هوش مصنوعی مسیر کاهش مصرف انرژی و انتشار کربن در صنعت فولاد را هموار می‌کند

به گزارش ایلنا و به نقل از روابط عمومی شرکت فولاد خوزستان، امین ابراهیمی، مدیرعامل این شرکت، در پنل تخصصی «هم‌افزایی اکوسیستم علمی و صنعتی برای شتاب‌دهی تولید فولاد سبز» در بیست‌وهشتمین سمپوزیوم پژوهشگران صنعت فولاد کشور، با اشاره به ضرورت واقع‌بینی در مسیر تحول فناوری اظهار کرد: دستیابی به فناوری‌هایی مانند هیدروژن سبز، الکترولیز و جذب کربن به زمان و سرمایه‌گذاری ارزی قابل‌توجهی نیاز دارد، اما نباید تا تحقق این اهداف، اقدامات اصلاحی و بهینه‌سازی فرآیندهای موجود را به تعویق انداخت.

وی با تشبیه این موضوع به عملیات حرارتی در متالورژی افزود: همان‌طور که می‌توان بدون تغییر ترکیب شیمیایی فولاد و تنها با کنترل صحیح فرآیند، خواص آن را تغییر داد، صنعت فولاد نیز می‌تواند پیش از تغییر فناوری‌های اصلی، با کنترل هوشمند فرآیندهای موجود، مصرف انرژی را کاهش داده و بهره‌وری را افزایش دهد.

مدیرعامل فولاد خوزستان با اشاره به شدت بالای مصرف انرژی در صنعت فولاد ایران و محدودیت‌های تأمین برق و گاز تصریح کرد: بخش قابل‌توجهی از این چالش‌ها را می‌توان با استفاده از فناوری‌های هوشمند و بهینه‌سازی فرآیندهای تولید برطرف کرد. به‌عنوان نمونه، به‌کارگیری مدل‌های یادگیری ماشین در کوره‌های قوس الکتریکی، ظرفیت کاهش ۵ تا ۸ درصدی مصرف برق و الکترود را دارد.

ابراهیمی ادامه داد: کنترل دقیق‌تر پارامترهای الکتریکی، مدیریت گازهای خروجی و بهینه‌سازی مصرف انرژی از دیگر راهکارهایی است که می‌تواند به کاهش اتلاف منابع و افزایش بهره‌وری در واحدهای تولیدی کمک کند.

وی سه محور اصلی نقش‌آفرینی هوش مصنوعی در توسعه فولاد سبز را بهینه‌سازی انرژی و فرآیندهای تولید، بهره‌گیری از فناوری دوقلوی دیجیتال و پایش هوشمند انتشار کربن برشمرد و گفت: استفاده از دوقلوی دیجیتال، امکان شبیه‌سازی و ارزیابی سناریوهای مختلف کاهش کربن را فراهم کرده و می‌تواند ریسک سرمایه‌گذاری در پروژه‌های توسعه‌ای را کاهش دهد.

مدیرعامل فولاد خوزستان همچنین بر اهمیت اندازه‌گیری دقیق و مستندسازی میزان انتشار کربن تأکید کرد و افزود: با اجرای سازوکار تعدیل کربن مرزی اتحادیه اروپا (CBAM) از ژانویه ۲۰۲۶، تولیدکنندگان فولاد برای حفظ حضور در بازارهای جهانی باید بتوانند میزان انتشار کربن به‌ازای هر تن محصول را با استفاده از داده‌های معتبر و قابل‌اتکا اثبات کنند.

وی خاطرنشان کرد: در صورت نبود داده‌های دقیق و مستند، استفاده از مقادیر پیش‌فرض برای محاسبه انتشار کربن می‌تواند مزیت کربنی فناوری احیای مستقیم را نادیده گرفته و هزینه‌های صادرات محصولات فولادی را افزایش دهد. ازاین‌رو، توسعه سامانه‌های هوشمند پایش و ثبت اطلاعات زیست‌محیطی از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است.

ابراهیمی یکی از موانع توسعه راهکارهای هوشمند در صنعت فولاد را فاصله میان داده‌های صنعتی و توان مدل‌سازی دانشگاهی دانست و با اشاره به تجربه اجرای فناوری دوقلوی دیجیتال در فولاد خوزستان اظهار کرد: سامانه بهینه‌سازی کارخانه هوشمند این شرکت با در نظر گرفتن محدودیت‌های تأمین برق، گاز و مواد اولیه، به مدیران در انتخاب ظرفیت و شیوه مناسب تولید کمک می‌کند.

وی همچنین به تجربه تولید محصول «فدنس» از پوسته‌های اکسیدی فولاد و تبدیل آن به ماده وزن‌افزا در گل حفاری اشاره کرد و این دستاورد را نمونه‌ای موفق از همکاری صنعت و دانشگاه در راستای تحقق اقتصاد چرخشی و ایجاد ارزش افزوده از پسماندهای صنعتی دانست.

مدیرعامل فولاد خوزستان در بخش دیگری از سخنان خود، سه پیشنهاد عملیاتی برای شتاب‌دهی به توسعه فولاد سبز در کشور مطرح کرد و گفت: ایجاد پلتفرم ملی داده‌های فولاد با امکان دسترسی امن و بی‌نام دانشگاه‌ها، اجرای پایلوت ملی دوقلوی دیجیتال در یک واحد احیای مستقیم و یک کوره قوس الکتریکی با مشارکت دانشگاه‌های صنعتی و همچنین پیوند مشوق‌ها و تعرفه‌های انرژی با استقرار سامانه‌های پایش مصرف انرژی و انتشار کربن، می‌تواند زمینه‌ساز تحول در این صنعت باشد.

ابراهیمی با تأکید بر ضرورت هم‌افزایی میان صنعت، دانشگاه و نهادهای تخصصی تصریح کرد: فولاد خوزستان و انجمن تولیدکنندگان فولاد ایران پیگیری این پیشنهادها را در دستور کار خواهند داشت تا زمینه استفاده گسترده‌تر از فناوری‌های نوین در صنعت فولاد کشور فراهم شود.

وی در پایان تأکید کرد: اگر هیدروژن بخشی از آینده فولاد سبز محسوب می‌شود، هوش مصنوعی می‌تواند از همین امروز با بهینه‌سازی فرآیندهای موجود، به کاهش مصرف انرژی و انتشار کربن کمک کند و مسیر دستیابی به تولید پایدار و رقابت‌پذیر را برای صنعت فولاد هموار سازد.