از اختلاف بر سر یمن تا نگرانی مشترک از انصارالله؛ آیا عربستان و امارات به هم نزدیک می‌شوند؟

به گزارش ایلنا، روزنامه فایننشال‌تایمز گزارش داد تشدید حملات انصارالله و افزایش نگرانی‌های امنیتی در منطقه خلیج فارس، عربستان و امارات را به سمت کاهش اختلافات و ازسرگیری هماهنگی‌ها سوق داده است؛ هرچند اختلافات دو کشور، به‌ویژه درباره یمن، همچنان پابرجاست.

به نوشته این روزنامه، عربستان در تلاش است روابط پرتنش خود با امارات را ترمیم و هم‌زمان حمایت منطقه‌ای و بین‌المللی بیشتری برای حفاظت از خاک و زیرساخت‌های حیاتی‌اش جلب کند. این تحولات در حالی رخ می‌دهد که آمریکا، متحد سنتی ریاض، از مشارکت در عملیات نظامی علیه انصارالله خودداری کرده است.

در تازه‌ترین نشانه‌های نزدیک‌شدن دو کشور، خالد بن سلمان، وزیر دفاع عربستان، ۱۸ اکتبر در ابوظبی با محمد بن زاید، رئیس امارات، دیدار کرد. پیش از آن نیز منصور بن زاید، معاون رئیس امارات، ماه گذشته در ریاض با محمد بن سلمان، ولیعهد عربستان، دیدار کرده بود؛ نخستین ملاقات رسمی در سطح خاندان‌های حاکم دو کشور از زمان بروز اختلافات بر سر یمن در دسامبر گذشته.

هم‌زمان، فیصل بن فرحان، وزیر خارجه عربستان، هفته گذشته با همتای اماراتی خود درباره راه‌های کاهش تنش و جلوگیری از تشدید بحران گفت‌وگو کرد. خالد بن سلمان نیز به همراه نمایندگانی از ترکیه و پاکستان برای رایزنی درباره تحولات منطقه به ایران سفر کرد.

عبدالخالق عبدالله، تحلیلگر اماراتی، به فایننشال‌تایمز گفت ریاض و ابوظبی انصارالله را تهدیدی جدی برای امنیت عربستان و دیگر کشورهای خلیج فارس می‌دانند. محمد بحرون، مدیر مرکز «بحوث» در دبی، نیز گفت تلاش‌های کنونی بر مهار پیامدهای بحران و تمرکز بر اهداف راهبردی مشترک متمرکز است و می‌تواند زمینه احیای ایده «امنیت جمعی» در منطقه را فراهم کند.

به گفته بحرون، این همکاری لزوما به معنای پیوستن دوباره امارات به ائتلاف نظامی در یمن نیست، بلکه ممکن است در قالب فعال‌سازی «سپر شبه‌جزیره»، نیروی نظامی مشترک کشورهای عضو شورای همکاری خلیج فارس، برای دفاع از عربستان دنبال شود.

با این حال، ایاد الرفاعی، استاد علوم سیاسی دانشگاه ملک عبدالعزیز در جده، تأکید کرد دو کشور ممکن است درباره نحوه مقابله با انصارالله به توافق برسند، اما اختلاف دیدگاه آنها درباره ماهیت و ابعاد تهدیدهای منطقه‌ای همچنان جدی است. به گفته او، هماهنگی کنونی بیشتر جنبه تاکتیکی دارد و هنوز به سطح همکاری راهبردی گسترده نرسیده است.

اختلافات بر سر یمن همچنان پابرجاست

افزایش حملات انصارالله فشارهای امنیتی و اقتصادی بر عربستان را تشدید کرده است. به گفته منابع مورد استناد فایننشال‌تایمز، این حملات به کشته‌شدن بیش از ۲۰ نفر، تعطیلی فرودگاه بین‌المللی ریاض و هدف قرار گرفتن تأسیسات انرژی منجر شده است. در پی افزایش فشارها، عربستان ناچار شد کنفرانس سرمایه‌گذاری بزرگ خود موسوم به «داووس صحرا» را لغو کند.

ناامنی در خلیج فارس همچنین اعتماد سرمایه‌گذاران به اقتصادهای متکی بر نفت و صادرات را تهدید می‌کند؛ به‌ویژه آنکه محدودیت‌های دریایی مرتبط با ایران در تنگه هرمز و حملات انصارالله به نفتکش‌های عربستان در دریای سرخ، نگرانی‌ها را افزایش داده است.

با وجود این تحرکات، روابط ریاض و ابوظبی همچنان از اختلافات سال‌های گذشته، به‌ویژه درباره یمن، تأثیر می‌پذیرد. امارات از سال ۲۰۱۵ در کنار عربستان در جنگ یمن مشارکت داشت و به آموزش گروه‌های مخالف انصارالله در جنوب این کشور پرداخت؛ اما در سال ۲۰۱۹ بیشتر نیروهایش را خارج کرد؛ اقدامی که به اختلاف با ریاض دامن زد.

تنش‌ها اواخر سال گذشته، پس از پیشروی یک گروه جدایی‌طلب یمنی مورد حمایت امارات در مناطقی نزدیک مرز عربستان، شدت گرفت. ریاض در واکنش، محموله‌ای از تسلیحات اماراتی را در یکی از بنادر یمن هدف قرار داد و ابوظبی را به حمایت از عملیات این گروه متهم کرد. پس از آن نیز از امارات خواسته شد یمن را ترک کند.

عبدالله عامی، تحلیلگر اماراتی، سال‌های ۲۰۲۵ و ۲۰۲۶ را دشوارترین دوره روابط دو کشور توصیف کرد و گفت اختلافات درباره یمن، به‌ویژه جنوب این کشور، روابط را به پایین‌ترین سطح رسانده است. با این حال، او از ورود دو طرف به مرحله‌ای تازه با محوریت گفت‌وگو خبر داد. اختلافات درباره سیاست نفتی و جنگ سودان همچنان ادامه دارد و امارات نیز تمایلی به اختصاص دوباره منابع خود به پرونده یمن ندارد.

تلاش عربستان برای جلب حمایت دفاعی

در شرایطی که عربستان به دنبال تقویت دفاع هوایی و حفاظت از زیرساخت‌های نفتی خود است، ترکیه و پاکستان پس از امضای توافق دفاعی با ریاض در مکه در ماه اوت، پیشنهاد کمک دفاعی داده‌اند؛ هرچند جزئیات این کمک‌ها مشخص نیست. پاکستان پیش‌تر جنگنده‌ها و تجهیزات پدافند هوایی به عربستان اعزام کرده بود. بریتانیا نیز از اعزام جنگنده برای حفاظت از شهرها و زیرساخت‌های این کشور خبر داده و فرانسه وعده کمک نظامی برای حفاظت از تأسیسات انرژی عربستان را داده است.

هماهنگی‌ها به سطح دیپلماتیک نیز گسترش یافته است. وزیران خارجه عربستان، مصر، ترکیه و پاکستان روز جمعه با همتایان اروپایی خود از فرانسه، آلمان، بریتانیا و ایتالیا دیدار کردند تا درباره راه‌های مقابله با بحران رایزنی کنند.

عبدالفتاح السیسی، رئیس‌جمهور مصر، نیز اعلام کرد در صورت درخواست عربستان، نیروهایی را برای دفاع از این کشور اعزام خواهد کرد؛ هرچند رأی‌گیری پارلمان مصر درباره اعزام نیرو به تعویق افتاده است. او تأکید کرد نقش نظامی مصر صرفاً دفاعی خواهد بود و شامل حمله به یمن نمی‌شود.

مصر تجربه پرهزینه‌ای از مداخله نظامی در یمن دارد. ارتش این کشور در سال ۱۹۶۲ برای حمایت از افسران جمهوری‌خواه وارد جنگ داخلی یمن شد و پنج سال با نیروهای سلطنت‌طلب مورد حمایت عربستان جنگید؛ تجربه‌ای که یکی از دلایل مخالفت قاهره با پیوستن به ائتلاف تحت رهبری ریاض علیه انصارالله در سال ۲۰۱۵ بود.

با این حال، منافع اقتصادی مصر را به کشورهای خلیج فارس پیوند می‌دهد. عربستان با سپرده‌هایی به ارزش ۱۰.۳ میلیارد دلار از ذخایر بانک مرکزی مصر حمایت می‌کند و حواله‌های بیش از یک میلیون و ۲۵۰ هزار کارگر مصری شاغل در این کشور نیز منبع مهمی برای تأمین ارز خارجی مصر است. قاهره همچنین نگران حملات انصارالله به کشتی‌ها در تنگه باب‌المندب و پیامدهای آن برای درآمدهای کانال سوئز است.