علائم هشداردهنده پوکی استخوان و راه‌های پیشگیری از آن

استخوان‌ها بافتی زنده هستند که در طول زندگی به طور مداوم بازسازی می‌شوند. با افزایش سن، سرعت از دست رفتن بافت استخوانی ممکن است از سرعت جایگزینی آن بیشتر شود. اگر این روند ادامه پیدا کند، تراکم و استحکام استخوان کاهش می‌یابد و خطر شکستگی افزایش پیدا می‌کند.

پوکی استخوان معمولا در مراحل اولیه علامت مشخصی ندارد و بسیاری از افراد زمانی متوجه آن می‌شوند که استخوان بر اثر ضربه‌ای خفیف یا حتی فعالیت‌های روزمره دچار شکستگی شود. به همین دلیل، شناخت عوامل خطر و توجه به تغییرات مشخص بدن اهمیت دارد.

شکستگی با ضربه‌های خفیف

شکستگی استخوان بر اثر زمین خوردن از ارتفاع کم یا حرکتی معمولی که در شرایط عادی نباید باعث شکستگی شود، می‌تواند نشانه کاهش استحکام استخوان باشد. شکستگی مهره‌های ستون فقرات، لگن و مچ دست از شکستگی‌های مهم مرتبط با پوکی استخوان هستند.

کاهش قد و تغییر حالت بدن

کاهش تدریجی قد، خمیده شدن پشت یا ایجاد قوز می‌تواند به شکستگی‌های فشاری مهره‌های ستون فقرات مربوط باشد. این تغییرات به ویژه در افراد مسن نیازمند بررسی پزشکی هستند.

کمردرد ناگهانی یا مداوم

شکستگی مهره ممکن است با درد ناگهانی و شدید کمر همراه باشد؛ گاهی نیز درد به تدریج ایجاد می‌شود. البته کمردرد علت‌های فراوانی دارد و به تنهایی نشانه پوکی استخوان نیست. درد شدید و ناگهانی، به ویژه در افراد دارای عوامل خطر پوکی استخوان، باید بررسی شود.

چه عواملی احتمال پوکی استخوان را افزایش می‌دهند؟

افزایش سن، یائسگی و کاهش استروژن، وزن پایین، سابقه خانوادگی شکستگی لگن، کم تحرکی، مصرف سیگار و استفاده طولانی مدت از بعضی داروها، از جمله کورتون ها، می‌توانند خطر پوکی استخوان را افزایش دهند.

نداشتن فعالیت بدنی منظم نیز می‌تواند در کاهش استحکام استخوان نقش داشته باشد. فعالیت‌های تحمل کننده وزن مانند پیاده روی و تمرینات قدرتی متناسب با شرایط جسمی، در حفظ سلامت استخوان‌ها موثر هستند.

آیا شکنندگی ناخن و گرفتگی عضلات نشانه پوکی استخوان است؟

خیر. شکنندگی ناخن، گرفتگی عضلات، ضعف قدرت پنجه و درد‌های پراکنده عضلانی، نشانه‌های اختصاصی پوکی استخوان نیستند و ممکن است علت‌های متفاوتی داشته باشند. همچنین، چارچوب بدنی کوچک به تنهایی به معنای ابتلا به این بیماری نیست؛ هرچند وزن پایین می‌تواند یکی از عوامل خطر باشد.

چه زمانی سنجش تراکم استخوان لازم است؟

آزمایش سنجش تراکم استخوان با روش جذب سنجی اشعه ایکس با انرژی دوگانه (DXA) برای ارزیابی تراکم استخوان استفاده می‌شود. بر اساس توصیه گروه ویژه خدمات پیشگیرانه آمریکا، این آزمایش برای زنان ۶۵ ساله و بالاتر و زنان یائسه زیر ۶۵ سال که پس از ارزیابی، در معرض خطر بالاتر تشخیص داده می‌شوند، توصیه شده است. برای مردان، تصمیم گیری درباره غربالگری باید بر اساس شرایط و عوامل خطر فردی انجام شود.

برای حفظ سلامت استخوان ها، دریافت کافی کلسیم و ویتامین D، فعالیت بدنی منظم، پرهیز از سیگار و ارزیابی عوامل خطر اهمیت دارد. مصرف مکمل‌ها نیز بهتر است بر اساس نیاز فرد و توصیه پزشک باشد.

در صورت بروز شکستگی با ضربه خفیف، کاهش محسوس قد یا کمردرد ناگهانی و شدید، به پزشک مراجعه کنید. تشخیص پوکی استخوان به ارزیابی پزشکی و در صورت نیاز، سنجش تراکم استخوان وابسته است.

منبع: عصر ایران