هشدار جدی درباره ال‌نینو: پاییز پربارش و خطر سیلاب‌ها

مدیرکل هواشناسی استان البرز با اشاره به پیش‌بینی پاییز پربارش تحت تاثیر فاز مثبت «ال‌نینو»، نسبت به احتمال تمرکز و شدت بارش‌ها در مدت‌زمان کوتاه هشدار داد و بر لزوم آمادگی کامل زیرساخت‌های شهری و توجه جدی به هشدارهای جوی تاکید کرد.

«کامران حقی آبی» روز پنجشنبه در گفت‌وگو با ایرنا با اشاره به هشدارهای ارائه‌شده به مسوولان در نشست های استانی اظهار کرد: میانگین بلندمدت بارش پاییز در پهنه استان البرز ۱۰۲ میلی‌متر است و در تمام جلسات به مسوولان اعلام کرده‌ایم این حجم از بارش چنانچه در ۲ یا سه نوبت بارندگی تخلیه و متمرکز شود، می‌تواند بسیار خطرآفرین باشد.

وی ادامه داد: در صورتی که پراکنش بارش‌ها به لحاظ زمانی و مکانی مناسب باشدیعنی به موقع بیاید و در نقاط پرخطر و شیب‌های تند نباشد، پر از خیر و برکت است اما شرایط به‌ویژه در بارش‌های ناشی از ابرهای همرفتی که به‌صورت محلی شکل می‌گیرند، متفاوت است.

حقی آبی افزود: این قبیل بارش‌های همرفتی و نقطه‌ای در مدل‌های اقلیمی بلندمدت قابل پیش‌بینی نیستند و تنها با نزدیک شدن به پدیده در کوتاه‌مدت می‌توان آنها را پیش‌بینی کرد؛ بنابراین ممکن است بارش‌هایی با شدت بالا در مدت‌زمانی کوتاه رخ دهد که نیازمند آمادگی همه‌جانبه است.

تقسیم بندی آمادگی ها

مدیرکل هواشناسی البرز آمادگی را به ۲ بخش تقسیم کرد و گفت: بخش نخست آمادگی‌های زیرساختی است که نیازمند برنامه‌ریزی شهری قبلی است؛ اقداماتی نظیر لایروبی دهانه پل‌ها، بازگشایی مسیر رودخانه‌ها و احداث کانالها و آبراه‌ها؛ بخش دوم نیز مربوط به اقدامات کوتاه‌مدت است؛ از جمله اطلاع‌رسانی از طریق رسانه‌ها، صداوسیما، ارسال پیامک و نصب تابلوهای هشداردهنده تا از ورود شهروندان به مناطق خطرآفرین و حاشیه رودخانه‌ها جلوگیری شود چرا که یک لحظه بارندگی شدید، مانند حادثه‌ای که در منطقه عظیمیه کرج رخ داد، می‌تواند در نقطه تمرکز سیل ایجاد کرده و خسارت‌های جبران‌ناپذیری به بار آورد.

حقی آبی با تشریح مبانی علمی پدیده ال‌نینو بیان کرد: سازمان هواشناسی کشور و استان هشدارهای لازم را در این خصوص داده‌اند؛ ال‌نینو باعث تغییرات اقلیمی می‌شود و در سالهای وقوع آن بطورمعمول شاهد ترسالی در کشور هستیم اما این موضوع قطعیت صددرصدی ندارد؛ در بررسی ۷۵ سال گذشته منتهی به سال ۲۰۲۵ (از سال ۱۹۵۰ تا ۲۰۲۵)، اقلیم کشور ۴۱ سال در فاز خنثی، ۱۷ سال در فاز ال‌نینو و ۱۷ سال در فاز لانینا بوده است.

وی ادامه داد: از میان ۱۷ سالی که ال‌نینو رخ داده، در پنج سال به رغم انتظار بارش‌های بیش از حد نرمال، میزان بارندگی‌ها حتی کمتر از حد نرمال به ثبت رسیده است؛ بنابراین قطعیت و یقینی وجود ندارد اما آمارها نشان می‌دهد با توجه به تشدید فاز مثبت امسال، افزایش محسوس دمای سطح اقیانوس و همسویی سایر دورپیوندها در جهان، امسال پاییز پربارشی در کشور و استان البرز پیش‌بینی می‌شود.

پدیده جوی انسو و ارتباط آن با ال نینو

مدیرکل هواشناسی البرز در توضیح پدیده دورپیوند «انسو» (ENSO) اظهار کرد: انسو یک پدیده جوی اقیانوسی بزرگ است که در شرق اقیانوس آرام استوایی در غرب آمریکای جنوبی رخ می‌دهد و ال‌نینو شاخه‌ای از آن به‌شمار می‌رود؛ هرگاه دمای سطح اقیانوس بیش از نیم درجه سانتیگراد نوسان داشته و گرم‌تر شود، پدیده «ال‌نینو» شکل می‌گیرد؛ اگر نوسان دما بین مثبت نیم درجه تا منفی نیم درجه سانتیگراد باشد، انسو در «فاز خنثی» قرار دارد و تغییرات اقلیمی محسوسی ایجاد نمی‌شود و چنانچه دما کمتر از منفی نیم درجه سانتیگراد شود، «لانینا» رخ می‌دهد که برای کشور ما بیشتر همراه با کم‌بارشی است؛ در ۷۵ سال گذشته، ۴۱ سال در وضعیت خنثی سپری شده است.

وی با ارائه آمار بارش‌های پاییزی استان البرز گفت: میانگین بلندمدت بارش پاییز استان ۱۰۲ میلی‌متر است و وقتی می‌گوییم بارندگی فراتر از نرمال خواهد بود، یعنی پیش‌بینی می‌شود بیش از ۱۰۲ میلی‌متر بارش ثبت شود؛ در مهرماه، میانگین بلندمدت استان ۱۱.۲ میلی‌متر است، در حالی که در مهرماه امسال ۱۳ میلی‌متر بارش به ثبت رسید و فراتر از نرمال بود. همچنین میانگین بلندمدت آبان‌ماه استان ۴۷ میلی‌متر است که انتظار داریم امسال دست‌کم به همین اندازه یا بیشتر از آن محقق شود.

نگرانی از پراکنش بارش ها

حقی آبی تصریح کرد: نگرانی اصلی در این میان، پراکنش نامناسب بارش‌ها است؛ به این معنا که به‌جای توزیع متوازن ۴۷ میلی‌متر در طول روزهای ماه، این حجم از بارندگی در یک نوبت ۲۴ ساعته یا بارش‌های شدید لحظه‌ای خلاصه شود؛ همانند آنچه در عظیمیه کرج رخ داد که ظرف مدت ۲۰ دقیقه، ۹.۷ میلی‌متر باران بارید و بخش عمده آمار مهرماه استان مربوط به همان بارش‌های دهم تا دوازدهم مهر بود؛ همچنین مدل‌های اقلیمی بلندمدت نمی‌توانند زمان دقیق این بارندگی‌ها را تعیین کنند؛بطور مثال این احتمال وجود دارد که بارش‌ها به اواخر آبان منتقل شود و کل سهمیه آبان در ۲ یا سه روز پربارش دریافت شود.

ورود سامانه بارشی ضعیف به البرز و جدی گرفتن هشدارها

مدیرکل هواشناسی البرز اعلام کرد: برای امروز پنجشنبه و فردا جمعه، ورود یک موج ضعیف و بارش‌های پراکنده در البرز پیش‌بینی می‌شود و در هفته بعد وضعیت بارش‌ها اندکی بهتر خواهد شد، هرچند انتظار سامانه‌ای بسیار شدید را نداریم.

وی با تاکید بر لزوم هوشیاری عموم مردم، مسوولان و دستگاههای مرتبط با مدیریت بحران و مدیریت شهری در برابر هشدارهای جوی گفت: در پیش‌بینی‌های کوتاه‌مدت، شدت سامانه‌ها بر اساس ماتریس و رنگ هشدارهای هواشناسی تعیین می‌شود. در «هشدار زرد»، اگرچه احتمال وقوع پدیده ممکن است پایین باشد (بین ۳۰ تا ۵۰ درصد) اما در صورت وقوع می‌تواند خسارت‌های نقطه‌ای ناشی از وزش باد شدید، بارندگی ناگهانی یا صاعقه در پی داشته باشد.

حقی آبی خاطرنشان کرد: در «هشدار نارنجی»، هم احتمال وقوع و هم گستردگی و قدرت تخریب پدیده بالاتر می‌رود و در «هشدار قرمز» وقوع پدیده با احتمال بسیار بالا قطعی بوده و قدرت تخریب زیادی دارد؛ بنابراین از مردم و مسوولان تقاضا داریم حتی هشدارهای سطح زرد را جدی بگیرند و با توجه به فاز مثبت ال‌نینو، توجه ویژه‌ای به هشدارهای کوتاه‌مدت هواشناسی داشته باشند.