ورود هوش مصنوعی به اتاق جراحی؛ یک عامل هوشمند روی مغز موش زنده عمل کرد

هوش مصنوعی تاکنون بیشتر در پژوهش‌های زیستی برای تحلیل داده‌ها، شناسایی الگوهای بیماری و طراحی دارو مورد استفاده قرار گرفته است؛ اما آزمایش تازه شرکت Exin Therapeutics نشان می‌دهد عامل‌های هوشمند می‌توانند فراتر از تحلیل اطلاعات عمل کنند و مستقیماً با تجهیزات آزمایشگاهی تعامل داشته باشند. به گزارش ایتنا، گابریل اوکانا سانترو، مدیرعامل و هم‌بنیان‌گذار این شرکت مستقر در سان‌فرانسیسکو، تیمی را هدایت کرده که یک عامل هوش مصنوعی را به دستگاه جراحی رباتیک مجهز به دوربین و ابزار تزریق متصل کرده است. هدف آزمایش، بررسی امکان کاهش تشنج در یک موش مبتلا به صرع با استفاده از ژن‌درمانی بود. هوش مصنوعی درمان را انتخاب کرد و تزریق را انجام داد در این آزمایش، عامل هوش مصنوعی از میان ۱۹ گزینه درمانی، یک روش ژن‌درمانی را انتخاب کرد. سپس ناحیه موردنظر در مغز و مختصات تزریق را تعیین کرد و کنترل بازوی رباتیک، سوزن و تنظیمات تزریق را بر عهده گرفت. البته تمام مراحل بدون دخالت انسان انجام نشد. ابتدا یک جراح دامپزشک جمجمه موش را باز کرد و در ادامه نیز تأیید اقدامات برگشت‌ناپذیر و امکان توقف اضطراری دستگاه در اختیار انسان باقی ماند. تیم پژوهشی برای این آزمایش از مدل Claude Sonnet 5 شرکت Anthropic استفاده کرد. نکته جالب آن است که پژوهشگران ابتدا مدل قدرتمندتر Claude Opus 5.5 را آزمایش کرده بودند، اما این مدل از هدایت سوزن در مغز حیوان خودداری کرد؛ زیرا احتمال می‌داد در میانه کار متوقف شود و جان حیوان را به خطر بیندازد. در نهایت، تیم به سراغ Sonnet 5 رفت که حاضر شد اجرای فرایند را بر عهده بگیرد. وقتی هوش مصنوعی در میانه جراحی متوقف شد بنا به گزارش وایرد، این آزمایش بدون مشکل فنی نبود. در جریان کار، اختلالی در سیستم مختصات دستگاه ایجاد شد و موقعیت محاسبه‌شده برای تزریق با موقعیت واقعی مطابقت نداشت. عامل هوش مصنوعی متوجه اشتباه شد، اما به دلیل محدودیت‌های تعریف‌شده در دستورالعمل‌هایش، حاضر نشد کدهای زیرساخت دستگاه را برای اصلاح مشکل تغییر دهد. در نتیجه، تیم پژوهشی از یک عامل هوش مصنوعی جداگانه برای اصلاح کد استفاده کرد. این اتفاق پرسش مهمی را درباره طراحی عامل‌های خودمختار مطرح می‌کند: چگونه می‌توان سامانه‌ای ساخت که هم به محدودیت‌های ایمنی پایبند باشد و هم در شرایط اضطراری بتواند با نظارت انسان، راه‌حل مناسبی پیدا کند؟ فرایند تزریق مغزی که معمولاً حدود ۴۵ دقیقه زمان می‌برد، در این آزمایش کمی بیش از یک ساعت طول کشید. به گفته سانترو، موش پس از عمل در حال بهبودی است و پژوهشگران هنوز منتظرند تا اثر ژن‌درمانی بر میزان تشنج آن مشخص شود. آیا جراحی خودمختار با هوش مصنوعی به واقعیت نزدیک شده است؟ اهمیت این آزمایش صرفاً در کنترل یک بازوی رباتیک خلاصه نمی‌شود. عامل هوش مصنوعی در این پروژه بخشی از تصمیم‌گیری علمی، انتخاب درمان و اجرای آزمایش را نیز بر عهده داشته است. این رویکرد می‌تواند در آینده به پژوهشگران کمک کند آزمایش‌های پیچیده‌تری را با سرعت بیشتر انجام دهند و داده‌های حاصل از تعامل مستقیم با محیط واقعی را وارد فرایند توسعه مدل‌ها کنند. با این حال، نباید یک آزمایش محدود را معادل آمادگی هوش مصنوعی برای انجام جراحی مستقل دانست. هنوز مشخص نیست درمان انتخاب‌شده تا چه اندازه در کاهش تشنج مؤثر خواهد بود و نتایج این آزمایش نیز در قالب یک مقاله علمی داوری‌شده منتشر نشده است. شرکت Exin Therapeutics قصد دارد مدل‌های دیگری از جمله Grok را نیز در آزمایش‌های بعدی بررسی کند. با وجود این، مدیرعامل شرکت تأکید کرده است که نظارت انسانی، به‌ویژه در آزمایش‌هایی که با موجود زنده سروکار دارند، ضروری است و هنوز زمان سپردن جراحی مغز انسان به عامل‌های هوش مصنوعی فرا نرسیده است. این تجربه نشان می‌دهد نسل جدید هوش مصنوعی ممکن است به‌تدریج از نقش دستیار دیجیتال دانشمندان فراتر برود و به یکی از بازیگران عملیاتی آزمایشگاه‌ها تبدیل شود؛ تحولی که در کنار فرصت‌های علمی، به چارچوب‌های دقیق‌تری برای ایمنی و مسئولیت‌پذیری نیاز دارد.