذخایرشان رو به اتمام است، بهطور مداوم پیشنهادهای بالاتری نسبت به کشورهای اروپایی ارائه میدهند.
برخی دیگر هشدار میدهند که فشارهای فیزیکی بر عرضه نیز ممکن است. هاینرمان از INES هشدار داد که حتی پر کردن ذخایر کشور به ۷۶ درصد ظرفیت — که SEFE میگوید قابل دستیابی است — در صورت «سرمای استثنایی» زمستان، لزوماً نیازهای عرضه را برآورده نخواهد کرد. این امر میتواند به کشورهای همسایه که آلمان طبق معاهده ملزم به ارائه کمکهای اضطراری گازی به آنهاست، از جمله اتریش، سوئیس، ایتالیا و دانمارک، سرایت کند.
هاینرمان از دولت آلمان خواست با کاهش هزینههای شبکه در تأسیسات ذخیرهسازی یا لغو عوارض تبدیل، پر کردن سریعتر ذخایر را تشویق کند. برلین قبلاً از برنامههایی برای یک ذخیره اضطراری جدید گاز رونمایی کرده است، اما این طرح تنها ۱۰ درصد از ظرفیت گاز کشور را پوشش میدهد و بهطور رسمی از تابستان آینده آغاز میشود.
جای تعجب نیست که سایر مصرفکنندگان بزرگ گاز قبلاً به بخش خصوصی ورود کردهاند. هلند، یکی دیگر از مدافعان بازار آزاد که از ذخایر پایین گاز رنج میبرد، اوایل تابستان امسال ۱.۲ میلیارد یورو برای شرکت انرژی دولتی خود، EBN، اختصاص داد تا ذخایر خود را سریعتر تکمیل کند.
اما غولهای انرژی برلین فعلاً بر مواضع خود ایستادهاند. سخنگوی SEFE به پولیتیکو گفت که اگرچه «درگیریهای بینالمللی» میتواند بر سطوح ذخیرهسازی اروپا تأثیر بگذارد، اما هدف ۷۰ درصدی بدون مداخله «همچنان قابل دستیابی است». وی اشاره کرد که ۷۸ درصد از ظرفیت ذخیرهسازی آلمان رزرو شده است، هرچند اذعان کرد که این لزوماً به معنای حجم واقعی گاز ذخیرهشده نیست.
وی افزود که اقدامات نظارتی در صورت «ضرورت» میتواند مفید باشد، اما میتواند بازارها را مخدوش کرده و هزینهها را افزایش دهد، بدون اینکه مشخص کند چه اقداماتی مد نظر است.
سخنگوی Uniper کمتر مطمئن بود و هشدار داد که با نرخ فعلی پر کردن، «رسیدن به سطوح هدف ذخیرهسازی قبل از شروع فصل زمستان بهطور فزایندهای چالشبرانگیز خواهد بود». اما او نیز از درخواست برای مداخله خودداری کرد و در عوض خواستار انگیزههای بهتر برای پر کردن ذخایر شد که بازتابدهنده درخواستهای فزاینده لابیهای گاز در بروکسل برای حذف کامل قوانین است.
شمـا اولیـن نفـر هستـید کـه نظـر خـود را ثبـت مـی کنیـد.
🗩ثبـت نظر: