انتشار کتاب سه جلدی «درآمدی بر جامعه‌شناسی طیف»

مجموعه کتاب سه جلدی «درآمدی بر جامعه‌شناسی طیف» تألیف پروفسور مهرداد نوابخش و دکتر محمد نبهان منتشر شد.

این مجموعه در راستای تکوین یک پارادایم معرفت‌شناختی نوین در علوم اجتماعی معاصر است. این اثر با تکیه بر «فلسفه پیچیدگی» و «هستی‌شناسی شبکه‌ای»، نقطه‌عطف گذار از دوگانه‌انگاری‌هایی مانند تقابل‌های دو وجهی ساختار/کنش، سنت/مدرنیته، واقعی/مجازی، سوژه/ابژه و مرکز/پیرامون به شمار می‌رود. هسته مرکزی دیدگاه «نظریه طیف»، جایگزینی منطق صفر و یکی با مؤلفه‌های کلیدی چون «پیوستار»، «شدت حضور»، «خودِ چندلایه» و «کنش طیفی» است. بر اساس این نظریه، واقعیت اجتماعی نه‌تنها در قالب ساختارهای ثابت، بلکه در هیئتی پیوسته، شدت‌پذیر، غیرخطی و چندمقیاسی در سه سطح خرد، میانه و کلان قابل فهم است که زیست‌جهان‌های هیبریدی (دیجیتال-واقعی) معاصر را بازنمایی می‌کند.

اهمیت علمی و آکادمیک این اثر در مواجهه نقادانه و خلاقانه با اندیشمندان برجسته غربی (مانند فوکو، گیدنز، کاستلز، بوردیو، لاتور و نیکلاس رز) و متفکران نوگرای جهان عرب و اسلام تجلی می‌یابد. نظریه طیف بدون نفی مطلق میراث نظری غرب، آن‌ها را در یک پیوستار تحلیلی قرار داده و مفاهیم کلاسیک را بازآفرینی می‌کند؛ برای نمونه، این دیدگاه، دوگانه «فضای جریان‌ها/فضای مکان‌ها» در اندیشه کاستلز یا نگاه ایستای بوردیو به «میدان» و «سرمایه»، متغیرهای «شدت حضور»، «سرمایه طیفی» و «تحلیل شبکه عواطف» را وارد معادله تحلیل قدرت و کنش می‌کند. از منظر متدولوژیک نیز این نظریه از نبردهای روش‌شناختی سنتی، دستگاهی تلفیقی عرضه می‌دارد تا پویایی‌های سیال عصر الگوریتم‌ها و پلتفرم‌ها را تبیین نماید. ارزش راهبردی جامعه‌شناسی طیف به عنوان یک «نظریه اجتماعی بومی» در آن است که بر خلاف رویکردهای سنت‌گرا یا غرب‌زدایی‌های انزواطلبانه، بر زیست‌جهان و تجربه تاریخی-فرهنگی ایران و منطقه استوار بوده و هم‌زمان زبانی بومی، روشمند و سنجش‌پذیر خلق کرده است که قابلیت ترجمه و صورت‌بندی در گفت‌وگوهای آکادمیک فراملی را دارد.

این دیدگاه با رهاسازی انسان از قید فهم رایج، مفاهیمی چون هویت، قدرت، دین و توسعه و .. در عصر حاضر، ابزار تحلیلی دقیق‌تر و نیرومندتری برای تحلیل جنبش‌های شبکه‌ای، نابرابری‌های داده‌ای و حکمرانی الگوریتمی فراهم می‌سازد. انعطاف‌پذیری مفهومی و توانایی مدل‌سازی پدیده‌های پیچیده انسانی-فناورانه، این امکان را برای «دیدگاه طیفی» فراهم کرده تا از یک چارچوب منطقه‌ای به یک «پارادایم مرجع جهانی» ارتقا یابد؛ پارادایمی درونی‌زا که می‌تواند به عنوان نظرگاهی نوین، در تحلیل جامعه مدرن و پساپلتفرمی با نظریه‌های کلان جهانی وارد گفت‌وگویی انتقادی و هژمونیک شود.

این اثر در سه جلد، مهرماه 1405 توسط نشر علمی و دانشگاهی دانشگاه آزاد اسلامی واحد علوم و تحقیقات تهران به زیر چاپ رفته و هم اکنون امکان سفارش این دوره سه جلدی از واحد انتشارات دانشگاه فراهم است.