روایت جدایی هویت یهود از دولت اسرائیل در کتاب شلومو زند

ترجمه‌ی فارسی کتاب «چرا دیگر یهودی نیستم» نوشته‌ی شلومو زند، مورخ و پژوهشگر اسرائیلی، با ترجمه‌ی علی بهاری از سوی انتشارات چراغ معنا منتشر شد.

به گزارش عصر ایران، این اثر که در اصل به عبری است، به زبان انگلیسی هم ترجمه شده است. ترجمه‌ی کنونی از روی نسخه‌ی انگلیسی با عنوان (How I Stopped Being a Jew) انجام شده است.

نویسنده در این کتاب کوتاه اما تندوتیز روایت می‌کند که چرا از تعریف رسمی و سیاسی هویت یهودی، که دولت اسرائیل بر پایه‌ی آن شکل گرفته، فاصله گرفته است.

انتشار این کتاب درحالی‌ که صهیونیسم و سیاست‌های نژادپرستانه‌ی دولت اسرائیل همچنان در کانون بحث‌های جهانی است، خواننده‌ی فارسی‌زبان را با صدای یکی از منتقدان سرسخت این رژیم از درون خود آن مواجه می‌کند؛ صدایی که از دل یک خانواده‌ی بازمانده‌ی هولوکاست برآمده و سپس در دانشگاه‌های غرب به یکی از چهره‌های شناخته‌شده‌ی نقد اسرائیل بدل شده است.

شلومو زند کیست؛ مورخ جنجال‌آفرین دانشگاه تل‌آویو

شلومو زند در سال ۱۹۴۶ در شهر لینز اتریش و در خانواده‌ای لهستانی از یهودیان نجات‌یافته از هولوکاست به دنیا آمد. دو سال اول زندگی او در اردوگاه‌های آوارگان یهودی در حوالی مونیخ گذشت و سپس خانواده به یافا مهاجرت کرد. او در جوانی به احزاب چپ‌گرا و ضدصهیونیستی پیوست و پس از جنگ شش‌روزه در ۱۹۶۷ - که در آن شاهد رفتارهای زشت ارتش اسرائیل با فلسطینیان بود - از جریان صهیونیسم فاصله گرفت.

زند پس از تحصیل در رشته‌ی تاریخ در دانشگاه تل‌آویو، در فرانسه دکترای خود را گرفت و سال‌ها استاد تاریخ در دانشگاه تل‌آویو بود و در دانشگاه‌هایی چون برکلی و کالیفرنیا نیز تدریس کرده است.

او با انتشار کتاب «اختراع قوم یهود» در سال ۲۰۰۸ به شهرت جهانی رسید؛ اثری که در آن ادعای تداوم تاریخی «قوم یهود» از عهد باستان تا امروز را به چالش می‌کشد و نشان می‌دهد این روایت بیشتر ساخته‌ی قرن نوزدهم و بیستم است تا واقعیتی پیوسته. آن کتاب با استقبالی گسترده روبه‌رو و به ده‌ها زبان ترجمه شد، اما هم‌زمان خشم نهادهای صهیونیستی را نیز برانگیخت و زند را به یکی از چهره‌های مطرحِ نقد اسرائیل از درون تبدیل کرد.

پس از آن، «چگونه سرزمین اسرائیل اختراع شد» و سپس «چرا دیگر یهودی نیستم» منتشر شد؛ سه‌گانه‌ای که در آن زند روایت رسمی اسرائیل درباره‌ی قوم، سرزمین و هویت را یک‌به‌یک بازبینی می‌کند و به نقد می‌کشد.

کتاب درباره‌ی چیست؛ جدایی هویت یهودی از دولت اسرائیل

کتاب «چرا دیگر یهودی نیستم» ادامه‌ی منطقی دو اثر پیشین زند است؛ اما این‌بار به‌جای نقد تاریخی ساخت‌های ملی، به پرسشی شخصی و هویتی می‌پردازد: یهودی بودن یعنی چه و آیا می‌توان «یهودی» ماند و در عین حال اسرائیل را دولت خود ندانست؟

زند در این کتاب توضیح می‌دهد که چرا دیگر حاضر نیست در چارچوبی که دولت اسرائیل برای تعریف «ملت یهود» ترسیم کرده، هویت خود را بیان کند. از نگاه او، دولت اسرائیل به‌جای آنکه کشوری برای همه شهروندانش باشد، خود را متعلق به یهودیان جهان می‌داند؛ وضعیتی که در آن یک‌چهارم شهروندان کشور یهودی به شمار نمی‌آیند و قوانین تلویحاً می‌گوید آن‌ها به این کشور تعلق ندارند. زند نشان می‌دهد که این نگاه، پیوند نزدیکی با سنت‌های اروپاییِ قرن نوزدهمی در تعریف خون و تبار دارد.

او در نهایت راه‌حل خود را نیز مطرح می‌کند: گذار از «دولت یهودی» به دولتی که به همه‌ی شهروندانش، یهودی و غیریهودی، خدمت کند. کتاب به‌خاطر همین صداقت و صراحت، هم‌زمان در اروپا و اسرائیل بحث‌های داغی برانگیخت و زند را به یکی از پرخواننده‌ترین منتقدان صهیونیسم تبدیل کرد.

شما می‌توانید «چرا دیگر یهودی نیستم» را از طریق کانال انتشارات "چراغ" در بله و تلگرام و نیز از طریق «خانه‌ی کتاب طه» تهیه کنید.