جنگ ایران و ریزش سهام غول‌های فناوری

بازار سهام شرکت‌های بزرگ فناوری در آمریکا و چین با موج تازه‌ای از افت قیمت‌ها روبه‌رو شده است. بنا به گزارش خبرگزاری تسنیم، در کنار نگرانی از بازده سرمایه‌گذاری‌های سنگین در حوزه هوش مصنوعی، عامل دیگری نیز به کانون توجه سرمایه‌گذاران بازگشته است: افزایش هزینه انرژی در پی جنگ آمریکا و رژیم صهیونیستی علیه ایران. ریزش در وال‌استریت و بازار چین در آخرین هفته اکتبر ۲۰۲۶، سهام شرکت‌های بزرگ فناوری آمریکا زیر فشار فروش قرار گرفت. روز جمعه ۳۰ اکتبر، شاخص نزدک ۲.۹ درصد افت کرد و بدترین عملکرد روزانه خود از ژوئن را ثبت کرد. شاخص نیمه‌رساناها هم ۷.۲ درصد کاهش یافت و زیان ماهانه آن از ۱۵ درصد گذشت. سهام اینتل حدود ۲۸.۶ درصد سقوط کرد و انویدیا و دیگر شرکت‌های زنجیره تأمین تراشه نیز افت کردند. این روند محدود به آمریکا نیست. شاخص STAR 50 چین که شرکت‌های فناوری، هوش مصنوعی و نیمه‌رسانا را در بر می‌گیرد، در کمتر از چهار ماه حدود ۴۰ درصد ارزش خود را از دست داده است؛ افتی که بنا بر گزارش‌ها حدود ۴۸۰ میلیارد دلار از ارزش بازار را از بین برده است. برخی شرکت‌های زنجیره تأمین تجهیزات مراکز داده و تراشه حتی افت ۵۰ تا ۶۰ درصدی را تجربه کرده‌اند. درآمد بالا، جریان نقدی منفی یکی از دلایل اصلی تغییر رفتار سرمایه‌گذاران، فاصله میان رشد درآمد و افزایش هزینه‌های سرمایه‌ای شرکت‌هاست: - آمازون: درآمد سه‌ماهه سوم ۲۰۲۶ با ۱۲ درصد رشد به ۲۰۱.۹ میلیارد دلار رسید و درآمد AWS ۳۹ درصد رشد کرد و به ۴۶ میلیارد دلار رسید. اما برنامه سرمایه‌گذاری این شرکت برای امسال حدود ۲۲۰ میلیارد دلار است و جریان نقد آزاد آن در ۱۲ ماه منتهی به سپتامبر منفی ۴۲.۴ میلیارد دلار بوده است. - آلفابت: درآمد با ۲۵ درصد رشد به ۱۲۷.۶ میلیارد دلار رسید و درآمد Google Cloud بیش از دو برابر شد و به ۳۰.۷ میلیارد دلار رسید. با این حال، مخارج سرمایه‌ای سنگین، فشار بر جریان نقدی و درآمد تبلیغاتی کمتر از انتظار، سهام شرکت را در روز ۲۹ اکتبر حدود ۱۲.۶ درصد پایین آورد. - مایکروسافت: درآمد ۱۹ درصد رشد کرد و به ۹۲.۳ میلیارد دلار رسید و درآمد Azure ۴۸ درصد بالا رفت. مهم‌تر اینکه این شرکت ۱۸.۶ میلیارد دلار جریان نقد آزاد مثبت ایجاد کرد. در مجموع، پنج شرکت مایکروسافت، آلفابت، آمازون، متا و اوراکل در ۹ ماه نخست ۲۰۲۶ جریان نقد عملیاتی ۵۴۲.۹ میلیارد دلاری داشتند، اما مخارج سرمایه‌ای آن‌ها به ۵۵۶.۹ میلیارد دلار رسید. جریان نقد آزاد تجمیعی آن‌ها از مثبت ۱۴۳.۵ میلیارد دلار در دوره مشابه سال قبل، به منفی ۱۴ میلیارد دلار تغییر کرد. انرژی؛ حلقه اتصال جنگ و هوش مصنوعی توسعه هوش مصنوعی فقط به تراشه و نرم‌افزار وابسته نیست و به زیرساخت فیزیکی عظیمی نیاز دارد که مهم‌ترین بخش آن مراکز داده و برق پایدار است. در بسیاری از مناطق جهان، گاز طبیعی از منابع مهم تأمین این برق است و گران‌شدن گاز و برق، مستقیماً هزینه عملیاتی مراکز داده را بالا می‌برد. مطابق گزارش آژانس بین‌المللی انرژی، مجموع مخارج سرمایه‌ای بزرگ‌ترین اپراتورهای مراکز داده جهان در ۲۰۲۶ از ۷۰۰ میلیارد دلار فراتر رفته است. مصرف برق مراکز داده جهان نیز که در ۲۰۲۵ حدود ۴۸۵ تراوات‌ساعت بود، ممکن است تا ۲۰۳۰ به حدود ۹۵۰ تراوات‌ساعت برسد. بنا به نوشته تسنیم، مسیر اصلی انتقال شوک انرژی، اختلال در عرضه جهانی LNG است. تنگه هرمز پیش از جنگ مسیر عبور حدود یک‌پنجم LNG جهان بود. طبق داده‌های شرکت‌های ردیابی محموله، جریان LNG در این تنگه با وجود افزایش تعداد محموله‌ها در سپتامبر، همچنان بیش از ۷۵ درصد پایین‌تر از سطح پیش از جنگ است. بر اساس گزارش رویترز، حمله به تأسیسات رأس لفان قطر نیز حدود ۱۷ درصد از ظرفیت صادراتی این کشور را از مدار خارج کرده و بازسازی آن ممکن است تا سه سال طول بکشد. برآورد رایستاد انرژی نشان می‌دهد هزینه جهانی واردات LNG در ۲۰۲۶ ممکن است به حدود ۲۵۶ میلیارد دلار برسد؛ ۳۹ میلیارد دلار بیشتر از برآورد پیش از جنگ، در حالی که حجم واردات حدود ۶۰.۷ میلیون تن کمتر از انتظار خواهد بود. نرخ بهره؛ فشار دوم افزایش هزینه تأمین مالی نیز می‌تواند اصلاح بازار را تشدید کند. ساخت مراکز داده و خرید پردازنده‌های گران‌قیمت پروژه‌هایی سرمایه‌برند که بازگشت سرمایه آن‌ها سال‌ها طول می‌کشد، و بالا رفتن نرخ بهره ارزش فعلی درآمدهای آینده آن‌ها را کاهش می‌دهد. شرکت‌هایی که برای ادامه توسعه به انتشار اوراق بدهی یا وام بیشتر متوسل شوند، با فشار بیشتری بر سودآوری مواجه خواهند شد. آیا حباب هوش مصنوعی در حال تخلیه است؟ به نوشته تسنیم، ریزش اخیر را نمی‌توان به‌تنهایی نشانه شکست صنعت هوش مصنوعی دانست، چرا که درآمد شرکت‌هایی مانند آمازون، آلفابت و مایکروسافت همچنان از رشد تقاضا برای خدمات ابری و هوش مصنوعی حکایت دارد. اما بازار در حال تغییر معیارهای ارزش‌گذاری است و اکنون پرسش اصلی این است که این سرمایه‌گذاری‌ها چه زمانی و با چه بازدهی به جریان نقد و سود واقعی تبدیل می‌شوند. جنگ ایران، از طریق گران‌شدن نفت و گاز، اختلال در عرضه LNG و افزایش هزینه برق، می‌تواند این معادله را دشوارتر کند. اگر این روند ادامه یابد، بازار احتمالاً میان شرکت‌هایی که می‌توانند سرمایه‌گذاری‌های عظیم را به سود و جریان نقد پایدار تبدیل کنند و شرکت‌هایی که فقط بر انتظار رشد تکیه دارند، تمایز بیشتری قائل خواهد شد؛ تحولی که می‌تواند نشانه ورود صنعت هوش مصنوعی به مرحله‌ای سخت‌گیرانه‌تر از ارزیابی اقتصادی باشد.