الاخبار: تهران پاسخ خود به نامه ونس را تحویل داد

روزنامه الاخبار لبنان با اشاره به این موضوع، نوشت: در تازه‌ترین تحول دیپلماتیک، روز گذشته هیئتی بلندپایه از قطر به ریاست محمد بن عبدالرحمن آل ثانی، نخست‌وزیر و وزیر امور خارجه این کشور، وارد ایران شد و با مقام‌های ارشد ایرانی دیدار کرد.

این سفر در چارچوب رایزنی‌های جاری درباره «ابتکار دیپلماتیک جدید» برای دستیابی به توافق میان تهران و واشنگتن انجام شده است؛ ابتکاری که قطر هفته گذشته آن را به مقام‌های ایرانی ارائه کرد.

این طرح بر تلفیق پیشنهاد‌های ایران و آمریکا استوار است و به‌طور مشخص بر «اجرای متقابل و تدریجی تعهدات در چارچوب یک جدول زمانی مشخص» تأکید دارد.

به گفته منابع آگاه، ایران با اصل تعهدات متقابل مخالفتی ندارد؛ از جمله اینکه آمریکا محاصره دریایی را لغو کند و ایران نیز تنگه هرمز را بازگشایی کند. با این حال، مهم‌ترین ملاحظه و تحفظ تهران به بندی مربوط می‌شود که در این ابتکار با عنوان «امتیازدهی هسته‌ای» گنجانده شده و هدف از افزودن آن، جلب رضایت ایالات متحده بوده است.

بر اساس این بند، تهران باید در نخستین گام اجازه ورود بازرسان آژانس بین‌المللی انرژی اتمی را مطابق با «توافق قاهره» که در سپتامبر ۲۰۲۵ میان ایران و آژانس منعقد شده است، صادر کند.

در مقابل، ابتکار قطر پیش‌بینی می‌کند که واشنگتن بخشی از تحریم‌ها را لغو و قسمتی از دارایی‌های مسدودشده ایران را آزاد کند.

مقام‌های ایرانی طی هفته‌های اخیر بار‌ها تأکید کرده‌اند که هرگونه مذاکره درباره برنامه هسته‌ای کشور باید منحصراً پس از اعلام رسمی پایان جنگ آغاز شود. به گفته آنان، این اعلام باید با مجموعه‌ای از اقدامات عملی همراه باشد که شامل لغو محاصره دریایی، لغو تحریم‌های نفتی، آزادسازی دارایی‌های مسدودشده و بازگشایی تنگه هرمز است.

از این منظر، سفر آل ثانی به تهران که به گفته خبرگزاری رویترز با هماهنگی قبلی واشنگتن انجام شده است، بیش از آنکه صرفاً یک دیدار دیپلماتیک معمول باشد، تلاشی برای متقاعد کردن ایران به کنار گذاشتن «ملاحظات و تحفظات» خود به نظر می‌رسد؛ تلاشی با هدف نجات ابتکار قطر و جلوگیری از فروپاشی کامل روند دیپلماتیک.

با این حال، آنچه به سفر هیئت قطری اهمیت ویژه‌ای می‌بخشد، هم‌زمانی آن با گزارش‌های رسانه‌های آمریکایی درباره ارسال یک نامه مکتوب از سوی جی‌دی ونس، معاون رئیس‌جمهور آمریکا، به محسن رضایی، دبیر شورای عالی امنیت ملی ایران است.

گفته می‌شود این نامه دقیقاً هم‌زمان با مطرح شدن ابتکار قطر در تهران ارسال شده است.

بر اساس اطلاعاتی که به رسانه‌ها درز کرده، ونس در نامه خود بر ضرورت گنجاندن پرونده هسته‌ای در دستور کار مذاکرات تأکید کرده و پیشنهاد آغاز گفت‌و‌گو‌های مستقیم را مطرح ساخته است. او همچنین آمادگی شخصی خود را برای هدایت و نظارت بر این مذاکرات اعلام کرده است.

در همین زمینه، محافل نزدیک به دبیرخانه شورای عالی امنیت ملی ایران اعلام کرده‌اند که پاسخ تهران به پیشنهاد ونس تدوین و در شکل نهایی آماده شده است. این محافل احتمال داده‌اند که مقام‌های ایرانی روز گذشته پاسخ مذکور را به میانجی قطری تحویل داده باشند.

به این ترتیب، به نظر می‌رسد تحرکات دیپلماتیک به نقطه‌ای سرنوشت‌ساز رسیده است؛ نقطه‌ای که طی چند روز آینده مشخص خواهد شد آیا این تلاش‌ها به توافق منجر می‌شوند یا طرف‌ها بار دیگر به نقطه آغاز تشدید تنش‌ها بازمی‌گردند؛ وضعیتی که نشانه‌های متعددی از آمادگی آمریکا برای ازسرگیری آن، بلافاصله پس از پایان انتخابات میان‌دوره‌ای که قرار است سه‌شنبه آینده برگزار شود، به چشم می‌خورد.

در همین ارتباط، روزنامه «وال‌استریت ژورنال» و پایگاه خبری «آکسیوس» اخیراً فاش کردند که جلسه‌ای در کاخ سفید برگزار شده است که طی آن، برد کوپر، فرمانده فرماندهی مرکزی آمریکا (سنتکام)، گزینه‌های نظامی مطرح علیه ایران را برای دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، تشریح کرده است.

بر اساس ارزیابی‌ها، دولت ترامپ به سمت انجام حمله‌ای متمایل است که از نظر شدت، «سنگین»، اما از لحاظ زمانی «کوتاه‌مدت» باشد و تمرکز آن بر هدف قرار دادن تأسیسات نظامی و تأسیسات انرژی ایران قرار گیرد.

هدف از چنین حمله‌ای، اعمال فشار بر رهبری ایران و وادار کردن آن به پذیرش شروط آمریکا عنوان شده است.

با این حال، تردید‌های جدی وجود دارد که آیا تحولات مطابق خواست واشنگتن پیش خواهد رفت یا اینکه بار دیگر زمینه برای شکل‌گیری یک جنگ فرسایشی گسترده فراهم خواهد شد؛ درست همانند جنگ ۲۸ فوریه که هنوز آتش آن به‌طور کامل خاموش نشده و پیامدهایش در سطح بین‌المللی همچنان ادامه دارد. جنگی که به جای نرم‌تر کردن موضع ایران، به سخت‌تر و انعطاف‌ناپذیرتر شدن آن انجامید.

شاید یکی از مهم‌ترین شواهد این مسئله آن باشد که ایران، کشوری که به گواهی شخصیت‌های بانفوذی همچون بدر البوسعیدی، وزیر امور خارجه عمان ــ که کشورش میزبان دور آخر مذاکرات پیش از جنگ بود ــ و جاناتان پاول، مشاور امنیت ملی بریتانیا، آمادگی خود را برای دادن امتیاز در پرونده هسته‌ای نشان داده بود، اکنون شاهد افزایش صدا‌هایی است که خواستار «تغییر دکترین هسته‌ای» کشور هستند.

در شرایط کنونی، شماری از شخصیت‌ها و جریان‌های سیاسی نزدیک به حاکمیت، با استناد به تحولات امنیتی و منطقه‌ای و آنچه «تهدید‌های موجودیتی» پیش روی تهران می‌خوانند، آشکارا از ضرورت بازنگری در رویکرد هسته‌ای ایران سخن می‌گویند.

این دیدگاه‌ها بر لزوم عبور از مسیر صرفاً صلح‌آمیز هسته‌ای و حرکت به سمت گزینه ساخت سلاح هسته‌ای تأکید دارند.

در تازه‌ترین موضع‌گیری علنی در این زمینه، محمدحسن حاج‌علی‌اکبری، امام جمعه تهران و از شخصیت‌های نزدیک به آیت‌الله مجتبی خامنه‌ای، رهبر کنونی ایران، بازنگری در دکترین هسته‌ای کشور را «مطالبه‌ای ملی» توصیف کرد.

او با اشاره به نتایج یک نظرسنجی اظهار داشت که بیش از ۷۰ درصد شرکت‌کنندگان از بازنگری در این دکترین حمایت کرده‌اند؛ موضوعی که به گفته او دیگر به یک جریان یا گروه سیاسی خاص محدود نمی‌شود.

وی این بازنگری را «واکنشی طبیعی به تجربه عهدشکنی آمریکا» توصیف کرد و آن را ضرورتی اجتناب‌ناپذیر برای بازطراحی معادلات امنیتی کشور دانست.