تحلیل شبکه‌های فرامرزی دیکتاتورها

عصر ایران - کتاب «اتحادیۀ خودکامگان» نوشته «آن اپلباوم» با ترجمه «محمود قلی‌پور» روانۀ بازار نشر شده است.

«اتحادیۀ خودکامگان؛ دیکتاتورهایی که می‌خواهند با کمک هم جهان را اداره کنند» به بررسی شبکه‌های فرامرزی حکومت‌های خودکامه و سازوکارهای همکاری آن‌ها برای حفظ قدرت می‌پردازد.

آن اپلباوم در این کتاب نشان می‌دهد دیکتاتوری در جهان امروز را نمی‌توان فقط به یک حاکم مستبد و دستگاه سرکوب تحت فرمان او فروکاست یا محدود دانست چرا که به باور نویسنده، حکومت‌های اقتدارگرا در قرن بیست‌ویکم به شبکه‌هایی پیچیده از منافع سیاسی، اقتصادی و امنیتی متصل شده‌اند که در کشورهای مختلف فعالیت می‌کنند.

اپلباوم توضیح می‌دهد خودکامگان معاصر، با وجود تفاوت‌های ایدیولوژیک و فرهنگی، در زمینه‌هایی مانند تجارت، انتقال منابع مالی، فناوری‌های نظارتی و تبلیغات سیاسی با یکدیگر همکاری می‌کنند.

شرکت‌های فاسد و تحت کنترل دولت‌ها در کشورهای مختلف با یکدیگر معامله می‌کنند، دستگاه‌های امنیتی به هم تجهیزات و آموزش می‌دهند و گروه‌های تبلیغاتی از منابع و شیوه‌های مشترک برای انتشار پیام‌های سیاسی بهره می‌برند. این شبکه‌ها با تکرار پیام‌هایی درباره ضعف کاستی های ساختارهای دموکراتیک در پی تأثیرگذاری بر افکار عمومی و تضعیف ارزش‌های دموکراتیک هستند.

یکی از نکته‌های محوری کتاب، توضیح تفاوت این شبکه با ائتلاف‌های سیاسی و نظامی متعارف است. اعضای آن لزوماً از ایدئولوژی واحدی پیروی نمی‌کنند و پیوند میان آن‌ها بیش از هر چیز بر پایه مبادله منافع شکل گرفته است. از این منظر، قدرت، ثروت و برخورداری از مصونیت در برابر پیگرد قانونی، از مهم‌ترین انگیزه‌های همکاری میان حکومت‌های خودکامه به شمار می‌روند.

نویسنده با بررسی نمونه‌هایی از روسیه، چین و دیگر حکومت‌های اقتدارگرا، ابعاد مختلف این همکاری‌ها را از جریان‌های مالی و پول‌شویی تا سرکوب مخالفان و عملیات تبلیغاتی دنبال می‌کند.

کتاب همچنین به نقش فناوری در تحکیم قدرت حکومت‌های خودکامه می‌پردازد. درحالی‌که گسترش اینترنت و ارتباطات دیجیتال زمانی از عوامل تقویت آزادی اطلاعات و گسترش دموکراسی تلقی می‌شد، این فناوری‌ها اکنون در اختیار حکومت‌هایی قرار گرفته‌اند که از ابزارهای نظارتی و تبلیغاتی برای کنترل جامعه و محدود کردن آزادی‌های سیاسی استفاده می‌کنند.

اپلباوم در کنار بررسی سازوکارهای این شبکه، به نقش ناخواسته حکومت‌های دموکراتیک در تقویت ساختارهای خودکامه نیز توجه دارد.

او معتقد است محکومیت‌های بین‌المللی و تحریم‌های اقتصادی به‌تنهایی برای مقابله با این شبکه‌ها کافی نیستند و کشورهای دموکراتیک باید سیاست‌های خود را متناسب با ماهیت این تهدید بازنگری کنند.

نویسنده در این کتاب، با یادآوری مقاله مشهور جورج کنان درباره ضرورت مهار اتحاد جماهیر شوروی، بر لزوم یافتن راهبردی تازه برای مقابله با خودکامگی معاصر تأکید می‌کند.

کتاب «اتحادیۀ خودکامگان» در ۱۶۴ صفحه و با قیمت ۵۹۰ هزار تومان از مجموعه روبه‌رو وزن دنیا منتشر شده و در دست‌رس علاقه‌مندان قرار دارد.