عصرایران- سلنیوم یکی از مواد معدنی ضروری بدن است که در ساخت پروتئین های ویژه، عملکرد طبیعی تیروئید، تولیدمثل و فعالیت سیستم ایمنی نقش دارد. بدن به مقدار کمی از این ماده نیاز دارد و بیشتر افراد می توانند نیاز روزانه خود را از طریق غذا تامین کنند.
با این حال، ضروری بودن سلنیوم به این معنا نیست که مصرف مکمل آن در مقادیر بیشتر، سلامت را افزایش می دهد. پژوهش ها تاکنون نشان نداده اند که مصرف مکمل سلنیوم بتواند از سرطان یا بیماری های قلبی پیشگیری کند و دریافت بیش از حد آن نیز می تواند عوارض جدی داشته باشد.
سلنیوم در ساخت پروتئین هایی نقش دارد که برخی از آن ها، از جمله گلوتاتیون پراکسیداز، به محافظت از سلول ها در برابر آسیب های اکسیداتیو کمک می کنند. این فرایند برای حفظ عملکرد طبیعی سلول ها اهمیت دارد، اما به این معنا نیست که مصرف مکمل سلنیوم از همه بیماری های مرتبط با استرس اکسیداتیو جلوگیری می کند.
غده تیروئید از اندام های دارای غلظت بالای سلنیوم در بدن است. این ماده در فعالیت آنزیم هایی مشارکت دارد که به تبدیل هورمون های تیروئید به شکل فعال تر کمک می کنند. کمبود سلنیوم می تواند بر عملکرد طبیعی این غده اثر بگذارد، اما مصرف مکمل در افراد فاقد کمبود لزوما عملکرد تیروئید را بهتر نمی کند.
سلنیوم برای عملکرد طبیعی سیستم ایمنی ضروری است و در تنظیم پاسخ های دفاعی بدن نقش دارد. با این حال، شواهد کافی وجود ندارد که مصرف مکمل این ماده در افراد سالم، به طور مشخص از ابتلا به عفونت ها جلوگیری کند یا درمان بیماری های عفونی را بهبود دهد.
سلنیوم در تولیدمثل زنان و مردان نقش دارد. برخی پروتئین های وابسته به این ماده در شکل گیری و عملکرد طبیعی اسپرم مشارکت می کنند. با این حال، هنوز نمی توان گفت که مصرف مکمل سلنیوم در افراد دارای سطح طبیعی این ماده، باروری را افزایش می دهد.
کمبود شدید سلنیوم در مناطقی که خاک و مواد غذایی آن ها فقیر از این ماده است، با نوعی بیماری عضله قلب به نام بیماری کشان ارتباط داشته است. با این حال، این موضوع به معنای اثبات اثر مکمل سلنیوم در پیشگیری از بیماری های شایع قلبی یا سکته نیست. مطالعات بالینی، فایده روشنی برای مصرف مکمل این ماده با هدف پیشگیری از بیماری قلبی نشان نداده اند.
با وجود بررسی های گسترده، شواهد معتبر نشان نداده اند که مصرف مکمل سلنیوم از سرطان پیشگیری می کند. در یک کارآزمایی بزرگ با عنوان SELECT، مکمل سلنیوم خطر ابتلا به سرطان پروستات را کاهش نداد. برخی بررسی ها حتی احتمال افزایش خطر نوع تهاجمی این سرطان را در مردانی با سطح اولیه بالای سلنیوم مطرح کرده اند.
بنابراین، مصرف سلنیوم با هدف پیشگیری یا درمان سرطان توصیه نمی شود و نباید جایگزین روش های استاندارد تشخیص و درمان شود.
نقش سلنیوم در فعالیت آنتی اکسیدانی و عملکرد سلول های عصبی، توجه پژوهشگران را به ارتباط احتمالی آن با بیماری هایی مانند آلزایمر و پارکینسون جلب کرده است. با این حال، ارتباط مشاهده شده میان وضعیت تغذیه ای افراد و این بیماری ها، اثبات نمی کند که مصرف مکمل سلنیوم از بروز آن ها جلوگیری می کند یا روند پیشرفتشان را کند می سازد.
برخی مطالعات درباره افراد مبتلا به تیروئیدیت هاشیموتو نشان داده اند که مکمل سلنیوم ممکن است سطح بعضی از پادتن های تیروئیدی را کاهش دهد. با این حال، اهمیت بالینی این تغییرات و تاثیر آن ها بر علائم یا روند بیماری هنوز به طور کامل روشن نیست. مصرف مکمل باید با نظر پزشک و با توجه به شرایط فرد انجام شود و جایگزین درمان معمول کم کاری تیروئید نیست.
بسیاری از افراد می توانند سلنیوم مورد نیاز خود را با یک رژیم غذایی متنوع دریافت کنند. منابع غذایی این ماده عبارت اند از:
گوشت، مرغ، ماهی و دیگر غذاهای دریایی، تخم مرغ، غلات و برخی مغزدانه ها. مقدار سلنیوم موجود در غذاهای گیاهی به میزان این ماده در خاک محل رشد گیاه وابسته است.
آجیل برزیلی از منابع بسیار غنی سلنیوم است و مقدار آن در هر دانه می تواند تفاوت زیادی داشته باشد؛ بنابراین مصرف زیاد و روزانه آن ممکن است دریافت سلنیوم را بیش از حد بالا ببرد.
مقدار توصیه شده روزانه برای بزرگسالان 55 میکروگرم است. این مقدار در دوران بارداری به 60 میکروگرم و در دوران شیردهی به 70 میکروگرم می رسد.
حد بالای قابل تحمل مصرف روزانه برای بزرگسالان در معیارهای آمریکا 400 میکروگرم است؛ با این حال، سازمان ایمنی غذای اروپا حد پایین تری، یعنی 255 میکروگرم در روز، تعیین کرده است. این حدود شامل مجموع سلنیوم دریافتی از غذا و مکمل ها هستند و نباید به عنوان هدف مصرف روزانه در نظر گرفته شوند.
مصرف بیش از حد سلنیوم می تواند باعث تهوع، اسهال، بوی سیرمانند دهان، ریزش مو، شکنندگی ناخن ها و مشکلات عصبی شود. در موارد شدید، مسمومیت ممکن است خطرناک باشد.
در بیشتر افراد، تامین سلنیوم از راه غذا کافی است و نیازی به مصرف خودسرانه مکمل وجود ندارد. افرادی که احتمال کمبود دارند یا به بیماری خاصی مبتلا هستند، بهتر است پیش از مصرف مکمل با پزشک مشورت کنند.
توصیه پزشکی: اگر قصد مصرف مکمل سلنیوم دارید، به ویژه در صورت ابتلا به بیماری تیروئید، مصرف دارو یا استفاده هم زمان از مکمل های دیگر، ابتدا با پزشک یا داروساز مشورت کنید.
شمـا اولیـن نفـر هستـید کـه نظـر خـود را ثبـت مـی کنیـد.
🗩ثبـت نظر: